අභිනය ක්රීඩාවේ සංඥා: චිත්රපට, ගීත, වචන පෙන්වන ක්‍රම
අභිනය ක්රීඩාවේ සංඥා කියන්නේ කතා නොකර කාණ්ඩය, වචන ගණන සහ වචනයේ කොටස් පෙන්වන සම්මත ඉඟි. චිත්රපටයට කැමරාව කරකවනවා, ගීතයට ගයනවා වගේ පෙන්වනවා, වචන ගණනට ඇඟිලි උස්සනවා, සමාන ශබ්දයට කන අල්ලනවා. හරි උත්තරයට නාසය අල්ලලා, හරියටම කිව්ව කෙනා පෙන්වනවා.
සංඥා දැනගන්න එක වැදගත් ඇයි?
තත්පර 60ක වාරයකදී එක තත්පරයක්වත් නාස්ති කරන්න බැහැ. කණ්ඩායමේ හැමෝම එකම සංඥා දන්නවා නම් රඟපාන කෙනා “චිත්‍රපටයක්, වචන තුනයි, දෙවෙනි වචනය” කියන එක තත්පර පහකින් කියනවා. ඉතුරු කාලය වචනය රඟපාන්න ලැබෙනවා. ලංකාවේ “ඩම් ෂරාඩ්ස්” සෙල්ලම් කරන අය අතර මේ සංඥා බොහොමයක් දැනටමත් ප්‍රසිද්ධයි. නමුත් අලුත් කෙනෙක් ඉන්නවා නම් පටන් ගන්න කලින් මිනිත්තු දෙකක් අරන් එකින් එක පෙන්වන්න. ගෙදරින් ගෙදරට පොඩි වෙනස්කම් තියෙන නිසා මේක වැදගත්: එක ගෙදරක කන අල්ලන එකෙන් “සමාන ශබ්දය” කියවෙද්දී, තව ගෙදරක ඒකම “හොඳට අහන්න” කියලා තේරුම් ගන්න පුළුවන්.
අභිනය ක්රීඩාවේ සංඥා: කාණ්ඩය පෙන්වන හැටි
| කාණ්ඩය | සංඥාව | උදාහරණ |
|---|---|---|
| චිත්‍රපටය | එක් අතකින් පරණ කැමරාවක හැන්ඩලය කරකවනවා | ටයිටැනික්, ද හොබිට් |
| ගීතය | කට ළඟ අත තියාගෙන, අනෙක් අත දිගහරිමින් ගයනවා වගේ | සුරංගනී, ජිංගල් බෙල්ස් |
| ටෙලිනාට්‍යය / ටීවී වැඩසටහන | ඇඟිලි දෙකෙන් අහසේ හතරැස් තිරයක් අඳිනවා | ස්වර්ණපාලි, කොපි චැට් |
| පොත | අත්ල දෙක එකට තියලා පොතක් වගේ අරිනවා | මැටිල්ඩා, ගලිවර් |
| වේදිකා නාට්‍යය | අත් දෙකෙන් වේදිකා තිරයක් දෙපැත්තට අදිනවා වගේ | සිංහබාහු, මනමේ |
| ප්‍රසිද්ධ කෙනෙක් | පපුවට උඩින් අත් දෙක තියලා ආඩම්බරෙන් ඉන්නවා | සනත් ජයසූරිය, යොහානි |
ලංකාවේ ගෙවල්වල ටෙලිනාට්‍ය කාණ්ඩයට විශේෂ තැනක් තියෙනවා. රෑ අටට ගෙදර හැමෝම බලන නාට්‍ය නම් ආච්චි අම්මලා තරම් ඉක්මනට අල්ලන අය නැහැ.
වචන ගණන සහ වචනයේ ස්ථානය පෙන්වන්නේ කොහොමද?
- වචන ගණන: ඇඟිලි ගණන උස්සන්න. “දෙවෙනි ඉනිම” නම් ඇඟිලි දෙකයි.
- කීවෙනි වචනයද: ආයෙත් ඇඟිලි උස්සන්න. පළමු වචනය නම් එක ඇඟිල්ලයි.
- අක්ෂර ගණන: එක් අතක ඇඟිලි අනෙක් අතේ බාහුව මත තියන්න. ඇඟිලි ගණනින් අක්ෂර ගණන කියවෙනවා.
- කීවෙනි අක්ෂරයද: ආයෙත් බාහුව මත ඇඟිලි තියලා ස්ථානය පෙන්වන්න.
- සම්පූර්ණ නම එකවර: අත් දෙකෙන් අහසේ ලොකු රවුමක් අඳින්න. මේකෙන් කියවෙන්නේ “මම දැන් මුළු දේම එකපාර රඟපානවා” කියන එක.
කුඩා වචන, සමාන ශබ්ද සහ කාල සංඥා
- කුඩා වචනය: මාපටැඟිල්ල සහ දබර ඇඟිල්ල ළඟින් තියන්න. “ද”, “සහ”, “ගේ” වගේ පොඩි වචනවලට.
- සමාන ශබ්දය: කනක පහළ කොටස අල්ලන්න. ඊට පස්සේ ලේසියෙන් පෙන්විය හැකි සමාන ශබ්ද වචනයක් රඟපාන්න.
- දිග කරන්න: අත් දෙක චුවින්ගම් අදිනවා වගේ ඈත් කරන්න. “ලොකු” කියන වචනයෙන් “ලොකුම” ට යන්න වගේ.
- කෙටි කරන්න: අත් දෙක ළං කරන්න, නැත්නම් කපනවා වගේ පෙන්වන්න.
- අතීත කාලය: අත උරහිසට උඩින් පිටුපසට වනන්න.
