Látbragðsleikur reglur: Allar reglurnar og klassísku handmerkin
Látbragðsleikur reglur eru einfaldar í grunninn: leikarinn má hvorki tala, hvísla né gefa frá sér hljóð, heldur sýnir hann orð eða titil eingöngu með hreyfingum og handmerkjum. Liðið hans giskar innan tímamarka, oftast einnar mínútu, og fær stig fyrir rétt svar. Smærri atriði, eins og bendingar og hljóð, eru ákveðin með heimareglum áður en leikurinn hefst.
Látbragðsleikur reglur: hverjar eru grunnreglurnar?
Þessar sjö reglur eru kjarninn í leiknum, hvort sem spilað er í jólaboði, saumaklúbbi eða í skólanum:
- Minnst þrír leikmenn. Einn leikur og hinir giska. Með sex eða fleiri er skipt í tvö lið.
- Leikarinn dregur miða og heldur honum leyndum. Aðeins hann veit hvað á að leika.
- Engin orð og engin hljóð. Ekki má tala, raula, flauta eða mynda orðið með vörunum.
- Engir stafir. Bannað er að mynda bókstafi með fingrunum eða skrifa í loftið. Fingur til að sýna fjölda orða eru þó leyfðir.
- Tímamörk. Ein mínúta er algengust. Tímavörður úr hinu liðinu fylgist með klukkunni.
- Aðeins eigið lið giskar. Hitt liðið situr hljótt, nema reglur um stigaþjófnað séu í gildi.
- Allir leika jafn oft. Liðin skiptast á og nýr leikari stendur upp í hvert skipti.
Leikurinn endar þegar annað liðið nær umsömdum stigafjölda, til dæmis tíu stigum, eða þegar allir hafa leikið jafn oft og miðarnir eru búnir. Þá vinnur liðið með flest stig. Ef jafnt er má leika eina bráðabanaumferð þar sem fyrsta rétta giskið vinnur.
Hvaða handmerki eru leyfð?
Handmerkin eru eina „málið“ sem leikarinn hefur. Þau eru leyfð af því að þau segja ekkert um orðið sjálft, bara um gerð þess og uppbyggingu.
| Handmerki | Merking |
|---|---|
| Önnur hönd við augað eins og linsa, hin snýr sveif eins og á gamalli kvikmyndavél | Kvikmynd |
| Leggja lófana saman og opna þá eins og bók | Bók |
| Hönd á hjartað og munnurinn opnaður án hljóðs | Lag |
| Teikna ferning í loftið | Sjónvarpsþáttur |
| Halda upp fingrum | Fjöldi orða í titlinum |
| Halda aftur upp fingrum | Hvaða orð er verið að leika |
| Leggja fingur á framhandlegginn | Fjöldi atkvæða |
| Toga í eyrnasnepilinn | Hljómar eins og |
| Benda á nefið og á þann sem giskaði | Rétt |
Fleiri bendingar og dæmi um hvernig löng íslensk orð eru brotin niður eru í greininni um handmerki í látbragðsleik.
Hvað má fara á miðana?
Klassískur látbragðsleikur snýst um titla: kvikmyndir, lög, bækur og persónur. Eina reglan er sú að flestir í hópnum þurfi að þekkja titilinn. Góð þumalputtaregla er að minnst tveir aðrir en sá sem skrifaði miðann kannist við hann.
- Kvikmyndir: Titanic, Gladiator, Indiana Jones og íslensku myndirnar Hrútar og Astrópía, allt úr flokknum Kvikmyndir.
- Lög: Þúsund sinnum segðu já, Ammæli, Human Behaviour og Let It Be úr flokknum Lög.
- Bókapersónur: Lína Langsokkur, Emil í Kattholti, Karlsson á þakinu, Egill Skallagrímsson og Salka Valka úr Bókapersónum.
Íslendingasögurnar eru sérstaklega skemmtilegar í blönduðum hópi. Afi veit strax hver Grettir Ásmundarson er, en barnabarnið þekkir Línu Langsokk betur.
Þegar þið skrifið miðana sjálf er gott að hafa nokkur atriði í huga:
- Skrifið skýrt. Ef leikarinn getur ekki lesið skriftina hennar frænku sinnar er það ekki honum að kenna. Hann fær nýjan miða.
- Forðist einkabrandara. Gælunafn hundsins hjá nágrannanum þekkir enginn annar en sá sem skrifaði.
- Blandið erfiðleikanum. Tveir auðveldir titlar á móti hverjum erfiðum halda liðinu í stuði.
- Hugsið um hópinn. Ef börn eru með þarf hluti miðanna að vera eitthvað sem þau þekkja, eins og teiknimyndir og barnabækur.
Algengar heimareglur í íslenskum fjölskyldum
Engar tvær fjölskyldur spila alveg eins. Þessar heimareglur eru algengar og gott að ákveða þær fyrir fyrstu umferð:
- Hljóð fyrir yngstu börnin. Leikskólabörn mega oft gelta eða baula þegar þau leika dýr.
- Bannað að benda á hluti. Ef jólatréð stendur í stofunni má ekki benda á það þegar orðið er „jól“.
- Eitt pass á umferð. Leikarinn má skipta einu sinni um miða ef hann þekkir ekki titilinn.
- Stigaþjófnaður. Ef tíminn rennur út fær hitt liðið eitt gisk.
- Íslenskur eða upprunalegur titill. Konungur ljónanna gildir jafnt og The Lion King.
- Fleirtala og beyging. „Hrútur“ gildir fyrir „Hrútar“ ef leikarinn sýnir svo með bendingu að orðið sé lengra.
Hvernig er ágreiningur leystur?
Flest rifrildi í látbragðsleik snúast um hvort gisk hafi verið nógu nálægt eða hvort leikarinn hafi „sagt eitthvað“. Svona komið þið í veg fyrir þau:
| Ágreiningur | Sanngjörn lausn |
|---|---|
| Liðið sagði næstum rétt | Dómari ákveður. Rétt orð í rangri beygingu gildir yfirleitt |
| Gisk kom um leið og tíminn rann út | Tímavörður sker úr. Ef hann er í vafa gildir giskið |
| Leikarinn gaf frá sér hljóð | Miðinn er ógildur og ekkert stig er gefið |
| Leikarinn myndaði orðið með vörunum | Sama og hljóð: ekkert stig |
| Enginn í hópnum þekkti titilinn | Miðinn fer úr leik og leikarinn dregur nýjan án refsingar |
| Liðin eru ósammála um regluna | Kastið upp krónu og skrifið niðurstöðuna á stigablaðið |
Mikilvægast er að velja dómara áður en leikurinn hefst. Það getur verið sá sem situr hjá, gestgjafinn eða sá sem skrifaði miðana. Þá rífst enginn við ömmu um miðnætti.
Hvað með tal og hljóð?
Algengasta spurningin við spilaborðið er hvort megi klappa, smella fingrum eða stappa. Hefðbundna reglan er að öll hljóð sem eru hluti af leiknum, eins og að klappa saman höndum, séu leyfð, en hljóð sem líkja eftir orðinu sjálfu séu bönnuð. Að smella fingrum til að sýna að eitthvað gerist snöggt er því yfirleitt í lagi, en að líkja eftir hundgá er það ekki.
Þessi mörk eru útskýrð nánar, með dæmum um sanngjarnar heimareglur, í greininni má tala í látbragðsleik.
