የተውኔት ጨዋታ ህጎች: ሙሉ መመሪያ ከእጅ ምልክቶች ጋር

በAct Up ቡድን · የተሻሻለው: 8 ኦክቶበር 2026

የተውኔት ጨዋታ ህጎች ቀላል ናቸው: ተዋናዩ በካርዱ ላይ ያለውን ቃል ወይም ርዕስ ምንም ሳይናገር፣ ድምፅ ሳያሰማና ፊደል ሳይፅፍ በእንቅስቃሴ ብቻ ያሳያል። የራሱ ቡድን በተወሰነ ሰዓት ውስጥ ይገምታል። ተዋናዩ ምድቡን (ፊልም፣ መጽሐፍ፣ ዘፈን) እና የቃላቱን ብዛት በተለመዱ የእጅ ምልክቶች መጠቆም ይችላል። ትክክለኛ ግምት አንድ ነጥብ ያስገኛል።

የተውኔት ጨዋታ ህጎች: መሰረታዊዎቹ ስምንቱ የትኞቹ ናቸው?

እነዚህ ስምንት ህጎች በአብዛኛው ቤት የሚሰሩ መደበኛ ህጎች ናቸው። ጨዋታው ከመጀመሩ በፊት ጮክ ብላችሁ አንብቧቸው።

1. ተጫዋቾች ቢያንስ ሶስት ሰው ይሆናሉ፤ አራትና ከዚያ በላይ ከሆኑ በሁለት ቡድን ይከፈላሉ።
2. ቡድኖቹ በየተራ ይጫወታሉ፤ በእያንዳንዱ ተራ አንድ ተዋናይ ብቻ ይቆማል።
3. ተዋናዩ ካርዱን በዝምታ ያነባል፣ ለማንም አያሳይም።
4. የሰዓት ገደቡ ከመጀመሩ በፊት ይወሰናል፣ ብዙውን ጊዜ ከ60 እስከ 90 ሰከንድ።
5. ተዋናዩ መናገር፣ ድምፅ ማሰማትና ቃሉን በከንፈር ቅርጽ ማሳየት አይችልም።
6. የራሱ ቡድን ብቻ ይገምታል፤ ተቃራኒው ቡድን ዝም ብሎ ይመለከታል።
7. ትክክለኛው መልስ ሲነገር ተዋናዩ አፍንጫውን ነክቶ ገማቹን ይጠቁማል፣ ቡድኑም አንድ ነጥብ ያገኛል።
8. ሰዓቱ ካለቀ ተዋናዩ መልሱን ይናገራል፣ ነጥብ አይሰጥም፣ ተራውም ያልፋል።

ከእነዚህ በተጨማሪ ሁለት ነገሮችን አስቀድመው ይወስኑ። የመጀመሪያው የዙሮች ብዛት ነው: ሁሉም ተጫዋች አንድ ጊዜ እስኪተውን፣ ወይም አንዱ ቡድን አስር ነጥብ እስኪደርስ። ሁለተኛው የካርዶቹ ምንጭ ነው: እያንዳንዱ ቡድን ለተቃራኒው ቡድን ቃላት ይፅፋል ወይስ ሁሉም ከአንድ የጋራ ሳህን ይመዝዛል? ቡድኖች ለራሳቸው ሲፅፉ ከባድና አስቂኝ ቃላት ይመጣሉ፣ የጋራ ሳህን ደግሞ ለልጆች ይበልጥ ፍትሃዊ ነው።

ጨዋታውን ለመጀመሪያ ጊዜ የምታስተዋውቁ ከሆነ የተውኔት ጨዋታ እንዴት ይጫወታል የሚለው መመሪያ በደረጃ ያስረዳዎታል።

ተዋናዩ ምን ይፈቀድለታል፣ ምን ይከለከላል?

ተዋናዩ ከህጉ ውጭ ቢናገር የዚያ ካርድ ነጥብ ይቀራል፣ ተራውም ወዲያው ያልፋል። ለልጆች ግን አንድ ጊዜ ማስጠንቀቂያ መስጠት ደግነት ነው።

የምድብ ምልክቶች: ፊልም፣ መጽሐፍ፣ ዘፈን

የካርዱ ዓይነት ምን እንደሆነ መጀመሪያ ማሳየት ቡድኑን ብዙ ጊዜ ያድናል። እነዚህ ምልክቶች በብዙ ሀገር ተመሳሳይ ናቸው።

የፊልሞች ካርዶች እና የመጽሐፍ ገጸ-ባህሪያት ካርዶች እነዚህን ምልክቶች ለመለማመድ ጥሩ መነሻ ናቸው። ለምሳሌ “ሰብለ ወንጌል” ሲደርስዎ የመጽሐፍ ምልክት አሳይተው የፍቅር እስከ መቃብር ታሪክ ውስጥ ያለችውን ልጅ መተወን ይችላሉ።

የቃላትና የፊደል ብዛት እንዴት ይታያል?

