Stigagjöf í látbragðsleik: Svona skiptið þið liðum sanngjarnt
Stigagjöf í látbragðsleik er einföldust þannig að liðið fær eitt stig fyrir hvert rétt gisk innan tímamarka, oftast einnar mínútu, og fyrsta liðið í tíu stig vinnur. Til að skipta liðum sanngjarnt er best að raða fólki eftir aldri eða reynslu og velja til skiptis, svo bæði lið fái jafn marga vana leikara og jafn mörg börn.
Hvaða stigagjöf í látbragðsleik hentar best?
Ekkert eitt kerfi er rétt. Veljið eftir hópnum og stemningunni.
| Kerfi | Hvernig það virkar | Hentar best |
|---|---|---|
| Eitt stig á gisk | Rétt gisk innan tímans gefur eitt stig | Byrjendum og fjölskylduboðum |
| Kapphlaup við klukkuna | Leikarinn leikur eins mörg orð og hann nær á einni mínútu, eitt stig á hvert | Vönum og keppnisglöðum hópum |
| Stig eftir erfiðleika | Auðvelt 1 stig, miðlungs 2, erfitt 3 | Blönduðum aldurshópum |
| Stigaþjófnaður | Ef tíminn rennur út fær hitt liðið eitt gisk | Til að halda öllum vakandi |
| Tímabónus | Aukastig ef giskað er á innan við 20 sekúndum | Hröðum hópum |
Stig eftir erfiðleika virka vel með orðum úr flokknum Íþróttir. Körfubolti eða Golf er auðvelt og gefur eitt stig, Róður er miðlungs og gefur tvö, en Krulla eða Bobsleði eru erfið og gefa þrjú. Handbolti má auðvitað ekki vanta á íslensku miðana.
Hversu löng á hver umferð að vera?
Tíminn ræður miklu um hve spennandi leikurinn verður. Of langur tími og hinir fara að skoða símann. Of stuttur og börnin gefast upp.
| Hópur | Tími í umferð |
|---|---|
| Leikskólabörn | 90 til 120 sekúndur, eða enginn tímamælir |
| Grunnskólabörn | 60 til 90 sekúndur |
| Blandaðir fjölskylduhópar | 60 sekúndur, börn fá 30 sekúndur aukalega |
| Vanir fullorðnir | 45 til 60 sekúndur |
| Kapphlaup við klukkuna | 60 sekúndur fyrir eins mörg orð og hægt er |
Hvernig skiptið þið liðum sanngjarnt?
Í stórum íslenskum fjölskylduboðum er hætta á að öll frændsystkinin lendi saman í einu liði og afi og amma í hinu. Þessar aðferðir koma í veg fyrir það:
- Valið til skiptis. Tveir fyrirliðar velja einn í einu. Raðið fyrst eftir aldri svo hvert lið fái bæði ungan og eldri leikmann.
- Dregið úr spilastokki. Rauð spil í annað liðið, svört í hitt. Setjið jafn mörg spil og leikmenn eru.
- Kynslóðablöndun. Hvert lið þarf að hafa að minnsta kosti eitt barn, eitt foreldri og einn úr elstu kynslóðinni.
- Pör í sitt hvort liðið. Hjón og systkini sem þekkja hvort annað of vel giska oft betur saman. Skiptið þeim upp.
- Skipt um lið í hálfleik. Ef annað liðið er langt á undan eftir fimm umferðir, stokkið upp liðin og byrjið nýjan leik.
Hversu stór eiga liðin að vera?
| Fjöldi leikmanna | Uppsetning |
|---|---|
| 3 til 5 | Ekkert lið: allir giska og sá sem giskar rétt fær stigið |
| 6 til 12 | Tvö lið, þrír til sex í hvoru |
| 13 til 20 | Þrjú lið, eða tvö lið með tveimur leikurum í einu |
| Ættarmót og fermingarveislur | Fjögur eða fleiri lið og leikarinn sýnir öllum á sviði |
Í stórum hópum getur verið gott að hafa tvo dómara: einn sem heldur tímanum og annan sem skrifar stigin.
Hvernig haldið þið utan um stigin?
Það þarf ekki mikið. Blað og penni á sófaborðinu dugar, en það er skemmtilegra ef stigin eru sýnileg öllum.
- Strik á blaði, fimm í hverjum knippi, svo auðvelt sé að telja.
- Baunir eða rúsínur í skál fyrir hvert stig. Börnum finnst gaman að sjá skálina fyllast.
- Tafla á ísskápnum ef leikurinn heldur áfram allt páskafríið í sumarbústaðnum.
Veljið einn stigavörð sem er ekki að leika í þeirri umferð, helst úr hinu liðinu. Hann skráir stigið um leið og leikarinn bendir á nefið, ekki eftir á þegar allir eru búnir að gleyma hver giskaði.
Ef liðin eru jöfn að stigum í lokin eru tvær góðar leiðir til að skera úr:
- Bráðabani: hvort lið fær einn erfiðan miða og það lið sem giskar á styttri tíma vinnur.
- Allir leika saman: einn úr hvoru liði leikur sama orðið samtímis fyrir sitt lið og fyrsta rétta giskið vinnur.
Bráðabaninn er oft skemmtilegasti hluti kvöldsins, því allir í stofunni fylgjast með og enginn er að hugsa um eftirréttinn lengur.
Gott er að hita upp með nokkrum orðum úr Leiktu það, eins og Að skora fótboltamark eða Að troðast inn í fullan strætó, og byrja ekki að telja stigin fyrir alvöru fyrr en allir eru komnir í gang.
Hvernig fá allir aldurshópar að njóta sín?
Sanngjörn stigagjöf snýst ekki bara um tölur. Hún snýst um að allir fái að vera með.
- Aukatími fyrir yngstu og elstu. 30 sekúndur í viðbót breyta miklu.
- Val á milli tveggja miða. Börn mega draga tvo og velja þann sem þau skilja.
- Hjálparhönd. Fimm ára barn má leika með eldra systkini sér við hlið.
- Engin refsing fyrir pass. Þeir sem eru feimnir eiga að geta sleppt án þess að liðið tapi stigi.
Mikilvægast er að muna að stigin eru til að gera leikinn spennandi, ekki til að einhver fari heim með fýlusvip. Í fjölskylduboði skiptir hláturinn meira máli en lokatölurnar.
Ef þið eruð að spila í fyrsta sinn er gott að lesa fyrst hvernig á að spila látbragðsleik, og fyrir boð með mörgum kynslóðum eru fleiri hugmyndir í greininni um látbragðsleik fyrir fjölskylduna.
