Umdlalo wokulingisa ophambene: imithetho namagama amahle
Umdlalo wokulingisa ophambene uphendula imithetho: esikhundleni sokuthi umuntu oyedwa alingise kuyilapho iqembu liqagela, iqembu lonke liyalingisa ndawonye bese umuntu oyedwa eqagela. Amaqembu ayashintshana, ithuba ngalinye lithatha imizuzwana engu-60 kuya kwengu-90, futhi iqembu elithola amaphuzu amaningi liyawina. Kuwumdlalo onomsindo omningi, olungele imibuthano emikhulu yomndeni neqembu lentsha yesonto.
Kungani umdlalo wokulingisa ophambene uthandwa kangaka?
Emdlalweni wakudala, abantu abaningi bahlala phansi bebuka umuntu oyedwa. Abanamahloni bangadlala umdlalo wonke ngaphandle kokuthi basukume. Kokuphambene, wonke umuntu uyasukuma futhi uyanyakaza, kodwa akekho oyedwa obukwa nguwonke umuntu.
Lokhu kwenza lo mdlalo ulungele:
- Imibuthano emikhulu yomndeni, lapho abantu abangu-15 noma ngaphezulu bebuthene ngoKhisimusi noma ngosuku lokuzalwa.
- Amaqembu entsha yesonto nezinkambu zasehlobo, lapho umholi efuna ukuthi wonke umuntu abe yingxenye.
- Amakilasi, lapho uthisha efuna ukuthi abafundi bonke basebenzisane.
- Abantu abangajwayelene, ngoba ukulingisa ndawonye kuphula amahloni ngokushesha.
Enye inzuzo ukuthi umqageli uthola ukubona into ehlekisa kakhulu ekamelweni: abantu abaningi abazama ukuba yibhasi, yisitimela noma yikhishi eligcwele ngesikhathi esisodwa. Abantu abadala abavamise ukuthula bavame ukumangaza wonke umuntu lapho bezinikela ngokugcwele. Ngemva komzuliswano owodwa, nalabo abathe “angidlali” bavame ukufuna ukungena eqenjini.
Imithetho: udlalwa kanjani?
- Hlukanisani amaqembu amabili noma ngaphezulu, abantu abathathu kuya kwabayisishiyagalombili eqenjini ngalinye.
- Iqembu ngalinye likhetha umqageli wokuqala. Lo muntu uma emuva kweqembu lakhe, abheke kude.
- Umuntu wesithathu ongadlali, noma iqembu eliphikisayo, ubonisa iqembu elilingisayo ikhadi. Umqageli akalibone.
- Iqembu lonke liyalingisa ndawonye. Lingakha isimo, lihlukanise imisebenzi, noma lonke lilingise into efanayo.
- Umqageli uyaphenduka aqagele ngokuzwakalayo ngaphambi kokuphela kwesikhathi.
- Iphuzu elilodwa ngempendulo ngayinye elungile. Uma kusekhona isikhathi, iqembu lithola ikhadi elilandelayo.
- Umqageli uyashintsha ethubeni ngalinye, ukuze wonke umuntu athole ithuba lokuqagela.
- Iqembu elinamaphuzu amaningi ngemva kwemizuliswano enivumelene ngayo liyawina.
Imithetho yokungakhulumi, ukungabhali emoyeni nokungakhombi izinto eziyimpendulo iyafana neyomdlalo wakudala. Zonke izinhlobo zichazwe emithethweni yomdlalo wokulingisa.
Umehluko phakathi kokuphambene nokwakudala
Leli thebula likhombisa umehluko omkhulu, ukuze nikhethe uhlobo olufanele umbuthano wenu:
| Okuthile | Okwakudala | Okuphambene |
|---|---|---|
| Abalingisi | Umuntu oyedwa | Iqembu lonke |
| Abaqageli | Iqembu lonke | Umuntu oyedwa |
| Umsindo | Kuthule kancane | Kunomsindo omningi wokuhleka |
| Amahloni | Kunzima kubantu abanamahloni | Kulula, akekho obukwa yedwa |
| Amagama angcono | Izihloko, amafilimu, izingoma | Imisebenzi, izenzo, izimo |
| Inani labadlali | Kusukela kwabathathu | Kahle kusukela kwabayisithupha |
Amagama angcono: imisebenzi
Imisebenzi isebenza kahle kakhulu ngoba iqembu lingakha isimo esiphelele. Lawa ngamakhadi asuka eqoqweni elithi Imisebenzi, nendlela iqembu elingawalingisa ngayo:
| Ikhadi | Ukulingisa kweqembu |
|---|---|
| Umshayeli webhasi | Oyedwa ushayela, abanye bangena, bakhokha, bahlale, bagudluzane emigwaqweni emibi |
| Umbhaki | Omunye uxova inhlama, omunye ufaka kuhhavini, abanye banuka iphunga elimnandi |
| Ijaji | Oyedwa ushaya isando etafuleni, abanye bema bethule, omunye ukhala ecela intethelelo |
| Umthungi | Omunye ulinganisa, omunye uthunga ngomshini, omunye uzama izingubo phambi kwesibuko |
| Uthisha weyoga | Oyedwa ukhombisa, abanye bazama ukulandela, bawe ngokuhlekisayo |
| Udokotela ohlinzayo | Oyedwa uhlinza, omunye unikeza amathuluzi, omunye ulele etafuleni |
| Umelaphi womzimba | Omunye ulimele, omunye umsiza ukuthi ahambe kancane |
| Umdlali wegalofu | Oyedwa ushaya ibhola, abanye bathule, bese bonke bebheka ibhola lindiza kude |
Amagama angcono: impilo yansuku zonke
Izenzo zansuku zonke zilula kumqageli ukuzibona, kodwa ziyahlekisa uma abantu abaningi bezenza ndawonye. Lawa avela eqoqweni elithi Impilo Yansuku Zonke:
- Ukuxukuza amazinyo: wonke umuntu uxukuza amazinyo ngesikhathi esisodwa, bese bonke bekhafula kanyekanye.
