Pantomima oyunu qaydaları: işarələrlə tam bələdçi
Pantomima oyunu qaydaları qısaca belədir: göstərən danışmadan, yalnız jest və mimika ilə gizli sözü və ya adı göstərir, komandası isə 60-90 saniyə ərzində tapmağa çalışır. Səs çıxarmaq, hərfləri havada yazmaq və sözü dodaqla tələffüz etmək qadağandır. Kateqoriya, söz və heca sayı xüsusi əl işarələri ilə bildirilir, tapılan hər söz bir xal gətirir.
Pantomima oyunu qaydaları: oyun necə qurulur?
Klassik pantomima film, kitab və mahnı adları ilə oynanılır, amma eyni qaydalar istənilən sözə şamil olunur.
- Oyunçu sayı. Ən azı 3 nəfər lazımdır. 4 və daha çox oyunçu iki komandaya bölünür.
- Sözləri rəqib yazır. Hər komanda o biri komanda üçün adlar yazır, kağızları qatlayıb ayrıca qaba atır. Hazır dəstdən də istifadə etmək olar.
- Bir növbə, bir göstərən. Göstərən kartı çəkir, oxuyur və heç kimə göstərmir.
- Vaxtı rəqib tutur. Standart növbə 60-90 saniyədir, uşaqlar üçün 2 dəqiqəyə qədər.
- Yalnız öz komandası tapır. Rəqib komanda bu müddətdə susur.
- Xal. Söz vaxtında tapılsa 1 xal, tapılmasa 0 xal. Göstərən cavabı açıqlayır, növbə keçir.
- Bərabər növbə. Oyun hər komandada eyni sayda göstərən çıxanda bitir, sonra xallar müqayisə olunur.
Göstərənə nə qadağandır?
Bu siyahını oyundan əvvəl ucadan oxumaq mübahisələrin yarısının qarşısını alır:
- Danışmaq, pıçıldamaq, «hı-hı» kimi səslər çıxarmaq
- Sözü səssiz, dodaqla tələffüz etmək
- Hərfləri havada, ovucda və ya stolun üstündə yazmaq
- Kartı komandaya göstərmək və ya kağıza nəsə yazmaq
- Melodiyanı zümzümə etmək, ritmi əl çalıb vermək (mahnı kartlarında da)
- Ev qaydası qadağan edirsə, otaqdakı əşyaya barmaqla işarə etmək
Qaydanı pozmağın cəzasını da əvvəlcədən seçin. Ən çox yayılmış variant: növbə dərhal bitir və xal verilmir. Uşaqlarla oynayanda ilk səhvə xəbərdarlıq kifayətdir.
Tapanlar üçün hansı qaydalar var?
Qaydalar təkcə göstərən üçün deyil. Tapanlar da bir neçə sadə şərtə əməl edir:
- Təxminlərin sayı məhdud deyil. İstədiyiniz qədər variant deyə bilərsiniz, səhv cavaba görə cərimə yoxdur.
- Sual vermək olar, cavab yalnız jestlə gəlir. «Film? Azərbaycan filmi?» soruşa bilərsiniz, göstərən başı ilə «hə» və ya «yox» deyir.
- Cavab ucadan deyilməlidir. Pıçıltı ilə deyilən cavab sayılmır, çünki rəqib komanda və hakim onu eşitməlidir.
- Kartı görmək qadağandır. Tapan göstərənin arxasına keçib kağıza baxmamalıdır.
- Rəqib susur. Rəqib komandanın üzvləri ipucu vermir, gülüş istisnadır.
Kateqoriya, söz və heca necə göstərilir?
Göstərən adətən üç addımla başlayır: kateqoriya, söz sayı, sonra hansı sözdən başlayacağı. Əsas işarələr bunlardır:
| Nə bildirilir | İşarə |
|---|---|
| Film | Bir əl gözün qarşısında, o biri yanda köhnə kameranın dəstəyini fırladır |
| Kitab | Ovuclar birləşib kitab kimi açılır |
| Mahnı | Əl mikrofon kimi ağzın qarşısında tutulur |
| Söz sayı | Bir neçə barmaq qaldırılır |
| Neçənci söz | Yenə barmaqla göstərilir: «ikinci söz» üçün iki barmaq |
| Heca sayı | Barmaqlar qolun üstünə qoyulur |
| Bütöv ad | Qollarla havada böyük dairə çəkilir |
| Oxşar səslənən söz | Qulaq məməsi dartılır |
Bütün jestlərin ətraflı izahı və tapanlara verilən cavab işarələri pantomima işarələri yazısındadır.
