डंब शराड्सचे गुण कसे मोजायचे आणि टीम कशा पाडायच्या
डंब शराड्सचे गुण कसे मोजायचे? सोपी पद्धत: वेळेत बरोबर उत्तर म्हणजे एक गुण, नाहीतर शून्य. अनुभवी गटात अवघडपणानुसार एक, दोन किंवा तीन गुण द्या. प्रत्येक टीममध्ये तीन ते सहा जण ठेवा आणि लहान-मोठे दोन्ही टीममध्ये समान वाटा.
डंब शराड्सचे गुण कसे मोजायचे: तीन लोकप्रिय पद्धती
| पद्धत | गुण कसे | कोणासाठी योग्य |
|---|---|---|
| साधी | बरोबर उत्तर = 1 गुण | पहिल्यांदा खेळणारे, लहान मुले |
| वेळेचा बोनस | अर्ध्या वेळेत उत्तर = 2 गुण, उरलेल्या वेळेत = 1 गुण | ज्यांना खेळ वेगात हवा |
| अवघडपणानुसार | सोपा = 1, मध्यम = 2, कठीण = 3 गुण | अनुभवी गट, मोठी पार्टी |
अवघडपणानुसार खेळताना अभिनय करणारा चिठ्ठी उचलण्याआधीच वाटी निवडतो: सोपी, मध्यम की कठीण. उदाहरणार्थ करून दाखवा डेक मध्ये ‘जांभई देणे’ सोपा शब्द आहे, ‘लिंबू पिळणे’ मध्यम आणि ‘विमानतळावर निरोप घेणे’ कठीण. मागे पडलेली टीम कठीण शब्द घेऊन सामना फिरवू शकते, त्यामुळे शेवटपर्यंत चुरस राहते.
कोणती पद्धत निवडायची हे गटावर ठरवा. पहिल्या फेरीत साधी पद्धत ठेवा, सगळ्यांना नियम कळले की दुसऱ्या फेरीपासून बोनस किंवा अवघडपणाचे गुण सुरू करा. एका खेळात मध्येच पद्धत बदलू नका, नाहीतर आधीच्या गुणांवरून वाद होतो. पद्धत बदलायचीच असेल तर नवीन फेरी नव्या गुणपत्रकावर सुरू करा.
क्रिकेट स्टाईल गुण: धावा आणि षटके
महाराष्ट्रात कोणतीही गोष्ट क्रिकेटशी जोडली की लगेच रंगत येते. हा प्रकार करून पाहा:
- एक षटक म्हणजे सहा पाळ्या. प्रत्येक टीमला एक किंवा दोन षटके मिळतात.
- धावा वेळेनुसार: 20 सेकंदांत उत्तर = षटकार (6 धावा), 40 सेकंदांत = चौकार (4), 60 सेकंदांत = 2 धावा, 90 सेकंदांत = 1 धाव.
- विकेट: वेळ संपला आणि उत्तर आले नाही तर एक विकेट गेली. तीन विकेट गेल्या की डाव संपला.
- फाऊल म्हणजे नो-बॉल: अभिनय करणाऱ्याने आवाज काढला तर समोरच्या टीमला एक धाव.
- जास्त धावा करणारी टीम विजेती. बरोबरी झाली तर ‘सुपर ओव्हर’ म्हणून एकेक पाळी.
शब्दही क्रिकेटचेच घ्यायचे असतील तर क्रिकेट डेक मध्ये ‘चौकार’, ‘हॅट-ट्रिक’, ‘गुगली’, ‘रिव्हर्स स्वीप’ आणि ‘सचिन तेंडुलकर’ असे शब्द आहेत. ‘भोपळा’ म्हणजे शून्यावर बाद होणे, हा शब्द तर हमखास हशा पिकवतो.
क्रिकेट नसलेल्या फेरीसाठी खेळ डेक वापरा. ‘बास्केटबॉल’, ‘टेबल टेनिस’, ‘कराटे’, ‘पोहणे’, ‘सायकलिंग’ हे सोपे शब्द आहेत, तर ‘कर्लिंग’ आणि ‘ट्रायथलॉन’ अनुभवी गटालाही घाम फोडतात. क्रीडा थीमच्या फेरीत धावांऐवजी ‘पदक’ मोजा: सोप्या शब्दाला कांस्य, मध्यमला रौप्य आणि कठीणला सुवर्णपदक.
टायमर किती ठेवायचा?
वेळ फार कमी ठेवला तर नवे खेळाडू घाबरतात, फार जास्त ठेवला तर बाकीचे कंटाळतात. हा तक्ता वापरा:
| गट | एक शब्द किंवा कृती | सिनेमा किंवा गाणे |
|---|---|---|
| 5 ते 8 वर्षांची मुले | 90 सेकंद | 2 मिनिटे |
| पहिल्यांदा खेळणारे | 60 ते 75 सेकंद | 90 सेकंद |
| नेहमी खेळणारे मित्र | 60 सेकंद | 90 सेकंद |
| अनुभवी गट | 45 सेकंद | 60 सेकंद |
चार किंवा जास्त शब्दांच्या लांब नावाला ठरलेल्या वेळेपेक्षा 30 सेकंद जास्त द्या.
