डम्ब शराड्सका इशारा: चलचित्र, गीत र शब्द बुझाउने संकेतहरू
डम्ब शराड्सका इशारा सबैले बुझ्ने साझा संकेत हुन्: चलचित्रका लागि क्यामेराको ह्यान्डल घुमाउने, गीतका लागि माइक समात्ने, शब्द संख्याका लागि औंला उठाउने, उस्तै सुनिने शब्दका लागि कानको लोती तान्ने र सही जवाबमा नाक छुने।
डम्ब शराड्सका इशारा: विधा कसरी देखाउने?
हरेक पालोको पहिलो काम विधा देखाउनु हो। यसले टोलीलाई कुन दिशामा सोच्ने भन्ने तुरुन्तै बताउँछ।
| विधा | इशारा |
|---|---|
| चलचित्र | एउटा हात आँखामा गोलो बनाएर अर्को हातले पुरानो क्यामेराको ह्यान्डल घुमाउने |
| गीत | मुखअगाडि माइक समातेझैं गर्ने, ओठ नचलाई |
| किताब | दुवै हत्केला जोडेर किताबझैं खोल्ने |
| टिभी कार्यक्रम | दुवै चोर औंलाले हावामा चारकुने बाकस कोर्ने |
| नाटक | दुवै हातले पर्दा दायाँबायाँ खोलेझैं गर्ने |
| उखान वा भनाइ | दुवै हातका दुई दुई औंलाले हावामा उद्धरण चिह्न बनाउने |
| व्यक्तिको नाम | दुवै हातले टाउकोदेखि खुट्टासम्म मान्छेको आकार देखाउने |
चलचित्र डेकका “कबड्डी” वा “शोले” जस्ता नाम आउँदा पहिले क्यामेराको इशारा, अनि मात्र अभिनय। गीत वा ब्यान्डको नाम आयो भने माइकको इशारापछि गितार वा मादल बजाएको अभिनयले टोलीलाई झन् छिटो पुर्याउँछ।
नेपाली, हिन्दी कि अंग्रेजी? हाम्रा जमघटमा तीनै भाषाका नाम आउँछन्, त्यसैले धेरै समूहले घरेलु संकेत बनाउँछन्। एउटा सजिलो तरिका: नेपाली नामका लागि छातीमा हात, हिन्दीका लागि नमस्कार मुद्रा, अंग्रेजीका लागि हात मिलाउने इशारा। यो विश्वव्यापी नियम होइन, त्यसैले खेलअघि सबैलाई देखाउनुहोस्। भाषा थाहा भएपछि टोलीले आधा नाम त्यसै हटाउँछ, त्यसैले यो सानो संकेतले ठूलो समय बचाउँछ।
शब्द र अक्षर गन्ने इशारा कसरी गर्ने?
| के देखाउने | इशारा |
|---|---|
| नाममा कति शब्द छन् | त्यति औंला उठाउने |
| अहिले कुन शब्द | फेरि औंला उठाउने, जस्तै दोस्रो शब्दका लागि दुई औंला |
| शब्दमा कति टुक्रा (अक्षर) छन् | कुहिनोमुनि पाखुरामा त्यति औंला राख्ने |
| अहिले कुन टुक्रा | पाखुरामा फेरि त्यति औंला राख्ने |
| पूरै नाम एकैचोटि | दुवै हात फैलाएर ठूलो घेरा बनाउने |
उदाहरणका लागि “बजरंगी भाईजान” देखाउँदा दुई औंला, त्यसपछि एक औंला उठाएर पहिलो शब्द। “बजरंगी” का लागि गदा उठाएको र हनुमानजीको उडानझैं हात फैलाएको अभिनय काम लाग्छ। अनि दुई औंला उठाएर दोस्रो शब्द “भाईजान” का लागि दाजुभाइ अँगालो मारेको देखाउनुहोस्।
साना शब्द “को”, “र”, “मा” कसरी देखाउने?
नेपाली नाममा साना शब्द धेरै आउँछन्। यिनलाई अलग अभिनय गर्न गाह्रो हुन्छ, त्यसैले साझा संकेत छ। टोली सानो शब्दमा अड्कियो भने त्यसलाई छोडेर अर्को ठूलो शब्दमा जानुहोस्, किनकि बाँकी नाम आएपछि सानो शब्द प्रायः आफैं मिल्छ:
- सानो शब्द: बुढी औंला र चोर औंला नजिक ल्याएर “सानो” देखाउनुहोस्। टोलीले “को? र? मा? ले?” भनेर क्रमैसँग अनुमान लगाउँछ, सही भएपछि नाक छुनुहोस्।
- जोडिएको विभक्ति: नेपालीमा “को”, “मा”, “ले” प्रायः शब्दसँगै जोडिएर लेखिन्छन्, जस्तै “पूर्णबहादुरको”। खेल सुरु हुनुअघि यस्ता विभक्तिलाई छुट्टै शब्द गन्ने कि नगन्ने भन्ने तय गर्नुहोस्। धेरैजसो समूहले नगन्ने गर्छन्।
- “र” शब्द: दुवै हातका औंला एकअर्कामा गाँसेर “जोड्ने” संकेत दिँदा धेरैले छिटो बुझ्छन्।
- “नाई नभन्नु ल” को “ल”: अन्त्यको सानो शब्द प्रायः टोलीले आफैं पूरा गर्छ, त्यसैले पहिले ठूला शब्दमा समय खर्च गर्नुहोस्।
उस्तै सुनिने र अर्थ बदल्ने इशारा के हुन्?
