Luật chơi đoán chữ đầy đủ: ký hiệu tay, lỗi cấm và cách xử lý
Luật chơi đoán chữ gói gọn trong một câu: người diễn phải truyền đạt từ khóa chỉ bằng cử chỉ và nét mặt, không nói, không nhép miệng, không viết chữ, còn đồng đội đoán trong thời gian quy định, thường 60 đến 90 giây. Đoán đúng được 1 điểm, phạm luật thì hủy thẻ. Chuyện chỉ đồ vật nên chốt trước khi chơi.
Luật chơi đoán chữ cơ bản ai cũng phải nắm
- Chia đội: tối thiểu 3 người để chơi, từ 4 người trở lên chia thành hai đội đều nhau.
- Rút thẻ: người diễn rút một thẻ, đọc thầm, không để ai thấy.
- Bấm giờ: đội bạn giữ đồng hồ và báo khi hết giờ.
- Diễn không lời: chỉ dùng cơ thể, nét mặt và ký hiệu tay.
- Đoán đúng nguyên văn: đồng đội phải nói đúng từ khóa, hoặc đủ sát để trọng tài chấp nhận.
- Tính điểm: đúng trước khi hết giờ được 1 điểm, hết giờ thì không có điểm.
- Đổi lượt: hai đội thay phiên, mỗi lượt đổi người diễn.
Mới chơi lần đầu thì đọc thêm bài cách chơi đoán chữ cho người mới, có từng bước cụ thể.
Những lỗi bị cấm khi diễn
| Lỗi | Vì sao cấm | Xử lý thường gặp |
|---|---|---|
| Nói hoặc thì thầm | Phá vỡ luật cơ bản nhất | Hủy thẻ, mất lượt |
| Nhép miệng thành chữ | Đồng đội đọc khẩu hình là ra | Hủy thẻ |
| Viết chữ lên không trung, lên tay | Coi như đánh vần | Hủy thẻ |
| Phát âm thanh gợi ý (tiếng kêu, huýt sáo) | Gần giống nói | Nhắc nhở lần đầu, hủy thẻ lần sau |
| Cho đồng đội xem thẻ | Gian lận | Hủy thẻ, có thể trừ 1 điểm |
| Đồng đội nhìn trộm thẻ | Gian lận | Đội bạn được 1 điểm |
Riêng tiếng kêu con vật, nhiều nhóm có trẻ nhỏ vẫn cho phép để các bé đỡ bí. Đó là luật nhà, không sao cả, miễn là nói rõ từ đầu.
Ký hiệu tay quen thuộc trong luật chơi
Ký hiệu tay không bị tính là gợi ý bằng lời, nên được dùng thoải mái:
- Phim: một tay khum trước mắt, tay kia quay tay quay như máy quay phim đời cũ.
- Bài hát: nắm tay đưa lên trước miệng như cầm micro, người lắc lư như đang hát nhưng không phát ra tiếng, không nhép lời.
- Sách, truyện: hai lòng bàn tay áp vào nhau rồi mở ra như mở sách.
- Số tiếng: giơ số ngón tay tương ứng, rồi giơ tiếp số ngón để báo đang diễn tiếng thứ mấy.
- Nghe giống như: kéo nhẹ dái tai.
- Đúng rồi: chạm tay lên mũi rồi chỉ vào người vừa đoán.
Có thêm nhiều ký hiệu khác như “gần đúng”, “ngắn hơn”, “cả cụm”. Bài ký hiệu tay khi chơi đoán chữ có bảng đầy đủ kèm cách làm.
Quy ước riêng khi người Việt chơi
Tiếng Việt mỗi chữ là một tiếng, nên có vài điểm khác so với cách chơi ở nơi khác:
- Đếm số tiếng, không đếm số từ. “Hai Phượng” là 2 tiếng, “Nơi Này Có Anh” là 4 tiếng. Báo đúng số tiếng là gợi ý rất mạnh.
- Diễn theo từng tiếng. Với tên bài hát “Lạc Trôi”, có thể diễn “lạc” (đi lạc, ngơ ngác nhìn quanh) rồi “trôi” (nằm thả người trôi trên nước).
- Dấu thanh: đây là quy ước tùy chọn. Một số nhóm cho vẽ dấu sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng trong không khí khi đồng đội đoán đúng tiếng nhưng sai dấu. Nếu nhóm bạn coi đó là viết chữ thì cấm, quan trọng là thống nhất trước.
- Chỉ đồ vật: họp lớp thường chơi luật nhẹ, cho chỉ vào cái bàn, cái cốc. Thi đấu sinh hoạt tập thể nên cấm để công bằng.
- Tên nước ngoài: với phim như Titanic hay nhân vật như Sherlock Holmes, cho phép đoán theo cách đọc quen thuộc của người Việt.
Cách xử lý tranh cãi để ván chơi công bằng
Tranh cãi thường đến từ ba chuyện: đoán gần đúng có được tính không, người diễn có lỡ phát ra tiếng không, và hết giờ đúng lúc nào.
- Cử trọng tài. Một người không thuộc đội nào, giữ đồng hồ và quyết định cuối cùng.
- Quy định mức “gần đúng”. Ví dụ đoán “Tôn Ngộ Không” ra “Ngộ Không” thì tính, đoán “con khỉ” thì không.
- Tính giờ bằng điện thoại, để chuông reo công khai cho cả hai đội nghe.
- Ghi luật nhà ra giấy trước ván: có chỉ đồ vật không, có tiếng kêu không, phạm luật trừ mấy điểm.
- Một thẻ, một lần cãi. Trọng tài đã chốt thì chơi tiếp, không lật lại sau đó.
Áp dụng luật với từng loại thẻ
| Loại thẻ | Ví dụ | Lưu ý luật |
|---|---|---|
| Phim | Hai Phượng, Trạng Quỳnh, Moana | Báo ký hiệu phim, rồi báo số tiếng |
| Bài hát | Nối Vòng Tay Lớn, Chân Ái, Một Con Vịt | Báo bằng động tác cầm micro, không nhép lời, không ngân nga giai điệu |
| Nhân vật sách | Tôn Ngộ Không, Lang Liêu, Bạch Tuyết | Diễn đặc điểm nổi bật: gậy như ý, bánh chưng, quả táo |
Các ví dụ trên đều có trong bộ thẻ Phim, Bài hát và Sách. Riêng bài hát, luật chuẩn không cho ngân nga giai điệu, vì như thế đồng đội đoán ra quá dễ. Muốn chơi kiểu được ngân nga thì đó là một biến thể khác, nên tách thành vòng riêng.
