Jinsi ya Kucheza Mchezo wa Kuigiza: Sheria, Alama na Mbinu
Jinsi ya kucheza mchezo wa kuigiza ni rahisi: gawanyeni wachezaji katika timu mbili, kisha kila zamu mtu mmoja anaigiza neno la siri bila kuongea huku timu yake ikikisia. Kila jibu sahihi kabla muda haujaisha, kwa kawaida sekunde 60 hadi 90, linaleta pointi moja. Timu zinapokezana hadi kila mtu apate zamu, na timu yenye pointi nyingi inashinda.
Mnahitaji nini ili kucheza kuigiza?
Mchezo huu unajulikana kwa majina mengi. Kenya wengi huuita charades, wakati Tanzania na sehemu nyingine za Afrika Mashariki watu husema kuigiza au mchezo wa kuigiza. Jina lolote mtakalotumia, mahitaji ni machache sana:
- Wachezaji: angalau watatu. Mkiwa wanne au zaidi mnaweza kugawanyika timu mbili.
- Maneno: vipande vya karatasi vyenye maneno yaliyoandikwa, au kadi zilizo tayari kwenye simu.
- Saa: saa ya simu inatosha kabisa.
- Kalamu na karatasi: kwa kuandika alama za kila timu.
- Nafasi: sebule, uwanja wa nyumbani au hata kivuli cha mwembe wakati wa likizo ya Desemba.
Hakuna gharama, hakuna vifaa maalum. Ndiyo maana mchezo huu hupendwa sana kwenye mikusanyiko ya familia, sherehe za kuzaliwa na jioni za sikukuu.
Jinsi ya kucheza mchezo wa kuigiza hatua kwa hatua
- Gawanyeni timu mbili zenye idadi sawa ya watu. Changanyeni wazee, vijana na watoto katika kila timu.
- Andaeni maneno. Kila timu inaandika maneno 10 hadi 15 kwenye vipande vya karatasi, inavikunja na kuviweka kwenye bakuli. Kila timu itaigiza maneno yaliyoandikwa na timu pinzani.
- Mwigizaji wa kwanza anachagua kipande na kukisoma kimya bila kumwonyesha mtu.
- Anzisheni saa. Mtu wa timu pinzani ndiye anashika saa ili kuwe na haki.
- Mwigizaji anaigiza neno kwa ishara, miondoko na sura ya uso. Anaweza kuanza kwa kuonyesha kundi (filamu, wimbo, kitabu) na idadi ya maneno kwa vidole.
- Timu inakisia kwa sauti. Wanaweza kukisia mara nyingi kadiri wanavyotaka. Mtu akipatia, mwigizaji anagusa ncha ya pua yake na kumnyooshea.
- Andikeni pointi, kisha zamu inahamia timu nyingine.
- Endeleeni hadi kila mchezaji aigize angalau mara moja, au hadi bakuli liishe.
Sheria za msingi ni zipi?
Sheria kuu ni moja: mwigizaji hatoi neno lolote. Zilizobaki ni za kulinda haki ya mchezo.
| Inaruhusiwa | Hairuhusiwi |
|---|---|
| Ishara, miondoko na sura ya uso | Kuongea, kunong’ona au kutamka kwa midomo |
| Kuonyesha idadi ya maneno kwa vidole | Kuandika herufi hewani au sakafuni |
| Kuigiza neno moja moja au silabi | Kutoa sauti, isipokuwa mmekubaliana mapema |
| Kutikisa kichwa kuonyesha ndiyo au hapana | Kunyooshea kitu chumbani kilicho jibu lenyewe |
Kama mnataka kujua sheria zote, pamoja na jinsi ya kumaliza mabishano, someni sheria za mchezo wa kuigiza. Ishara za kawaida kama filamu, wimbo na “inafanana sauti na” zimeelezwa kwenye mwongozo wa ishara za mikono katika kuigiza.
Alama zinahesabiwaje?
