Imithetho yomdlalo wokulingisa: umhlahlandlela ophelele nezimpawu
Imithetho yomdlalo wokulingisa ilula: umlingisi akakhulumi, ulingisa igama noma isihloko esiyimfihlo esebenzisa umzimba, ubuso nezimpawu zezandla kuphela, kuyilapho iqembu lakhe liqagela ngaphambi kokuphela kwesikhathi. Ukuqagela okulungile kunikeza iphuzu elilodwa. Umlingisi akavunyelwe ukubhala izinhlamvu emoyeni noma ukukhomba into eyimpendulo. Iqembu elinamaphuzu amaningi ekugcineni liyawina.
Imithetho yomdlalo wokulingisa eyisisekelo okufanele wonke umuntu ayazi
Ngaphambi kokuqala, fundani le mithetho ngokuzwakalayo ukuze kungabikho muntu othi akazange azi:
- Okungenani abadlali abathathu. Umuntu oyedwa uyalingisa, abanye bayaqagela. Uma nibaningi, yakhani amaqembu amabili alinganayo.
- Igama liyimfihlo. Umlingisi ulifunda yedwa, akalikhombisi muntu.
- Akukho kukhuluma. Akukho magama, akukho kuhleba, akukho kunyakazisa izindebe.
- Akukho msindo. Ukushaya izandla, ukushaya ikhwela noma ukukhonya akuvunyelwe ekudlaleni okujwayelekile.
- Akukho kubhala. Awubhali izinhlamvu emoyeni, ephepheni noma ocingweni.
- Akukho kukhomba impendulo. Uma igama lithi “Isibuko”, awukhombi isibuko esisodongeni.
- Isikhathi sinqunyiwe. Imizuzwana engu-60 kuya kwengu-90 ithuba ngalinye.
- Iqembu lakho kuphela eliqagelayo. Elinye iqembu lithula, kodwa libhekisisa imithetho.
- Iphuzu elilodwa ngempendulo eyodwa elungile.
- Amaqembu ayashintshana, futhi umlingisi uyashintsha njalo.
Yini evunyelwe nengavunyelwe?
| Kuvunyelwe | Akuvunyelwe |
|---|---|
| Ukunyakazisa umzimba wonke | Ukusho noma ukuhleba amagama |
| Ukwenza ubuso obukhombisa imizwa | Ukunyakazisa izindebe ubiza igama |
| Izimpawu zezandla ezivumelekile | Ukubhala izinhlamvu emoyeni |
| Ukukhomba umzimba wakho, njengekhanda noma unyawo | Ukukhomba into esekamelweni eyimpendulo |
| Ukukhomba umuntu oseduze nempendulo | Ukusebenzisa ucingo ukukhombisa isithombe |
| Ukunikina ikhanda uthi yebo noma cha | Ukuculela ingoma noma ukwenza umsindo |
Uma nidlala nezingane ezincane, ningavumela umsindo omncane, njengokukhonya kwebhubesi. Kodwa yishoni lokho ngaphambi kokuqala, hhayi phakathi nethuba.
Izimpawu zohlobo lwesihloko: ifilimu, ingoma, incwadi, i-TV
Umlingisi uqala ngokukhombisa ukuthi uhlobo luni lwesihloko. Lokhu kunciphisa ukuqagela okungasizi.
| Uhlobo | Uphawu | Izibonelo ezivela emaqoqweni |
|---|---|---|
| Ifilimu | Isandla esisodwa phambi kweso, esinye siphenduka njengekhamera endala | Titanic, Vaya, Long Walk to Freedom |
| Ingoma | Izandla zivuleka zisuka emlonyeni sengathi uyacula | Khona, Umama (Zahara), Weekend Special |
| Incwadi | Izintende zezandla ziyavuleka njengencwadi | Winnie the Pooh, Sherlock Holmes, Pinocchio |
| Uhlelo lwe-TV | Dweba isikwele emoyeni ngeminwe yombili | Uzalo, Isibaya, Takalani Sesame |
Izinhlelo zasekhaya ezifana no-Uzalo no-Isibaya ziqageleka kalula ngoba wonke umuntu uyazazi. Uma ufuna eziningi, bheka iqoqo elithi Izinhlelo Ze-TV. Zonke izimpawu zichazwe kabanzi ezimpawini zezandla zokulingisa.
Imithetho yamagama, izinhlamvu nomsindo ofanayo
Ngemva kokukhombisa uhlobo, umlingisi angachaza isakhiwo sesihloko:
- Inani lamagama: phakamisa iminwe ngangenani lamagama. Ku-“Long Walk to Freedom” uphakamisa iminwe emine.
- Igama elilingiswayo: phakamisa umunwe owodwa, amabili noma amathathu ukukhombisa ukuthi yiliphi igama oqala ngalo.
- Izinhlamvu: beka iminwe engalweni. Lokhu kubalulekile esiZulwini, lapho igama elilodwa elifana nelithi “Isikhova” lingahlukaniswa libe yizinhlamvu ezine: i-si-kho-va.
