Yini umdlalo wokulingisa? Incazelo, umlando nendlela yokudlala
Yini umdlalo wokulingisa? Ngumdlalo weqembu lapho umdlali oyedwa elingisa igama, isenzo noma isihloko ngaphandle kokukhuluma, kanti abanye bazama ukuliqagela ngaphambi kokuthi isikhathi siphele. NgesiNgisi wubizwa ngokuthi yi-charades. Wadabuka eYurophu njengomdlalo wezimfumbe zamagama, kodwa namuhla udlalwa emhlabeni wonke, emibuthanweni yomndeni, ezikoleni nasezinhlelweni zocingo.
Igama elithi “charades” lisho ukuthini?
Igama lesiNgisi elithi charades livela egameni lesiFulentshi elithi charade, elalisho uhlobo lwemfumbe. Kuleyo mfumbe, umuntu wayechaza igama ngokulihlukanisa libe yizingxenye, bese abanye beqagela igama lonke.
NgesiZulu asisebenzisi igama lesiFulentshi. Sithi “umdlalo wokulingisa”, ngoba lokho kuchaza kahle okwenzekayo: umdlali ulingisa, okusho ukuthi wenza sengathi uyinto ethile noma wenza isenzo esithile, ukuze abanye babone futhi baqagele. Abanye bawubiza nangokuthi “ukulingisa” nje, ikakhulukazi izingane. Kunoma iyiphi indlela, umqondo uyafana: igama alishiwo, liyabonakaliswa.
Umdlalo wokulingisa uvelaphi?
Umlando womdlalo awuqondile ngokuphelele, kodwa izinto ezimbalwa ziyaziwa kahle:
- EFrance, ekhulwini le-18: abantu babedlala izimfumbe zamagama ezibizwa ngokuthi ama-charade, ikakhulukazi ngamazwi noma ngokubhala.
- ENgilandi, ekhulwini le-19: imindeni nabangani baqala ukulingisa lezo zimfumbe emaphathini asekhaya, kunokuba bazichaze ngamazwi. Lapho kwaqala khona umdlalo esiwaziyo namuhla. Ezinye izincwadi zaleso sikhathi zichaza imindeni ilingisa izimfumbe ezinde, ngezingubo nezinto ezithile, njengomdlalo omncane weshashalazi ekamelweni lokuhlala.
- Ekhulwini lama-20: umdlalo wasakazeka emhlabeni wonke, wangena ezikoleni, emaphathini nasezinhlelweni ze-TV. Izimpawu zezandla zamafilimu nezingoma zaba yingxenye ejwayelekile.
- Namuhla: abantu abaningi bawudlala ngocingo, ngokubeka ucingo ebunzini noma ngokudlala ku-inthanethi nemindeni ehlala emadolobheni ahlukene.
Umdlalo wokulingisa nesiko lethu lokuxoxa izindaba
Noma igama lingelaphesheya, umqondo wokulingisa awusiwo omusha emakhaya ethu. Ogogo bebexoxa izinganekwane ebusuku, belingisa iZimu elinezinyawo ezinkulu noma uChakijana onobuqili, besebenzisa izandla nobuso ukuze izingane zibone indaba. Izingane bezidlala ngokulingisa izilwane, abazali nemisebenzi yasekhaya, zifunda ngokubuka nokwenza.
Nasezikoleni, abafundi bavame ukwenza imidlalo yeshashalazi, balingise izehlakalo zomlando noma izindaba ezivela ezincwadini zabo. Ukulingisa kuyingxenye yendlela esifunda ngayo.
Ngakho umdlalo wokulingisa ungena kahle emindenini yaseMzansi. Awudingi ulimi oluthile, futhi uhlonipha into esivele siyazi: umzimba nobuso kungaxoxa indaba ngaphandle kwamazwi. Imindeni eminingi isiwudlala ngoKhisimusi, ngezinsuku zokuzalwa nangoSuku Lwamagugu, lapho izizukulwane ezintathu zihlangana khona endaweni eyodwa.
Yini umdlalo wokulingisa namuhla, futhi udlalwa kanjani?
Imithetho eyisisekelo ilula, futhi ingafundwa ngemizuzu embalwa:
- Abadlali: okungenani abathathu. Iningi lidlala ngamaqembu amabili.
- Amakhadi: amagama abhalwe emaphepheni, noma amakhadi esiqoqweni.
- Ithuba: umdlali oyedwa uthatha ikhadi, akhombise iqembu lakhe uhlobo lwegama ngophawu lwesandla.
- Ukulingisa: ulingisa ngaphandle kokukhuluma, ukucula noma ukwenza umsindo.
- Isikhathi: imizuzwana engama-60 ithuba ngalinye. Izingane ezincane zingathola imizuzwana engama-90.
- Amaphuzu: iqembu lithola iphuzu elilodwa ngekhadi ngalinye eliqageliwe.
Izimpawu zezandla eziyisisekelo zisiza iqembu ukuthi liqonde ngokushesha ukuthi lifuna ini:
- Ifilimu: uphotha ikhamera yakudala eduze kwekhanda.
