Ishara za Mikono katika Kuigiza: Ishara Kila Mchezaji Anazohitaji
Ishara za mikono katika kuigiza ni lugha ya pamoja inayomwezesha mwigizaji kueleza kundi la neno, idadi ya maneno na silabi bila kuongea. Za msingi ni nane: filamu, wimbo, kitabu, kipindi cha TV, idadi ya maneno, neno la ngapi, idadi ya silabi na “inafanana sauti na”. Mkizijua kabla ya kuanza, mtakisia haraka zaidi na mabishano yatapungua.
Ishara za kundi: filamu, wimbo, kitabu na TV
Ishara ya kwanza katika zamu yoyote ya jina ni ya kundi. Inapunguza uwezekano wa majibu mara moja.
| Kundi | Ishara | Mfano wa kuigiza |
|---|---|---|
| Filamu | Mkono kando ya jicho, mkono mwingine unazungusha kamera ya zamani | Titanic, Nairobi Half Life |
| Wimbo | Fungua mdomo na weka mkono kifuani kama mwimbaji, bila sauti | Salome, Kwangwaru |
| Kitabu | Viganja vimeshikana, kisha vinafunguka kama kitabu | Hadithi au riwaya |
| Kipindi cha TV | Chora mstatili hewani kwa vidole viwili vya kila mkono | Vipindi vya nyumbani |
| Mtu maarufu | Simama kifua mbele, mkono kiunoni kama unapigwa picha | Msanii au mwanamichezo |
| Methali au msemo | Fanya alama za kunukuu hewani kwa vidole viwili | Haraka haraka haina baraka |
Deki ya Filamu na deki ya Nyimbo ni sehemu nzuri ya kufanya mazoezi kwa sababu kila kadi inahitaji ishara ya kundi kwanza.
Ishara za idadi: maneno na neno la ngapi
Baada ya kundi, timu inataka kujua jina lina urefu gani.
- Idadi ya maneno: inua vidole. “Nairobi Half Life” ni vidole vitatu.
- Neno la ngapi: inua vidole tena kuonyesha unaigiza neno la kwanza, la pili au la tatu.
- Jina zima: fungua mikono kwa upana na zungusha duara kubwa hewani. Maana yake: “naigiza wazo zima, si neno moja.”
- Neno fupi: onyesha nafasi ndogo kati ya kidole gumba na kidole cha shahada kwa maneno mafupi kama “na”, “wa” au “ya”.
Ishara za silabi na sehemu za neno
Kiswahili kina maneno marefu yenye viambishi, kama Kupiga mswaki, Kunawa mikono au Wanafunzi. Hapa ishara za silabi zinasaidia sana:
- Idadi ya silabi: weka vidole juu ya mkono wako mwingine, karibu na kiwiko. “Mswaki” ina silabi tatu: m-swa-ki.
- Silabi ya ngapi: weka vidole tena kuonyesha unaigiza silabi ya kwanza, ya pili au ya tatu.
- Kurefusha neno: vuta mikono pande mbili kama unanyoosha raba. Maana yake: “neno ni refu kuliko hilo,” kwa mfano kutoka “piga” hadi “kupiga.”
- Kufupisha neno: fanya kama unakata kitu kwa mkono, kwa mfano kutoka “wanafunzi” hadi “mwanafunzi.”
- Wingi: onyesha kidole kimoja, kisha fungua mikono kuonyesha wengi, kwa mfano kutoka “mtoto” kwenda “watoto.”
Kwa maneno ya Kiswahili, mara nyingi ni rahisi kuigiza kitendo kizima kuliko silabi moja moja. Tumia ishara za silabi pale tu ambapo neno lenyewe ni gumu kuigiza.
Ishara ya “inafanana sauti na”
Shika sikio lako kwa mkono mmoja. Hii inaiambia timu: “sitaigiza neno hili, nitaigiza neno linalosikika kama hilo.” Kwa mfano, ukitaka timu iseme “kaka”, shika sikio kisha igiza kuku anayedonoa punje. Timu itasema “kuku”, kisha itaanza kujaribu maneno yanayosikika kama hilo hadi ifike “kaka”. Mfano mwingine ni “pasi”: shika sikio, hesabu noti mkononi ili timu iseme “pesa”, kisha subiri wabadilishe sauti hadi wapate “pasi”. Ishara hii ni muhimu sana kwa majina ya watu na miji, ambayo mara nyingi hayana maana unayoweza kuigiza moja kwa moja.
Deki ya Igiza Sauti ni toleo tofauti kidogo ambapo sauti zinaruhusiwa, kwa kadi kama Mbwa Anabweka, Helikopta Ikivuma na Ardhi Ikitetemeka. Ni nzuri kwa watoto wanaojifunza mchezo, kabla hawajazoea kimya kabisa.
Ishara za kujibu timu yako
Mwigizaji hawezi kusema “karibu!” au “hapana,” lakini anaweza kuonyesha:
| Ishara | Maana |
|---|---|
| Kugusa ncha ya pua na kumnyooshea mtu | Umepatia kabisa |
| Kupunga mkono kuelekea kifuani | Karibu, endelea hapo |
| Kusukuma mikono mbele, viganja nje | Mbali, achana na wazo hilo |
| Kutikisa kichwa juu na chini | Ndiyo |
| Kutikisa kichwa kushoto na kulia | Hapana |
| Kuzungusha mikono kama gurudumu | Endelea, tafuta neno jingine linalofanana |
Ishara za ziada kwa wachezaji wazoefu
Makundi yanayocheza mara kwa mara huongeza ishara chache zaidi. Hazihitajiki kwa wanaoanza, lakini zinaokoa sekunde muhimu:
- Wakati uliopita: piga mkono juu ya bega kuelekea nyuma. Inasaidia kwa vitenzi kama “alikula” au “walikimbia.”
- Kinyume: onyesha neno, kisha zungusha mikono kama unageuza kitu juu chini. Kwa mfano, igiza “joto” kisha geuza ili timu iseme “baridi.”
- Mtu, si kitu: jinyooshee kifua kabla ya kuigiza. Hii inasaidia kutofautisha “mpishi” na “kupika.”
- Mahali: chora duara chini kwa kidole, kama unaonyesha ramani. Inafaa kwa majina ya miji kama Mombasa au Arusha.
- Kiingereza: baadhi ya familia hugusa ulimi kuonyesha kwamba jibu ni neno la Kiingereza, kama jina la filamu ya nje.
Kwa mfano, wimbo kama Extravaganza ni neno moja refu la kigeni. Mwigizaji mzoefu anaonyesha ishara ya wimbo, kidole kimoja, ishara ya Kiingereza, kisha anaigiza sherehe kubwa yenye fahari. Timu inayojua ishara zote inafika kwenye jibu ndani ya sekunde chache.
Jinsi ya kufundisha ishara za mikono katika kuigiza kwa kundi jipya
Kabla ya raundi ya kwanza, chukueni dakika tatu tu:
- Mtu mmoja anaonyesha kila ishara huku wengine wakiirudia.
- Igizeni jina moja rahisi kama Titanic pamoja, kwa ishara zote.
- Kubalianeni ishara za ziada za nyumbani, kama ishara ya methali.
- Andikeni orodha fupi kwenye karatasi na muiweke katikati.
Ishara hizi ni sehemu ya sheria za mchezo wa kuigiza, lakini si lazima. Watoto wadogo wanaweza kucheza bila hizo kabisa, wakiigiza maneno ya vitendo tu.
