डम्ब शराड्स भनेको के हो? अर्थ, इतिहास र खेल्ने तरिका
डम्ब शराड्स भनेको के हो? यो एउटा पार्टी खेल हो, जसमा एक जनाले नबोलीकन इशारा र अभिनयबाट शब्द वा चलचित्रको नाम बुझाउँछ र उसको टोलीले तोकिएको समयभित्र अनुमान लगाउँछ। नेपालमा यो दशैं तिहारका जमघट र विद्यालयका कार्यक्रममा निकै चर्चित छ।
डम्ब शराड्स भनेको के हो: नामको अर्थ
नाम दुई अंग्रेजी शब्द मिलेर बनेको हो:
- शराड्स (charades): फ्रेन्च भाषाबाट आएको शब्द, जसले गाउँखाने कथा जस्तै शब्द पहेलीलाई जनाउँथ्यो। सुरुमा यो शब्दका टुक्रा जोडेर उत्तर पत्ता लगाउने पहेलीलाई भनिन्थ्यो।
- डम्ब (dumb): यहाँ यसको पुरानो अर्थ “नबोल्ने” वा “मौन” हो। अभिनय गर्ने व्यक्तिले मुखबाट एक शब्द पनि निकाल्न नपाउने भएकाले यो नाम दक्षिण एसियामा चल्यो।
नेपालमा धेरैले यसलाई अंग्रेजी नामबाटै चिन्छन्, तर बोलचालमा “अभिनय गरेर शब्द बुझाउने खेल” वा “मूक अभिनयको खेल” पनि भनिन्छ। नाम जे भने पनि खेलको सार एउटै हो: बोल्न पाइँदैन, शरीरले बोल्नुपर्छ।
यो खेल कहाँबाट सुरु भयो?
शराड्सको सुरुआत अठारौं शताब्दीको फ्रान्समा शब्द पहेलीका रूपमा भएको मानिन्छ। पछि बेलायतमा यो घरभित्र खेलिने लोकप्रिय मनोरञ्जन बन्यो, र पहेलीलाई बोलेर होइन, अभिनय गरेर देखाउने चलन बस्यो। उन्नाइसौं शताब्दीका केही चर्चित अंग्रेजी उपन्यासमा पनि पात्रहरूले बैठककोठामा शराड्स खेलेको दृश्य छ।
समयसँगै खेलको ढाँचा सजिलो हुँदै गयो: पूरा नाटकको सट्टा एक जनाले छोटो समयमा एउटा शब्द वा नाम अभिनय गर्ने। चलचित्र र गीतका नाम बुझाउने चलन पनि यही क्रममा आयो। फिल्मका लागि पुरानो क्यामेराको ह्यान्डल घुमाउने र शब्द गन्न औंला देखाउने जस्ता संकेत पनि बिस्तारै सबैतिर एउटै जस्ता बने, त्यसैले आज फरक देशका मान्छे भेला हुँदा पनि आधारभूत इशारा सजिलै मिल्छन्। दक्षिण एसियामा विद्यालय, कलेज र पारिवारिक भेलामा फिल्मको नाम अभिनय गर्ने संस्करण नै सबैभन्दा चर्चित भयो, र नेपालमा पनि यही रूपमा फैलियो।
नेपालमा डम्ब शराड्स कसरी खेलिन्छ?
नेपाली घरमा यो खेल प्रायः यस्ता अवसरमा देखिन्छ:
- दशैं तिहारको जमघट: आफन्त भेला भएको बेला सबै पुस्ता मिलेर।
- विद्यालय र कलेजका कार्यक्रम: अतिरिक्त क्रियाकलाप दिवस, पिकनिक वा विदाइ कार्यक्रममा।
- जन्मदिन र पार्टी: केक काटिसकेपछि साथीहरूबीच।
- पिकनिक र पदयात्राको बास: साथीहरूसँग घुम्न जाँदा साँझ आगो बालेर घेरा बनाई बस्दा, जहाँ फोन वा टिभी चाहिँदैन।
- अफिसका भेला: वार्षिक भेला वा तालिमको बीचमा सहकर्मीबीच चिनजान बढाउन।
- बिजुली गएको साँझ: केही सामग्री नचाहिने भएकाले मैनबत्तीको उज्यालोमा पनि खेलिन्छ।
यहाँ सबैभन्दा धेरै अभिनय गरिने विषय चलचित्र हो: कबड्डी, नाई नभन्नु ल जस्ता नेपाली फिल्म, अनि शोले र बजरंगी भाईजान जस्ता हिन्दी फिल्म। यी सबै हाम्रो चलचित्र डेक मा पनि छन्।
डम्ब शराड्सका आधारभूत नियम के हुन्?
