Пантомима карталарын жасоо: үйдө өз колодаңызды түзүңүз

Act Up командасы · Жаңыртылды: 2026-ж., 8-октябрь

Пантомима карталарын жасоо үчүн кагаз, калем, кайчы жана калпак же табак жетиштүү. Кагазды бирдей кичинекей бөлүктөргө кесип, ар бирине бир сөз жазыңыз, сөздөрдү темасы жана кыйындыгы боюнча бөлүп, бүктөп идишке салыңыз. Үй-бүлөлүк кечеге 50-100 карта жетиштүү. Боз үй, Нооруз, кыргыз ырлары сыяктуу өзүбүздүн темаларды кошсоңуз, оюн ого бетер жакын жана кызыктуу болот.

Карталарды жасоо үчүн эмне керек?

• Кагаз. Калыңыраак кагаз же жука картон жакшы, анткени сөз артынан көрүнбөйт. Кадимки A4 баракты 8 же 16 бөлүккө кесиңиз.
• Маркер же калем. Сөз алыстан окулушу үчүн калың маркер ыңгайлуу.
• Түстүү маркерлер же стикерлер. Кыйындыкты түс менен белгилөө үчүн: жашыл, сары, кызыл.
• Кайчы. Карталар бирдей көлөмдө болсо, аларды аралаштыруу жана сактоо оңой.
• Идиш. Калпак, табак, кичинекей баштык же конверт. Ар бир темага өзүнчө конверт алсаңыз, карталар аралашпайт.
• Сактоо үчүн кутуча. Даяр колоданы кийинки оюнга чейин сактап коюуга.

Пантомима карталарын жасоо: кадам сайын

1. Теманы тандаңыз. Оюнчулардын курагына жана кечеге жараша 3-5 тема белгилеңиз.
2. Сөздөрдүн тизмесин түзүңүз. Адегенде кагазга тизме жазып чыгыңыз, кайталанган сөздөрдү алып салыңыз.
3. Кагазды кесиңиз. A4 баракты бирдей бөлүктөргө бөлүп кесиңиз.
4. Бир картага бир сөз. Сөздү ири, так тамга менен жазыңыз. Кичинекейлер үчүн сөздүн жанына сүрөт тартыңыз.
5. Кыйындыкты белгилеңиз. Картанын бурчуна түстүү чекит коюңуз же упайдын санын жазыңыз.
6. Текшериңиз. Ар бир картаны окуп, «муну сүйлөбөй көрсөтүүгө болобу?» деп өзүңүздөн сураңыз.
7. Бүктөп, идишке салыңыз. Сөз көрүнбөшү үчүн картаны эки жолу бүктөңүз.

Карталарды балдар менен бирге жасаңыз: бул оюндан мурунку өзүнчө оюн. Окуганды билген балдар сөз жазат, кичинекейлер сүрөт тартат, ал эми чоңдор кыйындыкты белгилейт. Бала өзү жазган картаны оюн учурунда тартып алса, аны эң кубанычтуу көрсөтөт.

Кандай темаларды тандаса болот?

Даяр колодалардан мисал алсаңыз, тема тандоо жеңилдейт. Төмөнкү сөздөр биздин колодалардан алынды:

Кыргыз темалары: боз үй, Нооруз жана ырлар

Даяр колодаларда жок сөздөрдү кошуу өз колодасынын эң чоң артыкчылыгы. Үй-бүлөңүз билген, бирок дүкөндөн сатылган оюндарда кездешпеген темаларды алыңыз:

• Боз үй жана көчмөн турмуш: боз үй тигүү, түндүк ачуу, кийиз басуу, шырдак жасоо, ат токуу, жайлоого көчүү, суу алып келүү.
• Нооруз жана майрамдар: Нооруз көжө, алтыбакан куруу, көкбөрү, кыз куумай, сүмөлөк кайнатуу. Алардын айрымдары Майрамдар колодасында да бар.
• Кыргыз ырлары: Ак Мөңгү, Кербез сулуу, Он беш жашым, Учкан куш. Булар Ырда колодасында кездешет.
• Өнөр жана маданият: комуз чертүү, манас айтуу, ак калпак кийүү, чапан жабуу.
• Үй-бүлөлүк окуялар: «Чоң атанын бакчасы», «Ысык-Көлгө сапар», «Мышыгыбыздын тентектиги». Мындай карталарды башка эч бир колодадан таба албайсыз, жана алар эң көп күлкү жаратат.

Мындай карталарды кантип көрсөтүүнү да ойлонуп коюңуз. «Боз үй тигүү» үчүн керегени керип, уук сайып, үстүнө кийиз жабасыз. «Кийиз басуу» үчүн жүндү жайып, ороп, бут менен тепкилеп басасыз. «Комуз чертүү» үчүн колдорду аспаптын үстүнөн тез кыймылдатасыз. Эгер өзүңүз көрсөтө албасаңыз, ал карта оюнда да табылбайт.

Нооруз темасындагы толук идеялар Нооруз оюндары деген макалада.

Сөздөрдү кыйындыгы боюнча кантип бөлөт?

Карталарды кыйындыгы боюнча бөлүү оюнду адилет кылат: балдар жеңил, тажрыйбалуу оюнчулар кыйын карталарды алат, ал эми упай кыйындыкка жараша берилет.

Түс менен белгилөөнүн дагы бир пайдасы бар: кичинекей балдар кезеги келгенде жашыл карталарды гана алышат, ал эми чоңдор калпактан каалаганын тартат. Жакшы колодада жеңил карталар көбүрөөк болот: болжол менен жарымы жеңил, үчтөн бири орто, калганы кыйын. Ошондо оюн тез жүрөт, бирок тажрыйбалуу оюнчулар да зерикпейт.

Жакшы картанын белгилери кандай?

• Бир карта, бир түшүнүк. «Мышык жана ит» эмес, «Мышык» же «Ит».
• Бардыгы билет. Сөздү оюнчулардын көпчүлүгү тааныбаса, ал карта эч качан табылбайт.
• Сүйлөбөй көрсөтүүгө болот. Тамгасыз, сансыз жана үнсүз көрсөтүүгө мүмкүн болушу керек.
• Эч кимди таарынтпайт. Оюнга катышкан адамдардын сырткы көрүнүшү, жашы же кемчилиги тууралуу карта жазбаңыз.
• Кыска. Бир-үч сөз жетиштүү, узун сүйлөмдөрдү кыйын деңгээлге гана калтырыңыз.
• Эки тилде. Компанияда кыргызча жана орусча сүйлөгөндөр аралаш болсо, сөздү эки тилде жазып коюңуз, ошондо көрсөтүүчү картаны туура түшүнөт.

Өз карталары же даяр колодалар?

Эң жакшы жол экөөнү айкалыштыруу: үй-бүлөлүк окуялар жана салттар үчүн өз кагаз карталарыңызды жасаңыз, ал эми жалпы темалар үчүн даяр колодаларды колдонуңуз. Act Up колдонмосунда 92 колода жана 8 500дөн ашык карта бар, алардын ичинен Ойноп көрсөт, Туурап көрсөт, Жаныбарлар жана Сезимдер колодалары түбөлүккө акысыз.