Дуурайлгах үгийн карт өөрөө хэрхэн хийх вэ: алхам алхмаар
Дуурайлгах үгийн карт хийхэд зузаан цаас, маркер, хайч, 20-30 минут л хангалттай. Эхлээд амьтан, үйлдэл, кино, гэр бүл зэрэг 4-6 ангилал сонгож, ангилал бүрт 10-15 үг бичнэ. Үгийг хялбар, дунд, хэцүүгээр гурван өнгөөр ялгаж, гэр бүлийнхээ дотоод хошигнолыг нэмбэл хаана ч худалдаж авах боломжгүй, зөвхөн та нарт зориулсан багц бий болно.
Дуурайлгах үгийн карт хийхэд юу хэрэгтэй вэ?
| Хэрэгсэл | Зориулалт | Орлуулж болох зүйл |
|---|---|---|
| Зузаан цаас эсвэл картон | Картын суурь | Хуучин хайрцаг, дэвтрийн хавтас |
| Хайч | Тэнцүү хэмжээтэй хайчлах | Цаасыг нугалж урах |
| Маркер, өнгийн үзэг | Үг бичих | Энгийн үзэг |
| Гурван өнгийн наалт эсвэл цаас | Түвшин ялгах | Булан дээр өнгөөр цэг тавих |
| Аяга, малгай эсвэл дугтуй | Сугалах | Цэвэр уут |
| Резинэн бүс | Ангиллыг тусад нь хадгалах | Хавчаар |
Картын хэмжээ нь алган дээр багтахуйц, жишээ нь 5 x 8 сантиметр байхад тохиромжтой. Хэт жижиг бол уншихад хэцүү, хэт том бол бусад нь харчих эрсдэлтэй. Нэг хуудас A4 цааснаас ойролцоогоор 12-16 карт гарах тул 60 картад тав орчим хуудас хангалттай. Хуудсаа эхлээд нугалж хуваагаад хайчилбал бүх карт тэнцүү хэмжээтэй гарна.
Карт хийх алхам алхмаар
- Ангиллаа сонго. 4-6 ангилал хангалттай: амьтан, үйлдэл, мэргэжил, кино, гэр бүл, монгол сэдэв.
- Үгээ жагсаа. Эхлээд ноорог цаасан дээр ангилал бүрт 10-15 үг бич. Гэр бүлийнхнээсээ санал ав.
- Шүүж ав. Тоглох хүмүүсийн ихэнх нь мэддэггүй, дуурайх боломжгүй үгийг хас.
- Түвшингээр ангил. Үг бүрийн хажууд 1 (хялбар), 2 (дунд), 3 (хэцүү) гэж тэмдэглэ.
- Карт хайчил. Тэнцүү хэмжээтэй, хангалттай тоогоор хайчил.
- Цэвэр бич. Нэг картанд нэг үг, том, тод үсгээр. Ар талаас нь харагдахгүй байх ёстой.
- Өнгөөр тэмдэглэ. Хялбарт ногоон, дундад шар, хэцүүд улаан наалт.
- Туршиж үз. Хоёр гурван хүнтэй нэг богино тойрог тоглож, ажиллахгүй картыг солих.
Ямар ангилал, ямар үг сонгох вэ?
Бэлэн багцуудын картуудаас санаа авч болно. Доорх жишээнүүд нь сайтын багцуудын жишээ картууд, харин “Монгол сэдэв” мөрөнд өөрсдөө нэмж болох ерөнхий санаа:
| Ангилал | Хялбар | Дунд | Хэцүү |
|---|---|---|---|
| Үйлдэл | Унтах, Дугуй унах, Гэр буулгах | Попкорн хийх, Такси зогсоож мөнгө төлөх | Хагас шөнийн цагаар нам гүм алхах |
| Амьтан | Ямаа, Бүргэд, Ишиг | Аргаль хонь, Цаа буга, Хав | Армадилло, Элсний муур |
| Гэр бүл | Ээж, Өвөө, Хадам ээж | Өвөө эмээгээрээ айлчлах | Хамаатан садны угийн бичиг |
| Монгол сэдэв | Бууз чимхэх, Морь унах | Ул боов өрөх, Шагай харвах | Мөр гаргах, Тэмээ ачих |
Үйлдлийн картын санааг Дуурайлга багцаас, амьтдыг Амьтад багцаас, гэр бүлийн сэдвийг Гэр бүл багцаас дэлгэрэнгүй үзэж болно.
Хүнд, хөнгөнөөр хэрхэн ялгах вэ?
Нэг үгийн түвшинг шийдэхэд гурван асуулт тусалдаг:
- Нэг хөдөлгөөнөөр харуулж болох уу? Унтах, Загас гэвэл тийм: хялбар.