- खेलाडी: कम्तीमा ३ जना। ६ वा बढी भए दुई टोली बनाउने।
- कार्ड: कागजका पर्चीमा शब्द वा नाम लेखेर भाँडामा राख्ने।
- पालो: एक जनाले पर्ची तानेर आफू मात्र हेर्ने, अनि आफ्नो टोलीसामु अभिनय गर्ने।
- नबोल्ने: बोल्न, गुनगुनाउन, ओठले शब्द बनाउन र अक्षर लेख्न पाइँदैन।
- संकेत: फिल्मका लागि क्यामेरा घुमाएको, गीतका लागि गाएको, शब्द संख्याका लागि औंला देखाउने।
- समय: प्रायः ६० देखि ९० सेकेन्ड।
- अंक: समयभित्र सही अनुमान भए टोलीलाई एक अंक। अन्त्यमा बढी अंक भएको टोली विजेता।
पूरा नियम र विवाद मिलाउने तरिका डम्ब शराड्सका नियम मा छ, र पहिलो पटक खेल्नेहरूका लागि छुट्टै सजिलो गाइड पनि छ।
डम्ब शराड्सका कति प्रकार छन्?
मूल खेल एउटै भए पनि आज यसका धेरै संस्करण खेलिन्छन्:
| प्रकार | कसरी फरक छ |
|---|---|
| क्लासिक | एक जनाले अभिनय गर्छ, आफ्नो टोलीले अनुमान लगाउँछ |
| फिल्म र गीत | नाम मात्र चलचित्र वा गीतका, विशेष संकेतसहित |
| रिभर्स | पूरा टोलीले अभिनय गर्छ, एक जनाले मात्र अनुमान लगाउँछ |
| फोन निधारमा राखेर | अनुमान लगाउनेले कार्ड देख्दैन, फोन निधारमा राख्छ, साथीहरूले अभिनय गर्छन् |
| अनलाइन | भिडियो कलमा क्यामेरा अगाडि अभिनय |
फोन निधारमा राख्ने संस्करण नयाँ पुस्तामा निकै चलेको छ, किनकि कार्ड लेख्नै पर्दैन। यसबारे फोन निधारमा राखेर खेल्ने खेल मा विस्तारमा छ। यसैको लागि बनेको Act Up एपमा फोन झुकाएर अंक वा पास गरिन्छ र राउन्ड रेकर्ड पनि गर्न सकिन्छ।
पहिलो पटक खेल्दा कुन शब्दबाट सुरु गर्ने?
नयाँ खेलाडीलाई सुरुमै लामो फिल्मको नाम दिँदा उनीहरू अलमलिन्छन्। पहिलो राउन्डमा एउटै चालले देखाउन मिल्ने सजिला काम दिनुहोस्। यी कार्ड हाम्रो निःशुल्क अभिनय गर डेक बाट हुन्:
| कार्ड | अभिनय गर्ने तरिका | तह |
|---|---|---|
| दाँत माझ्नू | मुखअगाडि ब्रस दायाँबायाँ चलाउने, कुल्ला गरेको | सजिलो |
| साइकल चलाउनू | बसेर खुट्टा घुमाउँदै ह्यान्डल समात्ने, घण्टी बजाउने | सजिलो |
| चश्मा लगाउनू | दुवै हातले चश्माको सिसा पुछेर कानमा अड्याउने | सजिलो |
| बाँसुरी बजाउनू | तेर्सो समातेर औंला खोल्दै बन्द गर्दै फुकेझैं | सजिलो |
| किसानले गहुँ काट्नू | झुकेर हसियाले बाली काट्ने, मुठा बाँध्ने | मध्यम |
| नाइले कपाल काट्नू | कैंची चलाउँदै ग्राहकको टाउको यताउता फर्काउने | मध्यम |
| अन्तरिक्षमा अन्तरिक्षयात्री हिँड्नू | बिस्तारै उफ्रँदै तैरिएझैं पाइला चाल्ने | गाह्रो |
यस्ता दुई तीन राउन्ड खेलेपछि सबैले संकेत र नियम बुझ्छन्, अनि मात्र चलचित्र र गीतको राउन्डमा जानुहोस्। यसले लजालु खेलाडीलाई पनि आत्मविश्वास दिन्छ।
डम्ब शराड्स किन यति धेरै खेलिन्छ?
- सबै उमेरका लागि: बच्चाले जनावर, ठूलाले फिल्म, सबैले आफ्नो तहमा खेल्न सक्छन्।
- कुनै खर्च छैन: कागज र कलम भए पुग्छ।
- कल्पनाशक्ति र आँट: मञ्चमा उभिन डराउने बच्चाले पनि खेलका बहानामा अभिनय गर्न सिक्छन्।
- भाषाभन्दा माथि: बोल्नै नपर्ने भएकाले फरक भाषा बोल्ने साथीहरू पनि सँगै खेल्छन्।
- ठूलो वा सानो समूह: तीन जनादेखि पचास जनासम्मको भेलामा मिल्छ।
एकपटक खेलेर हेर्न चाहनुहुन्छ भने कागज नखोजी निःशुल्क अनलाइन खेल बाट तुरुन्तै सुरु गर्न सकिन्छ।