- Ingoma: usisusa isandla siphuma emlonyeni sengathi uyacula.
- Incwadi: uvula izandla zombili njengekhasi.
- Uhlelo lwe-TV: udweba unxande emoyeni.
- Inani lamagama: uphakamisa iminwe ethile.
- Kuzwakala njengo: ubamba indlebe yakho.
Amakhadi okuqala alula avela eqoqweni lika-Yenza Kanjalo, njengokuthi “Ukuvula ifasitela”, “Ukuthumela umlayezo” noma “Ukuvuvuzela ibhaluni”. Umhlahlandlela wethu ophelele wendlela yokudlala umdlalo wokulingisa uchaza yonke imithetho, izimpawu namaphuzu ngokuningiliziwe.
Amagama okufanele uwazi emdlalweni wokulingisa
Uma uqala ukudlala, uzozwa amagama athile njalo. Leli thebula liwachaza ngamafuphi:
| Igama | Okushiwo yilo |
|---|---|
| Umlingisi | Umdlali olingisa ikhadi ngaphandle kokukhuluma |
| Umqageli | Umdlali ozama ukuthola igama elilingiswayo |
| Ikhadi | Iphepha noma isikrini esinegama okumele lilingiswe |
| Iqoqo | Iqembu lamakhadi esihloko esisodwa, njengezilwane noma amafilimu |
| Ithuba | Isikhathi somlingisi oyedwa, ngokuvamile imizuzwana engama-60 |
| Umzuliswano | Isikhathi lapho iqembu ngalinye lidlala ithuba elilodwa |
| Uphawu lwesandla | Isenzo esivumelekile esibonisa uhlobo lwegama, njengefilimu noma ingoma |
| Izinhlamvu | Izingxenye zegama elide, ezingalingiswa ngazinye |
| Ukweqa | Ukushiya ikhadi elinzima, uthathe elinye |
Ukwazi lawa magama kwenza kube lula ukuchazela abantu abasha imithetho, ikakhulukazi izingane nezivakashi ezingakaze zidlale. Akudingeki ukuthi wonke umuntu awakhumbule ngekhanda; umqondisi oyedwa owaziyo wanele ukuze umdlalo uhambe kahle.
Izinhlobo zomdlalo wokulingisa
| Uhlobo | Lusebenza kanjani |
|---|---|
| Owendabuko | Iqembu lilingisa futhi liqagela ngokushintshana, ngamakhadi namaphuzu |
| Ucingo ebunzini | Oqagelayo ubeka ucingo ebunzini, abanye bayalingisa |
| Ophambene | Iqembu lonke liyalingisa, umuntu oyedwa uyaqagela |
| Wabantu ababili | Umuntu ngamunye ulingisa, omunye aqagele, nibala isikhathi |
| Ku-inthanethi | Nidlala ngocingo lwevidiyo nabantu abaqhele kude |
| Owomsindo | Kuvunyelwe ukwenza imisindo, kodwa hhayi amagama |
Uhlobo locingo ebunzini yilo olusetshenziswa yi-app ye-Act Up: ubeka ucingo ebunzini, abangani balingise ikhadi, bese utshekisa ucingo ukuze uthole iphuzu noma weqe. Funda kabanzi ngomdlalo wokulingisa ucingo ebunzini, noma ngomdlalo wokulingisa ophambene.
Kungani abantu bewuthanda kangaka?
- Awudingi lutho. Iphepha, ipeni nocingo lokubala isikhathi kwanele.
- Ulungele iminyaka yonke. Ingane encane nogogo bangadlala eqenjini elilodwa.
- Awuncikile olimini. Abantu abakhuluma izilimi ezahlukene bangadlala ndawonye.
- Uyahlekisa. Ukubona umuntu omdala elingisa inkukhu noma umbhaki ophendula iphenkeke kuhlekisa wonke umuntu.
- Uyafundisa. Izingane zifunda amagama amasha, zifunde ukulalela, futhi zakhe ukuzethemba phambi kwabantu.
- Uyashintshashintsha. Ungawudlala imizuzu eyishumi ngaphambi kokudla, noma ubusuku bonke ephathini. Ungakhetha amakhadi alula noma anzima, kuye ngokuthi ubani okhona.
- Uhlanganisa abantu. Abantu abangazani bayasondelana ngokushesha uma behleka ndawonye ngomuntu olingisa ikati elikhononayo.
Yingakho umdlalo wokulingisa usaphila namuhla, ngemva kwamakhulu eminyaka. Izinto ezintsha ziyafika, njengamafoni nezinhlelo zevidiyo, kodwa umqondo uhlala ufana: umuntu oyedwa ulingisa, abanye bayahleka futhi bayaqagela. Uma ufuna ukuqala namuhla, udinga nje abantu abathathu, amaphepha ambalwa nomzuzu owodwa wesikhathi. Ngumdlalo olula ohlanganisa abantu noma kuphi, kusukela egumbini lokuhlala ekhaya kuya ekilasini noma ehhovisi.