- ළඟයි, ආයෙත් කියන්න: අත තමන් දිහාට වනන්න.
- සම්පූර්ණයෙන් වැරදියි: අත් දෙක හරස් කරලා ඉවතට වනන්න.
- හරි: නාසය අල්ලලා හරි කිව්ව කෙනා පෙන්වන්න.
සංඥා එකට යොදන හැටි: උදාහරණ වාරයක්
සංඥා එකින් එක දැනගත්තාට, ඇත්ත වාරයකදී ඒවා පිළිවෙළට යොදන එක තමයි වැදගත්. “ද ඩාක් නයිට්” කාඩ් එක ලැබුණා කියලා හිතමු:
- කැමරා හැන්ඩලය කරකවනවා. කණ්ඩායම “චිත්‍රපටයක්!” කියනවා.
- ඇඟිලි තුනක් උස්සනවා. “වචන තුනයි!”
- ඇඟිල්ලක් උස්සලා පළමු වචනය කියලා, ඊට පස්සේ මාපටැඟිල්ල සහ දබර ඇඟිල්ල ළං කරලා කුඩා වචන සංඥාව පෙන්වනවා. කණ්ඩායම “ද” කියලා අල්ලගන්නවා.
- ඇඟිලි තුනක් උස්සලා තුන්වෙනි වචනයට යනවා. අසෙක් පිට නැගලා කඩුවක් ඔසවන රණශූරයෙක් වගේ රඟපානවා. කවුරුහරි “නයිට්!” කියනවා. නාසය අල්ලනවා.
- දෙවෙනි වචනයට ඇඟිලි දෙකක් පෙන්වලා ඇස් දෙක වහගෙන අඳුරේ අතපත ගානවා වගේ පෙන්වනවා. “ඩාක්!”
මුළු වාරයම තත්පර 30කට අඩුයි. සංඥා හරියට දැනගෙන හිටියොත් අමාරු කාඩ් එකක් වුණත් ඉක්මනට ඉවර වෙනවා.
තව එක උපදෙසක්: හැම වචනයක්ම පිළිවෙළට රඟපාන්න ඕන නැහැ. පහසුම වචනයෙන් පටන් ගන්න. කණ්ඩායමට ඒ වචනය ලැබුණාම ඉතුරු ටික අනුමාන කරන එක ලේසි වෙනවා.
දිග සිංහල වචන සහ ප්‍රත්‍යය පෙන්වන උපක්‍රම
සිංහලේ “සුපිරි වීරයා”, “ගිනි නිවන භටයා” වගේ සමාස පද සහ “-ගේ”, “-ට”, “-වලින්” වගේ ප්‍රත්‍යය නිසා ඉංග්‍රීසි කාඩ්වලට වඩා සිංහල කාඩ් ටිකක් අමාරුයි. මේ ක්‍රම උදව් වෙනවා:
- සමාස පදය කඩන්න. “ගිනි නිවන භටයා” නම් මුලින්ම ගින්නක් (අත් ඇඟිලි උඩට වනමින් දැල්ලක්), ඊට පස්සේ වතුර බටයකින් වතුර ගහනවා වගේ පෙන්වන්න.
- ප්‍රත්‍යය ගැන හිතන්න එපා. කණ්ඩායම “ගින්න” කිව්වාම “ළඟයි” සංඥාව දෙන්න. ඉතුරු ටික ඔවුන්ම හදාගනීවි.
- සමාන ශබ්දය උපයෝගී කරගන්න. කෙටි වචන කොටසක් පෙන්වන්න අමාරු නම් ඒ හා සමානව ඇහෙන, පෙන්වන්න ලේසි වචනයක් තෝරන්න.
- භාෂාව කලින් එකඟ කරගන්න. ඉංග්‍රීසි චිත්රපට නම්වල අක්ෂර කඩන්නේ සිංහල ශබ්දය අනුවද ඉංග්‍රීසි අනුවද කියලා කණ්ඩායම දැනගෙන ඉන්න ඕන.
සංඥා පුහුණු වෙන්න හොඳම කාඩ් මොනවද?
චිත්රපට සහ ගීත කාඩ් සංඥා පුහුණුවට ගොඩක් හොඳයි, මොකද හැම එකකටම කාණ්ඩය, වචන ගණන සහ කොටස් පෙන්වන්න වෙනවා.
| කාඩ් කට්ටලය | පුහුණු වෙන්න හොඳ කාඩ් | පුහුණු වෙන සංඥාව |
|---|---|---|
| චිත්රපට | ද ඩාක් නයිට්, කුං ෆූ පැන්ඩා, ද සික්ස්ත් සෙන්ස් | වචන ගණන, කුඩා වචනය |
| ගීත | සුභ උපන් දිනක්, ලෙට් ඉට් බී, වී ෆවුන්ඩ් ලව් | ගීත සංඥාව, වචන ස්ථානය |
| හඬ නගන්න | බල්ලෙක් බුරනවා, හික්කා ගානවා, වීදුරුව කැඩෙනවා | ශබ්ද ඉඩ දෙන විශේෂ වටය |
“හඬ නගන්න” කට්ටලය සම්මත නීතියට වෙනස් විශේෂ වටයක් සඳහායි: එහිදී වචන කියන්න බැරි වුණත් ශබ්ද නගන්න ඉඩ තියෙනවා. සාමාන්‍ය වට කිහිපයකට පස්සේ මේක එකතු කළාම පොඩි අයත් වැඩිහිටියොත් එකසේ හිනාවෙනවා. මූලික නීති ගැන සම්පූර්ණ විස්තරය අභිනය ක්රීඩාවේ නීති ලිපියේ.