- Ukwenza uthosi: omunye uyisinkwa, omunye uyithosta, bese isinkwa sigxuma phezulu.
- Ukwendlala umbhede: ababili babamba ingubo, omunye ulungisa imicamelo.
- Ukukhokha ekhashiya: umugqa omude wabantu abalindile, oyedwa uskena izinto, omunye ufuna isikhwama semali.
- Ukunisela izitshalo: abanye bayizitshalo ezikhulayo, omunye uthela amanzi.
- Ukushintsha ibhalbhu: oyedwa umi esitulweni, abanye bambamba, omunye ukhanyisa isibani.
- Ukuhona: bonke balala phansi, bahone ngokuthula, omunye uvuka ethukile.
Izigcawu zeqembu ezivela empilweni yaseMzansi nazo ziyasebenza kahle, njengetekisi egcwele egudluzela emgwaqweni onezimbobo, ikhwaya yesonto icula phambi kwebandla, umhlangano we-stokvel noma iqembu lebhola ligubha igoli. Le yimibono ejwayelekile engekho ekhadini elithile, kodwa wonke umuntu oseMzansi uyayazi, futhi wonke umuntu eqenjini angathola indawo kuyo.
Amathiphu okugwema isiphithiphithi
Umdlalo ophambene ungaba nesiphithiphithi uma abantu bonke belingisa izinto ezihlukile. Lawa amathiphu asiza:
- Khethani umholi wesimo. Umuntu oyedwa unquma ngokushesha ukuthi ubani olingisa ini, ngezimpawu zezandla kuphela.
- Balani ngeminwe kuye kwesithathu. Iqembu liqala kanyekanye ngemva kokuthi umholi abale ngeminwe emithathu.
- Gxilani esenzweni esisodwa. Uma umqageli esondela, wonke umuntu uphinda isenzo leso, kunokuthi aqale okusha.
- Shiyani isikhala. Umqageli kufanele akwazi ukubona wonke umuntu. Yimani ngesiyingi noma ngomugqa.
- Hloniphani abadala. Uma ugogo noma umkhulu ekhona eqenjini, mnikezeni umsebenzi ofanele, njengokuba yijaji noma ukulingisa ehlezi.
- Nakekelani izingane ezincane. Emaqenjini axubile, izingane zingathola indawo phambili ukuze zingagxotshwa ngabantu abadala abanomdlandla.
- Ningaphazamisi elinye iqembu. Lapho iqembu elilodwa lilingisa, elinye lithula, ukuze umqageli ezwe kahle futhi akwazi ukugxila.
Izinhlobo ezintsha zomdlalo ophambene
- Okuphambene okuthule: iqembu liyalingisa ngaphandle kokuhleka. Uma omunye ehleka, kususwa imizuzwana eyishumi.
- Okuphambene nemisindo: imisindo iyavunyelwa, kodwa hhayi amagama. Kuyahlekisa ezilwaneni nasezimotweni.
- Ukudluliselana: umqageli ngamunye uqagela igama elilodwa kuphela, bese kungena olandelayo ngokushesha. Kuhle emaqenjini amakhulu.
- Izihloko ezihlelekile: umzuliswano ngamunye unesihloko, njengemisebenzi kuqala, bese kulandela impilo yasekhaya, bese kuba izilwane. Lokhu kusiza umqageli ukuthi azi ukuthi acabange kuphi, futhi kwenza umdlalo uhambe ngokushesha.
- Umqageli onocingo: umqageli ubeka ucingo ebunzini, iqembu lonke lilingise igama elisesikrinini. Le ndlela iyafana nomdlalo wocingo ebunzini, kodwa nonke nilingisa ngesikhathi esisodwa.
- Umndeni ubhekene nomndeni: emibuthanweni emikhulu, umndeni ngamunye uba yiqembu. Funda imibono eminye yomdlalo wokulingisa womndeni.
