Sheria za Mchezo wa Kuigiza: Mwongozo Kamili na Ishara za Mikono
Sheria za mchezo wa kuigiza ni chache na wazi: mwigizaji anaigiza neno au jina bila kuongea, kunong’ona wala kuandika herufi, huku timu yake ikikisia ndani ya muda uliowekwa, kwa kawaida sekunde 60 hadi 90. Jibu sahihi linaleta pointi moja, muda ukiisha zamu inahamia timu nyingine, na timu yenye pointi nyingi mwishoni inashinda.
Sheria za mchezo wa kuigiza za msingi ni zipi?
Hizi ndizo sheria ambazo familia nyingi Afrika Mashariki hutumia, iwe ni Krismasi kijijini, mkusanyiko wa Idd au jioni ya kawaida sebuleni:
- Wachezaji: angalau watatu. Mkiwa wanne au zaidi, gawanyeni timu mbili.
- Maneno: kila timu inaandika maneno kwa ajili ya timu pinzani, au mnatumia kadi zilizo tayari.
- Zamu: timu zinapokezana. Ndani ya timu, kila mtu anapata nafasi ya kuigiza kabla mtu mmoja hajarudia.
- Muda: sekunde 60 hadi 90 kwa kila neno. Mtu wa timu pinzani ndiye anashika saa.
- Kimya: mwigizaji haongei kuanzia anaposoma neno hadi jibu linapopatikana au muda unapoisha.
- Kukisia: timu inakisia kwa sauti mara nyingi kadiri inavyotaka. Jibu lazima liwe sahihi kabisa au karibu sana kiasi kwamba mwamuzi analikubali.
- Alama: pointi moja kwa jibu sahihi. Hakuna pointi muda ukiisha.
Kinachoruhusiwa na kisichoruhusiwa
| Kinaruhusiwa | Hakiruhusiwi |
|---|---|
| Ishara za mikono, miondoko na sura ya uso | Kuongea, kunong’ona au kuimba maneno |
| Kuonyesha idadi ya maneno na silabi kwa vidole | Kutamka maneno kwa midomo bila sauti |
| Kutikisa kichwa ndiyo au hapana | Kuandika herufi hewani, mkononi au sakafuni |
| Kuigiza neno moja moja kwa mpangilio wowote | Kunyooshea kitu ambacho ndicho jibu lenyewe |
| Kuonyesha “inafanana sauti na” | Kutumia simu au picha kuonyesha jibu |
Sauti kama kupiga makofi au kubweka ni eneo la mabishano. Sheria ya asili inakataza sauti zote, lakini familia nyingi zenye watoto huziruhusu. Amueni kabla ya mchezo kuanza, si katikati.
Ishara za mikono za kawaida
Ishara hizi zinasaidia timu kujua inakisia nini kabla hata neno la kwanza halijaigizwa. Mwongozo kamili uko kwenye ishara za mikono katika kuigiza.
| Ishara | Maana |
|---|---|
| Kuzungusha mkono kando ya jicho kama kamera ya zamani | Filamu |
| Mikono kama inafungua kitabu | Kitabu |
| Mkono mdomoni kama unaimba, bila sauti | Wimbo |
| Kuchora mstatili hewani | Kipindi cha TV |
| Kuinua vidole | Idadi ya maneno |
| Vidole juu ya mkono wa pili | Idadi ya silabi |
| Kushika sikio | Inafanana sauti na |
| Kugusa ncha ya pua | Umepatia kabisa |
Kwa mfano, ukipata jina la mhusika kama Sungura Mjanja kutoka deki ya Wahusika wa Vitabu, anza na ishara ya kitabu, onyesha maneno mawili, kisha igiza sungura anayeruka na baadaye mtu anayegonga paji la uso kuonyesha akili. Adili ni neno moja tu, kwa hiyo onyesha kitabu, kidole kimoja, kisha igiza mtu mwema anayewasaidia wengine.
Majina ya filamu na nyimbo yanaigizwaje?
Majina ya filamu na nyimbo yana sheria moja ya ziada: lazima uanze na ishara ya kundi. Baada ya hapo:
- Filamu za nyumbani kama Nairobi Half Life: onyesha maneno matatu, kisha igiza neno moja moja. Kwa “Nairobi”, unaweza kuigiza matatu yanayojaa na msongamano wa mjini.
- Filamu za kimataifa kama Titanic au The Lion King: igiza wazo zima. Simba mwenye taji ni rahisi kuliko kuigiza kila neno.
- Nyimbo kama Salome au Kwangwaru: ishara ya wimbo, kisha igiza wazo la wimbo au mtindo wa kucheza unaojulikana. Usiimbe, hata kwa kunong’ona.
Deki ya Filamu ina majina ya nyumbani na ya kimataifa yaliyochanganywa, hivyo ni mazoezi mazuri kwa ishara hizi.
Jinsi ya kumaliza mabishano kwa haki
Mabishano mengi hutokea kwa mambo matatu: sauti, majibu yaliyokaribia, na saa. Hivi ndivyo ya kuyamaliza:
- Mwamuzi mmoja: kabla ya kuanza, chagueni mtu, mara nyingi mwenyeji au mzazi, ambaye uamuzi wake ni wa mwisho.
- Majibu yaliyokaribia: “Simba” badala ya “The Lion King” halitoshi. Mwigizaji anaweza kuashiria “karibu” kwa kupunga mkono kuelekea kwake, na timu inaendelea kukisia.
- Saa: jibu lililotajwa kabla saa haijalia linahesabiwa, hata kama mwigizaji alichelewa kuthibitisha.
- Kosa la kuongea: neno moja la bahati mbaya linakatisha zamu. Kwa watoto wadogo, toeni onyo kwanza.
- Neno lisilojulikana: kama hakuna mtu chumbani aliyewahi kusikia neno hilo, libadilisheni bila adhabu.
Sheria kwa watoto wadogo
Watoto wa miaka minne hadi saba wanaweza kucheza pamoja na wakubwa, lakini sheria kali za kimya na saa zinaweza kuwakatisha tamaa. Mabadiliko machache yanatosha:
- Mpe mtoto neno la kitendo au mnyama badala ya jina la filamu.
- Mnong’oneze neno kama bado hawezi kusoma vizuri.
- Ruhusuni sauti za wanyama, kama kubweka au kunguruma, kwa zamu yao tu.
- Mpeni dakika mbili badala ya sekunde 60.
- Mtu mzima wa timu yake anaweza kumsaidia kuigiza kama mtoto amekwama, bila kuongea.
Lengo kwa watoto ni kushiriki na kujiamini, si kupata pointi nyingi. Mtoto aliyepata nafasi ya kuigiza mbele ya familia nzima atataka kucheza tena sikukuu ijayo.
Sheria za nyumbani zinazopendwa
Familia nyingi huongeza sheria zao. Hizi ni maarufu na hazivunji roho ya mchezo:
- Kupita mara moja kwa kila zamu.
- Muda mrefu zaidi kwa watoto, hadi dakika mbili.
- Raundi ya kimya kabisa bila hata ishara za kundi, kwa wachezaji wazoefu.
- Pointi mbili kwa jina refu la filamu au wimbo.
Kwa mifumo zaidi ya alama na jinsi ya kugawa timu kwa usawa, someni mwongozo wa alama na timu katika kuigiza.