Azərbaycan dilində söz və şəkilçiləri necə bölmək olar?
Azərbaycan dili iltisaqi dildir: bir kökə ard-arda şəkilçilər qoşulur. Bu, pantomimada həm çətinlik, həm də fürsətdir. Sözü hecalara deyil, mənalı hissələrə bölmək çox vaxt daha asandır.
| Ad | Hissələr | Necə göstərmək olar |
|---|---|---|
| Arşın mal alan (Filmlər dəsti) | 3 söz: arşın + mal + alan | Qolla parça ölçün, bağlama göstərin, sonra pul uzadıb nəsə alırmış kimi edin |
| Koroğlu (Kitab obrazları dəsti) | Kor + oğlu | Gözlərinizi yumub əllə yol axtarın, sonra ata və oğul jesti: hündür və alçaq boy |
| Təpəgöz (Kitab obrazları dəsti) | Təpə + göz | Əlinizlə alnınızın ortasında böyük bir göz çəkin, nəhəng kimi yeriyin |
| Dədə Qorqud (Kitab obrazları dəsti) | Dədə + Qorqud | Əsaya söykənən ağsaqqal olun, sonra qopuz çalırmış kimi edin |
Şəkilçilər üçün iki sadə ev qaydası təklif edirik. Birincisi, kökü göstərdikdən sonra əllərinizi saqqız kimi dartın: bu, «söz daha uzundur, sonuna nəsə əlavə et» deməkdir. İkincisi, cəm üçün (-lar, -lər) kökü göstərib sonra hər iki əlin barmaqlarını açıb «çox» işarəsi edin. Hansı işarəni seçsəniz də, onu oyundan əvvəl hamıya göstərin.
Mübahisəli hallar necə həll olunur?
Ən qızğın ailə mübahisələri qaydalar yox, «sayılır, ya sayılmır» sualı ətrafında olur. Əvvəlcədən razılaşın:
- Yaxın cavab. «Arşın mal alan» əvəzinə «Arşın mal alır» deyildi. Təklif: adlarda tam forma tələb olunur, adi sözlərdə kök düzdürsə qəbul edilir.
- Rəqib cavabı dedi. Rəqib komanda susmalıdır. Təsadüfən cavabı qışqırsa, xal göstərən komandaya verilir.
- Göstərən sözü tanımır. Hər göstərən növbədə bir dəfə kartı dəyişə bilər, amma taymer dayanmır.
- Vaxt mübahisəsi. Taymer telefonda səsli siqnalla qurulsun ki, «son saniyədə dedim» sözləri azalsın.
- Hakim. Ailənin ağsaqqalını və ya oynamayan bir qonağı hakim seçin. Hakimin sözü son sözdür.
Ev qaydaları ilə oyunu necə dəyişmək olar?
Klassik qaydalar bünövrədir, onun üstündə öz məclisinizə uyğun variant qura bilərsiniz:
- Mövzulu raundlar. Bir raund yalnız filmlər, növbəti raund yalnız ədəbi qəhrəmanlar. Filmlər dəsti və Kitab obrazları dəsti bunun üçün hazır kartlar verir.
- Səsli raund. Bir raundda heyvan səsləri və məişət səslərinə icazə verin, uşaqlar buna çox sevinir.
- Keçmə hüququ. Hər komanda oyunda üç dəfə kartı keçə bilər.
- Çətinlik xalı. Asan söz 1, orta söz 2, çətin söz 3 xal.
Hansı variantı seçsəniz də, qaydaları bir kağıza yazıb hamının görəcəyi yerə qoyun. Bir dəfə yazılan qayda sonrakı on bayram axşamında mübahisəni bitirir.