Njia rahisi zaidi ni pointi moja kwa kila jibu sahihi ndani ya muda. Muda ukiisha bila jibu, mwigizaji anataja neno, timu haipati kitu na zamu inahamia upande mwingine.
Kama mnapenda ushindani zaidi, jaribuni moja ya haya:
- Pointi ya ziada: timu ikipata ndani ya sekunde 30, inaongezewa pointi moja.
- Mfumo wa muda: andikeni sekunde zilizotumika kwa kila neno. Mwisho wa mchezo, timu yenye jumla ndogo ya sekunde inashinda.
- Raundi kwa mada: raundi ya kwanza filamu, ya pili wanyama, ya tatu vitendo. Timu inayoshinda raundi nyingi ndiyo bingwa.
Maneno gani yanafaa mchezo wa kwanza?
Kwa mchezo wa kwanza, chagueni maneno ambayo kila mtu anayajua na yanaonekana wazi yakiigizwa. Haya yanatoka kwenye deki ya Igiza, deki ya Wanyama na deki ya Filamu:
| Neno | Kundi | Jinsi ya kuigiza |
|---|---|---|
| Kula | Kitendo | Shika sahani ya kufikirika, tia tonge mdomoni |
| Kufungua dirisha | Kitendo | Fungua komeo, sukuma madirisha mawili nje |
| Kupuliza puto | Kitendo | Vimbisha mashavu, onyesha puto likikua mikononi |
| Kugeuza chapati kwenye kikaango | Kitendo | Shika kikaango, rusha chapati juu na uidake |
| Kujibana kwenye daladala iliyojaa | Kitendo | Shika chuma cha juu, jikunyate kati ya watu |
| Kifaru | Mnyama | Weka kidole puani kama pembe, kimbia kwa nguvu |
| Sungura | Mnyama | Mikono kichwani kama masikio, ruka ruka |
| Titanic | Filamu | Ishara ya filamu, kisha nyoosha mikono mbele ya meli |
| Nairobi Half Life | Filamu | Ishara ya filamu, maneno matatu, kisha igiza neno moja moja |
Anzeni na maneno ya vitendo. Wachezaji wakishazoea, ongezeni majina ya filamu na nyimbo yanayohitaji ishara za kundi.
Makosa ya kawaida ya wanaoanza
Wanaoanza karibu wote hufanya makosa yale yale. Ukiyajua mapema, mchezo unaenda kwa kasi zaidi:
- Kuigiza herufi badala ya wazo. Kuandika “S” hewani hakuruhusiwi, na pia ni polepole. Igiza kitu chenyewe.
- Kusimama kimya ukifikiri. Sekunde kumi za kufikiri ni sekunde kumi zilizopotea. Anza na kitu chochote, hata kama si kamili.
- Kurudia ishara isiyofanya kazi. Kama timu haielewi baada ya mara tatu, badilisha njia kabisa.
- Kusahau kundi. Kwa jina la filamu au wimbo, ishara ya kundi kwanza huokoa muda mwingi.
- Wanaokisia kukaa kimya. Kukisia kwa sauti hata majibu mabaya kunamsaidia mwigizaji kujua mko wapi.
Mbinu za kufanya mchezo wenu wa kwanza uende vizuri
- Mchagueni mwamuzi mmoja, mara nyingi mzazi au mwenyeji, ambaye uamuzi wake ni wa mwisho.
- Anzeni na maneno rahisi ili hata bibi na watoto wadogo wafurahie zamu yao ya kwanza.
- Kubalianeni mapema kama sauti zinaruhusiwa na kama mtu anaweza kupita neno gumu.
- Pumzikeni baada ya raundi mbili kwa chai na mandazi, kisha badilisheni wanaoshika saa.
- Hakuna karatasi? Fungueni mchezo wa kuigiza bure mtandaoni kwenye simu na mpate maneno papo hapo.
Mchezo wa kwanza mara nyingi huwa na kicheko kingi kuliko pointi. Hilo ni jambo zuri: lengo ni kila mtu ashiriki na afurahie.
