Spjöld fyrir látbragðsleik: Svona býrðu til þín eigin
Til að búa til spjöld fyrir látbragðsleik þarftu bara karton, skæri og penna. Veldu þrjá til fimm flokka, til dæmis athafnir, dýr og íslenskan mat, skrifaðu um tíu orð á hvern leikmann og merktu hvert spjald sem auðvelt, miðlungs eða erfitt. Blandaðu saman íslenskum orðum eins og plokkfiski og Gullfossi við alþjóðleg orð sem allir þekkja, og geymdu spjöldin í umslagi fyrir næsta spilakvöld.
Hvað þarf til að búa til spjöld fyrir látbragðsleik?
Efnið er líklega allt til heima:
| Efni | Til hvers |
|---|---|
| Karton eða þykkur pappír | Sterkari en venjulegur pappír og sést ekki í gegnum hann |
| Skæri eða pappírsskeri | Til að skera í jafnstór spjöld |
| Penni eða tússpenni | Skýrt letur sem auðvelt er að lesa |
| Litaðir pennar eða límmiðar | Til að merkja erfiðleika |
| Umslag, krukka eða kassi | Til að geyma spjöldin á milli spilakvölda |
| Skál eða húfa | Til að draga úr meðan spilað er |
Hæfileg stærð er á við nafnspjald eða aðeins stærra. Eitt A4 blað í kartoni dugar fyrir átta til tíu spjöld.
Svona býrðu til spjöldin, skref fyrir skref
- Veldu flokka: þrír til fimm flokkar duga, til dæmis athafnir, dýr, matur, staðir og kvikmyndir.
- Skrifaðu orðalista fyrst: settu orðin á blað áður en þú skrifar á spjöldin, svo þú getir strikað út tvítekningar.
- Prófaðu hvert orð: getur þú leikið það án þess að tala? Ef ekki, slepptu því.
- Merktu erfiðleika: grænn punktur fyrir auðvelt, gulur fyrir miðlungs og rauður fyrir erfitt.
- Skrifaðu flokkinn í hornið: þá veit sá sem leikur hvaða merki hann á að sýna fyrst.
- Skerðu og stokkaðu: blandaðu öllu saman eða hafðu sér bunka fyrir hvern flokk.
Ef margir eru að fara að spila er skemmtilegt að láta hvern gest skrifa fimm spjöld sjálfur áður en leikurinn hefst. Þá kemur alltaf eitthvað óvænt upp úr skálinni.
Hvernig velur maður góð orð?
Gott spjald er hvorki of auðvelt né ómögulegt. Hafðu þetta í huga:
- Allir þurfa að þekkja orðið: sérfræðiorð úr vinnunni eða gömul nöfn sem bara afi man virka illa.
- Það þarf að vera hægt að leika það: nafnorð eins og „lýðræði“ eru mun erfiðari en athafnir eins og „að synda“.
- Blandaðu erfiðleika: um helmingur auðveld, þriðjungur miðlungs og afgangurinn erfið.
- Hugsaðu um hópinn: í barnaafmæli eru önnur orð en í saumaklúbbnum.
- Haltu því fjölskylduvænu: spjöld sem geta lent í höndum barna eiga að vera þannig að öllum líði vel.
Oft er hægt að bjarga erfiðu orði með því að breyta því í athöfn eða aðstæður:
| Of óhlutbundið | Betra spjald |
|---|---|
| Lýðræði | Að kjósa í kjörklefa |
| Hamingja | Að hoppa af gleði |
| Sjávarútvegur | Sjómaður dregur inn net |
| Vetur | Að skafa framrúðuna |
| Vinátta | Að faðma vin sem kemur heim |
Íslensk orð sem slá í gegn
Heimagerð spjöld eru frábært tækifæri til að nota orð úr ykkar eigin veruleika. Þessi orð eru úr stokkunum Matur, Dýr og Leiktu það:
| Flokkur | Orð úr stokkunum | Ráð til að leika |
|---|---|---|
| Matur | Plokkfiskur, Flatkökur, Rúllupylsa, Rjómapönnukökur | Stappaðu fisk og kartöflur saman fyrir plokkfisk |
| Matur, erfiðara | Harðfiskur með smjöri, Grillaður silungur, Rúgbrauðsís | Rífðu harðfisk með tönnunum og smyrðu smjöri á |
| Dýr | Hrútur, Selur, Ugla, Hundur | Settu hnefana að gagnaugunum sem horn fyrir hrút |
| Athafnir | Að blása upp blöðru, Að troðast inn í fullan strætó | Ýktu hvern andardrátt þegar blaðran stækkar |
Fleiri hugmyndir úr matarstokknum eru á síðunni Matur og dýrin eru í stokknum Dýr.
Svo eru staðir á Íslandi og fjölskylduhefðir sem enginn stokkur þekkir eins vel og þið sjálf. Almennar hugmyndir sem flestir Íslendingar þekkja:
- Staðir: Gullfoss, Geysir, Hallgrímskirkja, Bláa lónið, Þingvellir, Vestmannaeyjar.
- Íslensk upplifun: að fara í sund í rigningu, að skafa framrúðuna, að tína ber, að fara í réttir.
- Fjölskyldan ykkar: sumarbústaðurinn, hundurinn hennar ömmu, eða fræga skíðaferðin.
Síðasti flokkurinn er oft sá fyndnasti, því aðeins fjölskyldan skilur brandarann.
Hversu mörg spjöld þarf?
| Fjöldi leikmanna | Ráðlagður fjöldi spjalda |
|---|---|
| 2 til 4 | 30 til 40 |
| 5 til 8 | 60 til 80 |
| 9 til 15 | 100 til 150 |
| Stórt boð, 16 eða fleiri | 150 eða fleiri, eða endurnýtið spjöldin milli liða |
Betra er að eiga of mörg spjöld en of fá, því það er leiðinlegt að draga spjald sem allir hafa séð áður. Í hraðaumferð, þar sem liðið reynir að ná sem flestum orðum á tveimur mínútum, klárast spjöldin mun hraðar, svo þá er gott að tvöfalda fjöldann.
Hvernig er best að geyma og endurnýta spjöldin?
- Geymið spjöldin í merktum umslögum eftir flokkum, svo auðvelt sé að velja þema.
- Bætið við eftir hvert spilakvöld: ný orð sem komu upp í samræðum fara beint í bunkann.
- Takið út þau sem virka ekki: ef enginn nær að leika spjald í tvö skipti er það of erfitt.
- Hafið barnabunka sér: auðveldu spjöldin í eigin umslagi, svo yngstu börnin geti dregið úr sínum bunka.
- Plastið uppáhaldsspjöldin ef börnin spila oft, þá endast þau lengur.
Ef þið viljið spila strax án þess að föndra getið þið spilað frítt á netinu og notað tilbúnu stokkana á meðan heimagerðu spjöldin eru í smíðum.
