پانتومیم یعنی چه؟ معنی کلمه پانتومیم، ریشه و روش بازی به زبان ساده

از تیم Act Up · به‌روزرسانی: ۴ آبان ۱۴۰۵

پانتومیم یعنی چه؟ یعنی گفتن چیزی بدون کلمه، فقط با حرکت بدن و حالت صورت. در فارسی این کلمه دو معنی دارد: یک هنر نمایشی صامت، و یک بازی گروهی محبوب در دورهمی‌ها که در آن یک نفر کلمه یا اسم فیلمی را بی‌صدا اجرا می‌کند و تیمش باید در زمان محدود، معمولاً یک دقیقه، آن را حدس بزند.

پانتومیم یعنی چه و این کلمه از کجا آمده؟

کلمه پانتومیم از یونانی گرفته شده و از دو بخش ساخته شده است: «پان» به معنی «همه» و «میموس» به معنی «مقلد». یعنی کسی که همه چیز را تقلید می‌کند. این کلمه از راه زبان‌های اروپایی، مخصوصاً فرانسه، به فارسی رسیده است.

اگر معنی پانتومیم را برای درس یا تکلیف مدرسه می‌خواهید، این تعریف کوتاه کافی است: پانتومیم یعنی نمایش بی‌کلام؛ بازیگر بدون حرف زدن و فقط با حرکت دست و بدن و حالت صورت، یک کار، یک حس یا یک داستان را نشان می‌دهد. مثلاً اگر کسی بی‌صدا وانمود کند که چتر باز می‌کند و زیر باران راه می‌رود، دارد پانتومیم اجرا می‌کند.

در فارسی گفتاری اسم‌های دیگری هم برای همین بازی می‌شنوید؛ بعضی‌ها به شوخی به آن «لال‌بازی» می‌گویند. ولی در همه دورهمی‌ها، از شب‌نشینی فامیلی تا مهمانی دوستانه، همه منظور «پانتومیم» را می‌فهمند.

فرق نمایش پانتومیم با بازی پانتومیم

وجه مشترک هر دو یک چیز است: کلمه ممنوع است و بدن حرف می‌زند. به همین خاطر، خیلی از تمرین‌های کلاس‌های تئاتر، مثل اجرای احساسات بدون صدا، همان چیزی است که در بازی هم به کار می‌آید.

ریشه بازی پانتومیم در دورهمی‌ها

بازی حدس کلمه با اجرا، ریشه در معماهای کلامی دارد که در قرن هجدهم در فرانسه رایج بود. بعدها این معماها در مهمانی‌های اروپایی به شکل اجرای نمایشی درآمدند و کم‌کم به همین بازی امروزی تبدیل شدند که یک نفر اجرا می‌کند و بقیه حدس می‌زنند.

در ایران، پانتومیم سال‌هاست جزو بازی‌های ثابت شب‌نشینی‌ها، شب یلدا، دید و بازدید نوروز و اردوهای مدرسه است. معمولاً اسم فیلم‌ها و سریال‌های ایرانی، ضرب‌المثل‌ها و شغل‌ها محبوب‌ترین کارت‌ها هستند.

بازی پانتومیم به زبان ساده چطور است؟

اگر تا حالا بازی نکرده‌اید، این خلاصه کافی است:

1. جمع را دو تیم کنید. حداقل سه نفر لازم است، ولی شش تا ده نفر بهترین است.
2. کلمه‌ها را روی کاغذ بنویسید و در یک کاسه بریزید.
3. یک نفر از تیم اول کاغذی برمی‌دارد و کلمه را بی‌صدا اجرا می‌کند.
4. هم‌تیمی‌هایش حدس می‌زنند و تا ۶۰ ثانیه وقت دارند.
5. حدس درست یعنی یک امتیاز. بعد نوبت تیم دوم است.
6. بعد از چند دور، تیمی که امتیاز بیشتری دارد برنده است.

برای اجرا، علامت‌های قراردادی خیلی کمک می‌کنند: چرخاندن دسته دوربین قدیمی یعنی فیلم، باز کردن کف دست‌ها مثل کتاب یعنی کتاب، و نشان دادن انگشت‌ها یعنی تعداد کلمه‌ها. راهنمای کامل در مطلب آموزش بازی پانتومیم و فهرست کارهای مجاز و خطا در قوانین پانتومیم آمده است.

چه کلمه‌هایی برای شروع خوب‌اند؟

برای بار اول، کارهای روزمره و احساسات بهترین انتخاب‌اند، چون همه آن‌ها را بلدند. این‌ها در نمونه کارت‌های دسته اجرا کن هستند:

• غذا خوردن، لباس پوشیدن و باز کردن پنجره برای گرم کردن.
• باد کردن بادکنک و پیامک نوشتن که همه فوری می‌گیرند.
• گل زدن در فوتبال و نواختن گیتار برای دور دوم.
• جا کردن خودش در اتوبوس شلوغ که برای هر ایرانی آشناست.

از دسته احساسات هم «خوشحال»، «عصبانی»، «خجالتی» و «گیج» را امتحان کنید. اجرای احساس فقط با صورت، بهترین تمرین برای یاد گرفتن پانتومیم است.

اشتباه‌های رایج تازه‌کارها در پانتومیم

بیشتر کسانی که بار اول بازی می‌کنند، چند اشتباه مشترک دارند که با دانستنشان خیلی سریع بهتر می‌شوند:

• اجرای کل کلمه با هم: به جای اینکه یک حرکت کلی بزنید، کلمه را بشکنید و از بخش ساده‌تر شروع کنید.
• تکرار یک حرکت: اگر تیم با سه بار دیدن یک حرکت نگرفت، بار چهارم هم نمی‌گیرد. حرکت دیگری امتحان کنید.
• فراموش کردن صورت: حالت چهره نصف پیام است. «عصبانی» با دست‌های مشت‌شده ولی صورت آرام، اجرای ضعیفی است.
• نگاه نکردن به تیم: اجراکننده باید حدس‌ها را ببیند و با علامت بگوید کدام نزدیک است.
• تکان دادن لب: حتی بی‌صدا، خطاست. از اول عادت کنید لب‌ها را بسته نگه دارید.

نسخه‌های امروزی پانتومیم

امروز پانتومیم فقط کاغذ و کاسه نیست. نسخه‌های تازه‌تری هم هست:

• پانتومیم با گوشی روی پیشانی: کارت روی صفحه گوشی است و کسی که گوشی را روی پیشانی گذاشته باید از روی اجرای دوستانش حدس بزند. اپ Act Up همین شکل را دارد و رایگان روی آیفون و اندروید نصب می‌شود.
• پانتومیم آنلاین: کارت تصادفی و تایمر در مرورگر، یا بازی از راه دور در تماس تصویری؛ روش هر دو در پانتومیم آنلاین رایگان آمده است.
• پانتومیم برعکس: کل تیم با هم اجرا می‌کند و فقط یک نفر حدس می‌زند.

هر شکلی که انتخاب کنید، اصل بازی همان است: بدون کلمه، فقط با بدن.