პანტომიმის წესები: სრული გზამკვლევი პირობითი ჟესტებით
პანტომიმის წესები მარტივია: გამომსახველი ფარულ სიტყვას მხოლოდ ჟესტებით, მიმიკით და სხეულის მოძრაობით აჩვენებს, ლაპარაკისა და ხმების გარეშე, გუნდი კი დროის ამოწურვამდე ცდილობს მის გამოცნობას. აკრძალულია ტუჩებით სიტყვის თქმა, ასოების ჰაერში წერა და ოთახის საგნებზე მითითება. ყოველი გამოცნობილი სიტყვა ერთი ქულაა, დარღვევისას კი ბარათი იწვება.
პანტომიმის ძირითადი წესები
- მოთამაშეები. მინიმუმ სამი კაცი. ექვსიდან მოყოლებული იყოფით ორ ან მეტ გუნდად, თითოეულში დაახლოებით თანაბარი რაოდენობით.
- სიტყვის მიღება. გამომსახველი ბარათს ან ფურცელს ჩუმად კითხულობს. სიტყვა მხოლოდ მან უნდა იცოდეს.
- დრო. ერთ სვლაზე, როგორც წესი, ერთი წუთი ეძლევა. ტაიმერს მოწინააღმდეგე გუნდის წევრი აკონტროლებს.
- დუმილი. სვლის დაწყებიდან გამომსახველი ხმას არ იღებს: არც სიტყვას, არც ღიღინს, არც ტაშს, რომელიც სიტყვის რიტმს გადმოსცემს.
- გამოცნობა. გამომცნობები შეუზღუდავად ყვირიან ვარიანტებს. სწორი პასუხი ზუსტად უნდა წარმოითქვას.
- დადასტურება. გამომსახველი სწორ პასუხს ცხვირზე თითის დადებით ან გუნდისკენ მიშვერით ადასტურებს.
- ქულა. გამოცნობილი სიტყვა ერთი ქულაა. თუ დრო ამოიწურა, ბარათი გვერდზე იდება და ქულა არავის ეწერება.
- რიგი. სვლა გუნდებს შორის მონაცვლეობს, გუნდის შიგნით კი ყოველ ჯერზე სხვა მოთამაშე გამოსახავს.
რა ითვლება დარღვევად
| დარღვევა | როგორ გამოიყურება | ჩვეული სასჯელი |
|---|---|---|
| ლაპარაკი | სიტყვის, ნაწილის ან მინიშნების წარმოთქმა | ბარათი იწვება, მინუს ერთი ქულა |
| ხმები | სტვენა, ღიღინი, ცხოველის ხმა | ბარათი იწვება |
| ტუჩებით თქმა | სიტყვის უხმოდ არტიკულაცია | ბარათი იწვება |
| ასოები | ასოების ჰაერში ან ხელისგულზე წერა | ბარათი იწვება |
| საგანზე მითითება | ოთახში არსებულ ნივთზე თითის მიშვერა | ბარათი იწვება |
| სხვა გუნდის კარნახი | მოწინააღმდეგე გუნდის წევრის ხმამაღალი მინიშნება | ქულა მეორე გუნდს ეწერება |
სასჯელის სიმკაცრე კომპანიაზეა დამოკიდებული. ოჯახურ თამაშში ბავშვებისთვის საკმარისია გაფრთხილება, გამოცდილ მეგობრებთან კი ჯარიმა თამაშს აზარტს მატებს.
პირობითი ჟესტები: რა არის ნებადართული
ჟესტები ლაპარაკს არ ნიშნავს, ამიტომ ისინი წესებით სრულად დაშვებულია. მთავარი ნიშნები, რომლებზეც თამაშამდე უნდა შეთანხმდეთ:
- კატეგორია: ფილმისთვის ძველებური კამერის სახელურის ტრიალი, სიმღერისთვის ხელი პირთან, თითქოს მიკროფონი გიჭირავთ, წიგნისთვის გაშლილი ხელისგულები.
- სიტყვების რაოდენობა: აწეული თითები, შემდეგ კი იმ სიტყვის ნომერი, რომელსაც ახლა აჩვენებთ.
- მარცვლები: თითების დადება მეორე ხელის წინამხარზე.
- „ჟღერს როგორც“: ყურის ბიბილოზე მოქაჩვა.
- „ახლოს ხართ“: ხელის თავისკენ ქნევა, „გააგრძელეთ“.
სრული შპარგალკა მაგალითებით იხილეთ პანტომიმის ჟესტების გვერდზე.
სადავო სიტუაციები და როგორ გადავწყვიტოთ
ყველაზე ხშირი კამათი ერთსა და იმავე ადგილებზე იწყება. აი, როგორ წყვეტენ მათ გამოცდილი კომპანიები:
- „მე ტუჩები არ გამინძრევია!“ თუ გამომსახველი ემოციის საჩვენებლად პირს აღებს, ეს დარღვევა არ არის. დარღვევაა, როცა არტიკულაცია კონკრეტულ ასოებს ან მარცვლებს ემთხვევა. საეჭვო შემთხვევაში გადაწყვეტს ტაიმერის მფლობელი.
- „სკამზე კი არ მივუთითე, ჩამოვჯექი!“ საგნის გამოყენება მოქმედების საჩვენებლად, მაგალითად სკამზე დაჯდომა „ჯდომის“ ჩვენებისას, ჩვეულებრივ დაშვებულია. აკრძალულია მხოლოდ პირდაპირი მითითება: „აი ეს“.
- ერთძირიანი სიტყვები. თუ ბარათზე წერია „მეპურე“ და გუნდმა თქვა „პური“, ქულა ჯერ არ ითვლება. გამომსახველი ჟესტით აჩვენებს „გააგრძელე“ და ელოდება ზუსტ პასუხს.