• የቃላት ብዛት: ርዕሱ ስንት ቃል እንዳለው በጣቶች ያሳዩ። “ፍቅር እስከ መቃብር” ሶስት ቃል ነው፣ ስለዚህ ሶስት ጣት።
• የትኛው ቃል: ቀጥሎ የሚተውኑትን ቃል ቁጥር በጣት ያሳዩ። ሁለተኛውን ቃል ለመተወን ሁለት ጣት ያሳዩ።
• የፊደል ብዛት: አማርኛ በፊደል (ሆሄ) የሚፃፍ በመሆኑ እያንዳንዱ ፊደል አንድ ድምፅ ነው። የፊደሉን ብዛት ጣቶችን በክንድዎ ላይ በማስቀመጥ ያሳዩ። “ቡና” ሁለት ፊደል ነው፣ ስለዚህ ሁለት ጣት በክንድ ላይ።
• ሙሉው ርዕስ: በሁለት እጅ ትልቅ ክብ መሳል “አሁን ሙሉውን ልተውን ነው” ማለት ነው።

ሁሉንም ምልክቶች በምስል ገለፃ ለማየት የተውኔት ጨዋታ የእጅ ምልክቶች የሚለውን ገፅ ይመልከቱ።

ገማቾቹ ማወቅ ያለባቸው ህጎች

• የፈለጉትን ያህል ግምት መናገር ይችላሉ፤ ለስህተት ግምት ቅጣት የለም።
• መልሱ በካርዱ ላይ እንዳለው መሆን አለበት። “ቡና መጠጣት” ማለት “ቡና ማፍላት” አይደለም።
• ተቃራኒው ቡድን መገመት አይችልም። ቢገምቱ እንኳ ነጥቡ አይቆጠርላቸውም።
• ተዋናዩን “ሰው ነው?”፣ “ፊልም ነው?” ብሎ መጠየቅ ይቻላል፣ ተዋናዩ ግን የሚመልሰው ራሱን በመነቅነቅ ብቻ ነው።
• ተዋናዩ አንድን ገማች በጣቱ ከጠቆመ፣ ያ ሰው ትክክለኛውን ቃል ተናግሯል ማለት ነው፤ ቃሉን ደግሞ ጮክ ብሎ ይናገር።
• የፊልም ወይም የመጽሐፍ ርዕስ ሲሆን፣ ሁሉም ቃላት ተገምተው ሙሉው ርዕስ በአንድ ላይ መነገር አለበት።

በቡድኖች መካከል የሚነሳ ክርክርን እንዴት መፍታት ይቻላል?

በቤተሰብ ጨዋታ ክርክር የማይቀር ነው፣ በተለይም አጎትና የወንድም ልጅ በተቃራኒ ቡድን ሲሆኑ። ጨዋታው በሳቅ እንዲቀጥል እነዚህን ይሞክሩ።

• ዳኛ ይምረጡ። በኢትዮጵያ ባህል ሽማግሌ እንደሚያስታርቅ ሁሉ፣ ከሁለቱም ቡድን ያልሆነ አያት ወይም ታላቅ ሰው ዳኛ ይሁኑ። የዳኛው ቃል የመጨረሻ ነው።
• ህጎቹን አስቀድመው ይፃፉ። ዕቃ መጠቆም ይፈቀዳል? ተቀራራቢ መልስ ይቆጠራል? ከመጀመሪያው ዙር በፊት ይወስኑ።
• አጠራጣሪ ካርድ ይድገም። ተዋናዩ ቃል ተናገረ ወይስ አልተናገረም የሚል ክርክር ከተነሳ፣ ካርዱን ወደ ሳህኑ መልሰው አዲስ ካርድ ይውሰዱ።
• ሰዓቱን ሌላው ቡድን ይቆጣጠር። “ሰዓቱ ቀድሞ አልቋል” የሚለውን ክርክር ያስቀራል።
• ጥርጣሬ ለተዋናዩ ይሁን። ግምቱ ሰዓቱ ሲያልቅ በአንድ ጊዜ ከተነገረ፣ ነጥቡን ለገማቹ ቡድን መስጠት ጨዋታውን ያጣፍጣል።

አንድ የተለመደ ምሳሌ: ተዋናዩ “ሻኪራ” ሲተውን ዳሌውን እያወዛወዘ “ሂ” የሚል ድምፅ ከአፉ ወጣ። ተቃራኒው ቡድን “ተናገረ!” ብሎ ይጮሃል። ዳኛው ድምፁ ሳቅ እንጂ ቃል አለመሆኑን ከወሰነ ጨዋታው ይቀጥላል፤ ቃል ነው ካለ ካርዱ ይቀየራል። አንድ ሰው ብቻ ሲወስን ክርክሩ ከአምስት ሰከንድ በላይ አይቆይም።

የተለመዱ የቤት ህጎች ልዩነቶች

ብዙ ቤተሰቦች መደበኛውን ህግ ለራሳቸው ያስተካክላሉ። እነዚህ የተለመዱ ናቸው፣ ግን ከመጀመራችሁ በፊት ተስማሙባቸው።

የመረጣችሁትን ልዩነት በወረቀት ላይ ፅፋችሁ ሁሉም በሚያየው ቦታ አስቀምጡት። ዋናው ህግ ግን አንድ ነው: ሁሉም ይሳተፍ፣ ሁሉም ይሳቅ።