- Kuzwakala njenge: bamba indlebe. Bese ulingisa igama elizwakala njengempendulo.
- Isihloko sonke: yenza isiyingi ngezingalo zombili ukukhombisa ukuthi uzolingisa umqondo wonke ngesikhathi esisodwa.
Uma iqembu liqagela igama elilodwa kahle, umlingisi ulikhomba bese ethinta ikhala lakhe. Lolu phawu lusho ukuthi “nishaye khona”.
Isibonelo sethuba: “Long Walk to Freedom”
- Umlingisi wenza uphawu lwefilimu, iqembu lithi “Ifilimu!”
- Uphakamisa iminwe emine. Iqembu lithi “Amagama amane!”
- Uphakamisa umunwe wesithathu, bese ulingisa umuntu ohamba ibanga elide, esula isiphongo, ebheka kude.
- Abanye bathi “Ukuhamba! Uhambo! Walk!” Uthinta ikhala lakhe ekhomba lowo othe “Walk”.
- Ngemva kwalokho uvula izingalo zombili, ephula amaketanga angabonakali. Omunye uthi “Inkululeko! Freedom!”
- Iqembu selikwazi ukuhlanganisa: “Long Walk to Freedom!” Iphuzu.
Lesi sibonelo sikhombisa ukuthi akudingeki ulingise lonke igama ngokulandelana. Qala ngegama elilula kakhulu ukulibona, bese iqembu ligcwalisa okusele.
Isikhathi, amaphuzu nokweqa
- Isikhathi: umdlali weqembu eliphikisayo ubamba iwashi locingo. Qalisa lapho umlingisi efunda igama.
- Iphuzu: linikezwa kuphela uma impendulo ishiwo ngaphambi kokuthi iwashi likhale.
- Ukweqa: amaqembu amaningi avumela ukweqa okukodwa ngethuba ngalinye, kodwa igama elidlulwe libuyela esitsheni.
- Isijeziso: uma umlingisi ekhuluma, ithuba liyaphela ngaphandle kwephuzu.
- Amagama amaningi ngethuba: eminye imindeni idlala ngokuthi umlingisi uqhubeka nekhadi elilandelayo uma kusasele isikhathi. Kulokhu, iphuzu ngalinye libalwa ngokwehlukana.
- Ukulingana ekugcineni: uma amaqembu alingana, dlalani umzuliswano owodwa owengeziwe lapho umlingisi ngamunye ethola isihloko esisodwa kuphela.
Ukuze uthole izindlela ezahlukene zokubala namaqembu alinganayo, funda amaphuzu omdlalo wokulingisa.
Ixazululwa kanjani ingxabano?
Izingxabano ziyavela, ikakhulukazi emibuthanweni yomndeni lapho omalume nabazala bephikisana ngamandla. Lezi zinqumo zisiza ukuthi umdlalo uqhubeke:
- Umlingisi unquma ukuthi impendulo ilungile yini, ngoba nguye kuphela owabona ikhadi.
- Impendulo eseduze: vumelanani kusenesikhathi. Indlela evamile ivumela ubunye nobuningi, njengokuthi “inja” noma “izinja”, kodwa hhayi igama elihlukile.
- Isihloko esinezilimi ezimbili: uma ifilimu inegama lesiNgisi, impendulo yesiZulu enencazelo efanayo ingabalwa uma nivumelene ngakho.
- Umsindo ngephutha: ukuhleka ngokungazelele akuyona ingxenye yokulingisa, ngakho akujeziswa.
- Ijaji elingathathi hlangothi: emibuthanweni emikhulu, khethani ugogo noma omunye umuntu ongadlali ukuthi abe yijaji.
Imithetho elungiselelwe izingane nabadala
Imithetho ingashintshwa ukuze wonke umuntu ajabule:
- Izingane ezincane: zinikezeni imizuzu emibili, nivumele imisindo yezilwane, bese nisiza ngokufunda ikhadi uma zingakakwazi ukufunda.
- Ogogo nomkhulu: bavumeleni ukuthi bahlale phansi lapho belingisa, noma badlale njengabaqageli kuphela.
- Abadlali abanolwazi: yehlisani isikhathi sibe yimizuzwana engu-45, nikhiphe ukweqa, ningeze amagama anzima.
- Abafundi besiZulu: uma kukhona abasafunda ulimi, vumelani izimpendulo ngesiZulu noma ngesiNgisi, bese nifundisana igama elisha ngemva kwethuba ngalinye.
- Amaqembu amakhulu esikoleni noma esontweni: hlukanisani abantu babe amaqembu amane amancane, bese iqembu ngalinye lithumela umlingisi oyedwa ngokulandelana ukuze kungabikho olinda isikhathi eside.
Uma ungafuni ukulungisa amaphepha, ungakwazi ukudlala mahhala ku-inthanethi usebenzisa amakhadi asevele elungisiwe, bese nigxila emithethweni nasekuhlekeni.
