Rregullat e pantomimës: udhëzuesi i plotë me shenjat e duarve
Rregullat e pantomimës janë të thjeshta: aktori merr një fjalë në fshehtësi dhe e luan pa folur, vetëm me gjeste e fytyrë, ndërsa ekipi i tij duhet ta gjejë brenda një deri në dy minutave. Çdo fjalë e gjetur vlen një pikë. Lejohen shenjat e duarve për kategorinë, fjalët dhe rrokjet, por jo shkronjat në ajër ose tregimi i sendeve.
Cilat janë rregullat e pantomimës hap pas hapi?
- Luhet me të paktën tre lojtarë. Zakonisht ndahen dy ekipe me numër të përafërt lojtarësh.
- Fjala mbahet e fshehtë. Aktori e lexon vetë dhe askush nga ekipi i tij nuk e sheh.
- Aktori nuk flet. As fjalë, as tinguj që formojnë fjalë, as pëshpëritje.
- Ekipi flet sa të dojë. Ata që gjejnë thërrasin me zë çdo ide që u vjen.
- Koha është e kufizuar. Ekipi kundërshtar mban kohëmatësin, zakonisht 60 deri në 120 sekonda.
- Një pikë për çdo fjalë të gjetur. Nëse koha mbaron, fjala nuk sjell pikë.
- Radha ndërrohet. Ekipet luajnë me radhë dhe brenda ekipit ndërrohet edhe aktori.
- Fiton ekipi me më shumë pikë pas numrit të raundeve që keni caktuar në fillim.
Nëse po luani për herë të parë, udhëzuesi si luhet pantomima i shpjegon këto hapa me shembuj dhe me përgatitjen e letrave.
Çfarë nuk lejohet në pantomimë?
Këtu lindin shumica e grindjeve, ndaj ia vlen t’i lexoni me zë para lojës:
- Fjalët dhe tingujt. Edhe një “hmm” që imiton rrokjen e fjalës është shkelje.
- Leximi i buzëve. Lëvizja e buzëve pa zë, që të tjerët ta lexojnë fjalën, nuk lejohet.
- Shkronjat në ajër. Nuk vizatoni shkronja me gisht dhe nuk formoni shkronja me trup.
- Tregimi i sendit. Nëse fjala është “dritare”, nuk e tregoni dritaren e dhomës.
- Ndihma nga kundërshtarët. Ekipi tjetër hesht, përveç kur thotë “koha mbaroi”.
- Ndërrimi i letrës. Pasi e keni parë fjalën, nuk mund ta ktheni për një më të lehtë, përveç nëse keni rënë dakord për një kalim në raund.
Cilat janë shenjat bazë të duarve?
Shenjat e duarve janë si gramatika e lojës. Ato nuk e japin fjalën, por e drejtojnë ekipin në rrugën e duhur:
| Çfarë do të tregosh | Gjesti |
|---|---|
| Film | Rrotullon me dorë dorezën e një kamere të vjetër |
| Këngë | Mban një mikrofon të padukshëm para gojës |
| Libër | Bashkon pëllëmbët dhe i hap si faqet e një libri |
| Serial ose emision TV | Vizaton një drejtkëndësh në ajër |
| Numri i fjalëve | Ngre aq gishta sa fjalë ka titulli |
| Cila fjalë po luhet | Ngre përsëri gishtat: dy gishta për fjalën e dytë |
| Numri i rrokjeve | Vendos gishtat mbi parakrah |
| Tingëllon si | Prek veshin me dorë |
| E gjete | Prek hundën dhe tregon me gisht atë që e tha |
Të gjitha gjestet, bashkë me ato për “afër”, “fjalë e shkurtër” dhe “fillo nga e para”, i gjeni të shpjeguara në udhëzuesin për shenjat në pantomimë.
Si luhen titujt e filmave, këngëve dhe librave?
Titujt janë pjesa klasike e pantomimës dhe kërkojnë pak strategji. Fillimisht tregoni kategorinë, pastaj numrin e fjalëve, dhe në fund luani fjalën më të lehtë.
- Filma: nga paketa Filma, “Terminator 2” luhet me lëvizje të ngurta robotike, syze dielli të padukshme dhe në fund dy gishta lart për numrin. “The Avengers” kërkon disa heronj njëri pas tjetrit: një çekan që ngrihet, një mburojë e rrumbullakët dhe një grusht i madh jeshil.
- Këngë: nga paketa Këngë, “Sekret” e Ronela Hajatit fillon me gishtin mbi buzë, ndërsa “Shake It Off” luhet duke shkundur trupin si të ishe lagur nga shiu.
- Libra dhe personazhe: paketa Personazhe Librash ka emra si Muji, Kostandini, Princi i Vogël dhe Guliveri. Për Mujin, luani një kreshnik të fortë mbi kalë që ngre një gur të madh. Për Guliverin, shtrihuni përtokë sikur njerëz të vegjël ju lidhin me litarë.
Me titujt shqip ka një avantazh: fjalët e vogla si “i”, “e”, “të” ose “në” mund t’i kaloni shpejt me shenjën e fjalës së shkurtër dhe të përqendroheni te fjala kryesore.
Variantet e shtëpisë: tingujt, goja dhe sendet
Në Shqipëri dhe në Kosovë, pantomima luhet shpesh me rregulla të vogla të shtëpisë. Asgjë e keqe, për sa kohë bini dakord para se të nisni:
| Rregulli klasik | Varianti i shtëpisë që hasni shpesh |
|---|---|
| Asnjë tingull | Lejohen tingujt e kafshëve kur luajnë fëmijë të vegjël |
| Asnjë send nuk tregohet | Lejohet të tregosh veten ose një person, por jo sendin që është fjala |
| Një fjalë në radhë | Sa më shumë fjalë brenda kohës, si në versionin me telefon |
| Asnjë kalim | Një kalim i lejuar për çdo radhë |
Për rastet më të diskutuara, si buzëqeshja, fishkëllima apo duartrokitja, lexoni udhëzuesin a mund të flasësh në pantomimë.
Si zgjidhen debatet gjatë lojës?
- Caktoni një gjyqtar. Mund të jetë gjyshi, që e ndjek lojën nga kolltuku, ose një lojtar nga ekipi kundërshtar. Vendimi i tij nuk diskutohet.
- Përgjigjet e afërta. Pranoni njëjësin për shumësin dhe formën me nyje ose pa nyje, si “mace” dhe “macja”. Sinonimet e tjera nuk pranohen.
- Kur aktori flet. Fjala nuk vlen dhe radha mbaron, ose ekipi humb një pikë, sipas marrëveshjes.
- Përgjigja në sekondën e fundit. Nëse fjala thuhet para se të bjerë alarmi, pika vlen. Pas alarmit, jo.
- Fjalë që askush nuk e njeh. Nëse aktori nuk e di vetë kuptimin, lejojeni të marrë një letër tjetër pa humbur kohë.
Me këto pak rregulla të qarta, loja mbetet e shpejtë dhe e drejtë, dhe energjia shkon te të qeshurat, jo te grindjet.