- ბრუნვები და მრავლობითი. ქართულში „ძაღლი“, „ძაღლები“ და „ძაღლს“ განსხვავებული ფორმებია. წინასწარ გადაწყვიტეთ, ითვლება თუ არა ძირი. ბავშვებთან ჩვეულებრივ ითვლება, უფროსებთან ზუსტ ფორმას ითხოვენ.
- ერთდროული პასუხი ორი გუნდიდან. თუ ყველა გუნდი ერთად თამაშობს და ორმა ერთდროულად თქვა სწორი პასუხი, ქულა ორივეს ეწერება ან ბარათი ხელახლა თამაშდება.
კამათი ხუთ წამზე მეტ ხანს ნუ გაგრძელდება: ტაიმერი ამ დროს არ ჩერდება, დანარჩენები ელოდებიან და ხალისი ქრება. ნებისმიერ დავაში ერთი წესი შველის: გადაწყვეტილებას იღებს ადამიანი, რომელიც ამ რაუნდში არ თამაშობს, და მისი სიტყვა საბოლოოა.
წესები კატეგორიების მიხედვით
| კატეგორია | რა უნდა იცოდეთ | მაგალითები |
|---|---|---|
| ფილმები | ჯერ კატეგორია, მერე სიტყვების რაოდენობა, ბოლოს ცნობილი სცენა | ტიტანიკი, გლადიატორი, მარტო სახლში |
| სიმღერები | მელოდიის ღიღინი აკრძალულია, აჩვენეთ სათაური ან შემსრულებლის მანერა | Odessa (მგზავრები), Let It Go, Umbrella |
| ზღაპრები | გმირი და მთავარი სცენა უფრო სწრაფად იცნობა, ვიდრე სათაური | ყვავი და მელა, ცხრათვალა, კონკია |
ფილმები ფილმების დასტიდანაა, სიმღერები სიმღერების დასტიდან, ზღაპრები კი ზღაპრების დასტიდან. მაგალითად, „ყვავი და მელა“ ასე აჩვენეთ: ჯერ ფრთები და ნისკარტში ყველი, მერე ეშმაკური მელა, რომელიც ქვემოდან ქათინაურს ეუბნება, და ბოლოს ყველის ვარდნა.
როგორ ვაჩვენოთ სიმღერა, თუ ღიღინი აკრძალულია
სიმღერები ყველაზე ხშირი სადავო კატეგორიაა, რადგან მელოდიის წაღიღინების ცდუნება დიდია. წესი კი მკაცრია: ნებისმიერი ხმა, მათ შორის რიტმის ფეხით აკაკუნება, მელოდიის გადმოცემად ითვლება. სამაგიეროდ, ბევრი რამ დაშვებულია:
- სათაურის სიტყვები. „Umbrella“ ქოლგის გაშლით აჩვენეთ, „Firework“ ცაში აფეთქებული შუშხუნით.
- შემსრულებლის მანერა. ცნობილი სცენური მოძრაობა ან ცეკვა ხშირად სათაურზე სწრაფად მიიყვანს გუნდს პასუხამდე.
- კლიპის სცენა. თუ გუნდმა კლიპი ნახა, ერთი ცნობადი კადრი საკმარისია.
- ადგილი. ქართული სიმღერისთვის, როგორიცაა „Odessa“, ჯერ რუკაზე ზღვისპირა ქალაქი აჩვენეთ: ჰაერში ტალღები და ნავსადგური.
ქართველ მსმენელს ნაცნობი სიმღერები უფრო მეტ სიცილს იწვევს, ამიტომ დასტას დაუმატეთ თქვენი კომპანიის საყვარელი ხალხური და ესტრადული სიმღერებიც.
როლები და შეთანხმება თამაშის დაწყებამდე
წესები უკეთ მუშაობს, როცა როლები გადანაწილებულია:
- ტაიმერის მფლობელი მოწინააღმდეგე გუნდიდანაა. ის ხმამაღლა ამბობს „დაიწყე“ და „დრო“.
- მსაჯი წყვეტს სადავო მომენტებს. იდეალურად ეს ის ადამიანია, ვინც ამ რაუნდში არ თამაშობს, მაგალითად სტუმრად მოსული მეზობელი.
- ქულების მწერალი ფურცელზე ან ტელეფონში ინიშნავს ქულებს ყოველი სვლის შემდეგ, არა რაუნდის ბოლოს, რომ მერე არავის ახსოვდეს „სხვანაირად“.
როლები ყოველ რაუნდში იცვლება, რომ ყველამ ითამაშოს და არავინ დარჩეს მხოლოდ მაყურებლად.
როლების განაწილების შემდეგ ხუთ წუთში ყველა სადავო საკითხი წინასწარ გადაწყვიტეთ:
- რამდენი წამი ეძლევა ერთ სვლას?
- რამდენი გამოტოვებაა უფასო?
- ითვლება თუ არა სიტყვის სხვა ფორმა?
- რა ჯარიმაა ლაპარაკისთვის?
- ვინ არის მსაჯი სადავო მომენტში?
- რა ნიშნებით აჩვენებთ კატეგორიას და სიტყვების რაოდენობას?
ეს სია ერთხელ თქვით ხმამაღლა, სანამ პირველი ბარათი ამოვა, და კამათის ნახევარი თავისით გაქრება. შეთანხმებული წესები ფურცელზე ჩამოწერეთ და მაგიდაზე დადეთ: შემდეგ ოჯახურ შეკრებაზე ხელახლა აღარ მოგიწევთ განხილვა. თუ პანტომიმას პირველად თამაშობთ, დაიწყეთ გზამკვლევით როგორ ვითამაშოთ პანტომიმა.