कहिलेकाहीं शब्द सिधै देखाउन असम्भव हुन्छ। त्यस्तो बेला यी संकेत प्रयोग गर्नुहोस्:
- उस्तै सुनिने: कानको लोती तान्नुहोस्, अनि मिल्दोजुल्दो शब्दको अभिनय गर्नुहोस्। जस्तै “लूट” देखाउन कान तानेर खुट्टाको “बूट” देखाउनुहोस्।
- लामो बनाउने: दुवै हात च्युइङगम तानेझैं टाढा लैजानुहोस्। “दौड” बाट “दौडिरहेको” तिर जान काम लाग्छ।
- छोटो बनाउने: दुवै हत्केला नजिक ल्याएर थिचेझैं गर्नुहोस्।
- बहुवचन: दुवै हातका कान्छी औंला एकअर्कामा अड्काउनुहोस्।
- भूतकाल: बुढी औंलाले काँधपछाडि देखाउनुहोस्।
आवाज निकाल डेक भने यसको ठिक उल्टो हो: त्यहाँ “कुकुर भुक्दै” वा “हेलिकप्टर गुड्गुडाउँदै” जस्ता कार्डमा आवाज निकाल्नै पर्छ। मौन खेलबीच एक राउन्ड यस्तो राख्दा सबै हाँस्छन्।
टोलीलाई “नजिक छ” वा “गलत बाटो” भन्ने इशारा
अभिनय गर्नेले टोलीको अनुमानमा प्रतिक्रिया दिनुपर्छ, नत्र सबै अलमलिन्छन्।
| अर्थ | इशारा |
|---|---|
| ठ्याक्कै सही | नाक छोएर सही भन्नेतिर औंल्याउने |
| नजिक छ, अझ भन | हत्केला आफूतिर छिटो छिटो तान्ने |
| गलत दिशा | हत्केला टाढा धकेल्ने |
| सुरुदेखि फेरि सोच | हातले हावामा ठूलो घेरा मेटाएझैं गर्ने |
| रोक, सुन | हत्केला अगाडि ठड्याउने |
प्रतिक्रिया दिन कहिल्यै नबिर्सनुहोस्। धेरै नयाँ खेलाडी आफ्नै अभिनयमा यति डुब्छन् कि टोलीले सही शब्द भनिसक्दा पनि थाहा पाउँदैनन्। हरेक अनुमानपछि एक सेकेन्ड रोकिएर टोलीतिर हेर्ने बानी बसाल्नुहोस्, अनि मात्र अर्को चाल देखाउनुहोस्।
गीत र ब्यान्डको नाम देखाउँदा के ध्यान दिने?
गीतमा सबैभन्दा ठूलो प्रलोभन धुन गुनगुनाउने हो, तर डम्ब शराड्समा यो फाउल हो। त्यसको सट्टा यी तरिका अपनाउनुहोस्:
- माइकको इशारापछि बाजा: गितार, मादल वा बाँसुरी बजाएको अभिनयले गीत आधुनिक हो कि लोकगीत भन्ने संकेत दिन्छ।
- गीतको भाव: मायाको गीत भए छातीमा हात, दुःखको गीत भए आँसु पुछेको, नाच्ने गीत भए कम्मर हल्लाउने।
- ब्यान्डको नाम: ब्यान्डहरू डेकमा “नेपथ्य”, “१९७४ ए.डी.” र “मंगोलियन हार्ट्स” जस्ता नाम छन्। संख्या भएको नाममा औंलाले अंक देखाउन मिल्छ, तर हावामा लेख्न मिल्दैन।
- गायकको नक्कल: चिनिने गायकको उभिने शैली वा हातको चाल नक्कल गर्नु पूर्ण रूपमा नियमभित्र पर्छ।
इशारा छिटो कसरी सिकाउने?
नयाँ खेलाडी छन् भने एक अभ्यास राउन्ड खेलाउनुहोस्, जसमा अंक गनिँदैन। यसका लागि यी तीन तरिका काम लाग्छन्:
- इशारा पहिले देखाउनुहोस्। खेल सुरु गर्नुअघि अंक लेख्ने व्यक्तिले सबै संकेत एक एक गरेर देखाओस्, सबैले एकै पटक नक्कल गरून्।
- दुई शब्दका सजिला नाम दिनुहोस्। पहिलो राउन्डमा “छक्का पञ्जा” वा “कुसुमे रुमाल” जस्ता छोटा नाम दिँदा शब्द गन्ने इशारा तुरुन्तै बानी हुन्छ।
- संकेतको कागज टाँस्नुहोस्। भित्तामा मुख्य इशाराको सूची टाँस्दा बच्चा र हजुरबुबा हजुरआमा दुवैलाई सजिलो हुन्छ। त्यसपछि डम्ब शराड्सका नियम र जित्ने टिप्स पढेर अर्को तहमा पुग्नुहोस्।