- Хоёр, гурван алхамтай юу? Такси зогсоож мөнгө төлөх гэвэл зогсоох, суух, төлөх гэсэн гурван үйлдэл: дунд.
- Хийсвэр эсвэл ховор уу? Гэм буруутай мэдрэмж, Армадилло гэвэл тийм: хэцүү.
Бага хүүхдүүдтэй тоглох бол картын тал хувь нь хялбар, гуравны нэг нь дунд, үлдсэн нь хэцүү байхад тэнцвэртэй. Томчуудын тоглолтод харин хэцүү картын эзлэх хувийг нэмээрэй.
Унших чадваргүй бага хүүхдүүдэд зориулж тусдаа зурагтай багц хийгээрэй. Үгийн дээр энгийн зураг зурахад л хангалттай: муур, нар, бялуу, автобус, загас. Хүүхдүүд өөрсдөө зурахад оролцвол картаа илүү сайн санаж, тоглохдоо бахархдаг. Зурагтай картыг ногоон өнгөөр тэмдэглэвэл томчууд андуурч сугалахгүй.
Гэр бүлийн дотоод хошигнолоор өөрийн багц үүсгэх
Гэртээ хийсэн картын хамгийн том давуу тал нь зөвхөн та нарын ойлгох хошигнол. Хүн бүрээс нэг дурсамж, нэг онцлог зуршил бичүүлээрэй. Жишээ санаа:
- “Аав загас барьж байгаад гутлаа усанд унагасан нь”
- “Эмээгийн бууз чимхэх хурд”
- “Дүү анх дугуй унаж сурсан өдөр”
- “Гэр бүлээрээ Хөвсгөл рүү явахад замд төөрсөн нь”
- “Өвөөгийн өглөөний дасгал”
Ийм картын дүрэм: хэнийг ч гомдоохгүй, бүгдэд нь инээдтэй байх. Хүнийг доромжилсон, нууцыг нь задалсан карт бичихгүй. Хамгийн сайн нь эзэн нь өөрөө хамгийн их инээдэг дурсамж.
Ангийнхан, ажлын хамт олонд мөн адил: ангийн аялал, шалгалтын өмнөх шөнө, багшийн дуртай хэллэг зэрэг дотоод сэдвүүд бэлэн багцаас хамаагүй их инээд авчирдаг. Хамгийн сайн арга нь хүн бүрээс нууцаар гурван карт бичүүлж, нэг саванд хольж хийх. Ингэвэл хэн ч бүх картыг урьдчилан мэдэхгүй, тоглолт эхлэх мөчөөс гэнэтийн инээд эхэлнэ.
Сайн картын шалгуур
Карт бүрээ бичихээсээ өмнө дараах шалгуураар шалгаарай:
- Тоглох хүмүүсийн дор хаяж тал хувь нь мэддэг.
- Үггүйгээр дуурайх боломжтой.
- Хэт урт биш, гурав, дөрвөн үгнээс хэтрэхгүй.
- Бүх насныханд тохиромжтой, гэр бүлд ээлтэй. Хүүхдийн дэргэд хэлэхээс эвгүй санагдах үгийг бичихгүй.
- Бусад картаас хэт төстэй биш. “Нохой”, “Гөлөг” хоёрыг хамт бичвэл тоглоом уйтгартай болно.
Картаа хэрхэн хадгалж, дахин ашиглах вэ?
Нэг удаа хийсэн картаа олон жил ашиглаж болно. Ангилал бүрийг резинэн бүсээр боож, нэг хайрцагт хадгална. Хүүхдүүд ихтэй айлд картыг тунгалаг туузаар бүрвэл урагдахгүй, бохирдохгүй. Цагаан сар, шинэ жил бүрийн өмнө гэр бүлээрээ 5-10 шинэ карт нэмж, хуучирсан, хэт амархан болсон картыг хасаарай. Картын ар талд хэн, хэдэн онд бичсэнийг жижигхэн тэмдэглэвэл хэдэн жилийн дараа уншихад гэр бүлийн сонирхолтой түүх болж үлдэнэ. Нэг хайрцаг дотор “Тоглосон” ба “Шинэ” гэсэн хоёр тасалгаа гаргавал нэг тоглолтын дундуур ижил карт дахин гарахгүй.
Цаас, үзэггүй газар байгаа бол онлайнаар үнэгүй тоглож бэлэн картаар шууд эхэлж болно. Харин гэртээ хийсэн карт гэр бүлийн өөрийн түүхийг агуулдаг тул дэлгүүрийн ямар ч багц орлож чадахгүй.