टायमर एकाच व्यक्तीकडे ठेवा आणि शेवटची दहा सेकंदे मोठ्याने मोजा. यावर आणखी तपशील एक डाव किती वेळाचा असावा या लेखात आहे.
एका टीममध्ये किती जण हवेत?
| एकूण खेळाडू | काय करायचे |
|---|---|
| 3 | टीम नाहीत: एक जण अभिनय करतो, दोघे ओळखतात, ज्याने आधी ओळखले त्याला गुण |
| 4 ते 5 | दोन टीम, 2 विरुद्ध 2 किंवा 2 विरुद्ध 3 |
| 6 ते 12 | दोन टीम, प्रत्येकी 3 ते 6 |
| 13 ते 20 | तीन किंवा चार टीम, प्रत्येकी 4 ते 6 |
| 20 पेक्षा जास्त | सोसायटी हॉलसारखे: 4 ते 6 जणांच्या अनेक टीम आणि बाद फेरी |
टीम खूप मोठी झाली की काही जण पूर्ण खेळात एकदाही उभे राहत नाहीत. प्रत्येकाला किमान एकदा अभिनयाची संधी मिळेल असा हिशोब आधीच करा. किती जण खेळू शकतात यावर सविस्तर उत्तर डंब शराड्स किती जण खेळू शकतात या लेखात आहे.
लहान-मोठे असताना टीम न्याय्य कशा पाडायच्या?
घरात आजी-आजोबा, आई-बाबा, काका-काकू आणि सात वर्षांची भाची सगळे एकत्र खेळत असतील तर टीम पाडताना थोडा विचार लागतो.
- दोन कर्णधार आळीपाळीने निवडतात. पण नियम असा: प्रत्येक कर्णधाराने किमान एक लहान मूल आणि एक ज्येष्ठ व्यक्ती घ्यायलाच हवी.
- वयाच्या जोड्या: आधी सगळ्यांच्या जोड्या करा, जसे आजोबा आणि नातू. मग जोडी अख्खी एका टीममध्ये जाते.
- रंगीत चिठ्ठ्या: लाल आणि निळ्या चिठ्ठ्या वाटीत टाका. पण लहान मुलांच्या चिठ्ठ्या वेगळ्या वाटीतून काढा, म्हणजे दोन्ही टीमला सारखी मुले मिळतात.
- कुटुंबानुसार नाही: एका घराची एक टीम केली तर सगळे आतले विनोद एकाच बाजूला जातात. घरे मिसळा.
- सिनेमावेड्यांची वाटणी: ज्यांना प्रत्येक सिनेमा पाठ आहे असे दोघे असतील तर त्यांना वेगवेगळ्या टीममध्ये पाठवा.
लहानांना आणि ज्येष्ठांना थोडी सूट
न्याय्य खेळ म्हणजे सगळ्यांना सारखेच नियम असे नाही. काही छोटे बदल खेळ सगळ्यांसाठी मजेदार करतात:
- आठ वर्षांखालच्या मुलांना 30 सेकंद जास्त द्या.
- लहान मुलांना अभिनयासाठी सोप्या वाटीतूनच चिठ्ठी काढू द्या, पण गुण पूर्ण द्या.
- आजी-आजोबांना जुन्या सिनेमांची वाटी ठेवा, नव्या इंग्रजी नावांची नको.
- एखाद्या खेळाडूला अभिनयाची लाज वाटत असेल तर त्याला जोडीदारासोबत अभिनय करू द्या.
- ज्यांना उभे राहणे जड जाते अशा ज्येष्ठांना बसून अभिनय करू द्या. चेहरा आणि हात पुरेसे असतात, आणि त्यांच्या टीमचे गुण कमी होत नाहीत.
ही सूट खेळ सुरू होण्याआधी जाहीर करा.
गुणपत्रक कसे ठेवायचे?
एका वहीत दोन रकाने करा, एक प्रत्येक टीमसाठी. प्रत्येक पाळीनंतर गुण लिहा आणि दर पाच पाळ्यांनी बेरीज मोठ्याने सांगा. मोठ्या पार्टीत गुणपत्रक भिंतीवर चिकटवलेल्या कागदावर लिहा, म्हणजे सगळ्यांना दिसते आणि ‘आम्हाला गुण दिलाच नाही’ असा वाद होत नाही. उदाहरणार्थ असे:
| पाळी | टीम अ | टीम ब |
|---|---|---|
| 1 | 1 | 0 |
| 2 | 2 (बोनस) | 1 |
| 3 | 0 | 3 (कठीण शब्द) |
| बेरीज | 3 | 4 |
खेळ संपला की विजेत्या टीमला काहीतरी छोटे बक्षीस द्या, जसे खेळ संपल्यानंतर आधी जेवायला बसायचा मान.
