Керісінше пантомима: ережелер және ең жақсы сөздер тізімі
Керісінше пантомимада рөлдер ауысады: бір адам емес, бүкіл команда сөзді бірге көрсетеді, ал командадан бір ғана ойыншы оны табады. Табушы алмасып отырады, уақыт бір минут, әр табылған сөз бір ұпай. Бұл нұсқа ұялшақ ойыншыларды да ортаға тартады, сондықтан үлкен отбасылық жиынға, сыныпқа және көп адам жиналған кешке өте ыңғайлы.
Керісінше пантомима деген не?
Классикалық пантомимада бір адам сахнада жалғыз тұрады, ал қалғандары отырып болжайды. Кейбір адамдар үшін бұл қиын: көп көздің алдында жалғыз қимылдау ұялтады. Керісінше нұсқада сахнаға бүкіл команда шығады. Әркімнің рөлі шағын, ешкім жалғыз қалмайды, ал көрініс әлдеқайда күлкілі болады.
| Классикалық пантомима | Керісінше пантомима | |
|---|---|---|
| Кім көрсетеді | Бір адам | Бүкіл команда |
| Кім табады | Бүкіл команда | Бір адам |
| Ұялшақтарға | Қиындау | Оңай, көпшілік ішінде |
| Көрініс | Бір кейіпкер | Бірнеше кейіпкер, тұтас оқиға |
| Шу деңгейі | Орташа | Жоғары, көп күлкі |
Ережелердің негізі сол күйі қалады: ешкім сөйлемейді, дыбыс шығармайды, әріп жазбайды. Классикалық нұсқаның толық ережелері мен ұпай жүйелері пантомима командамен бетінде.
Керісінше пантомима қалай ойналады?
- Командаларға бөліңіз. Әр командада кемінде үш адам болсын, ал төрт-алты адам ең ыңғайлы.
- Сөздерді дайындаңыз. Карточкаларды бір қорапқа салыңыз немесе телефондағы дайын тізімді қолданыңыз.
- Табушыны таңдаңыз. Бірінші команданың бір ойыншысы бөлменің бір жағына шығып, арқасын бұрады не көзін жабады.
- Команда сөзді көреді. Қалғандары карточканы оқып, бес секундта кім не көрсететінін ым-ишарамен келіседі.
- Таймер қосылады. Табушы бұрылады, команда бірлесіп көрсетеді, ол дауыстап болжайды.
- Сөз табылса, команда бір ұпай алады және уақыт қалса, келесі сөзге көшеді.
- Кезек ауысады. Енді екінші команда ойнайды. Келесі айналымда әр командадағы табушы ауысады, сонда әркім кемінде бір рет табушы болады.
Жылдам нұсқада бір минутта мүмкіндігінше көп сөз көрсетіледі. Бұл әсіресе қызу кеште жақсы жүреді. Ал табушы бір сөзде ұзақ тұрып қалса, команда оны өткізіп, келесі карточкаға көшуге құқылы.
Ұпай қалай саналады?
| Жүйе | Ереже | Кімге ыңғайлы |
|---|---|---|
| Бір сөз | Бір кезекте бір сөз, табылса 1 ұпай | Балалар, алғашқы ойын |
| Жылдам минут | Минутта неше сөз табылса, сонша ұпай | Жастар, достар кеші |
| Қиындық бойынша | Оңай 1, орташа 2, қиын 3 ұпай | Аралас отбасы |
| Ұжымдық бонус | Командадағы әркім көрсетілімге қатысса, қосымша 1 ұпай | Сынып, ұялшақтар көп топ |
Ұжымдық бонус әсіресе мектепте пайдалы: оқушылар бір-бірін көрініске тартып, бір де бір бала шетте қалмайды. Ұпайды тақтаға не қағазға ірі етіп жазсаңыз, бәрі нәтижені көріп отырады.
Мамандықтарды топпен қалай көрсетеді?
Мамандықтар керісінше пантомимаға ең жақсы сай келеді, себебі әр кәсіптің айналасында бірнеше адам болады: дәрігердің науқасы, жүргізушінің жолаушысы, наншының сатып алушысы. Мысалдар Мамандықтар жинағынан:
| Карта | Топпен қалай көрсетеді |
|---|---|
| Автобус жүргізушісі | Біреуі руль бұрады, қалғандары қатар тұрып тербеледі, тұтқаны ұстайды, аялдамада түседі |
| Наншы | Біреуі қамыр илейді, екіншісі пешке салады, үшіншісі ыстық нанды иіскеп, сатып алады |
| Хирург | Біреуі жатады, біреуі қолғап киіп, біреуі құралды ұсынады |
| Тігінші | Біреуі манекен болып тұрады, біреуі өлшейді, біреуі тігін машинасын айналдырады |
| Қақпашы | Бір ойыншы қақпа болып тұрады, біреуі допты тебеді, біреуі секіріп қағып алады |
| Заңгер | Біреуі судья болып балғамен үстелді қағады, біреуі сотта сөз сөйлегендей қол сермейді |
Мамандық көрсеткенде ең маңызды адам тек кәсіп иесі емес, оның айналасындағылар. Табушы көбіне жолаушылардан автобусты, науқастан дәрігерді таниды. Сондықтан команда мүшелері өз рөлін анық ойнауы керек: жолаушы болсаңыз, шынымен тербеліңіз, науқас болсаңыз, шынымен қорқыңыз. Әр көрініске кішкене оқиға қосыңыз, мысалы автобус кенет тежеп, бәрі алға құлап кетсін.
Күнделікті өмір мен үй тірлігінен қандай сөздер алуға болады?
Үй тірлігін бәрі біледі, сондықтан бұл сөздер барлық жасқа жарайды. Әже мен немересі бір командада болса да, екеуі бірдей түсінеді. Күнделікті өмір және Үй жұмысы жинақтарынан алынған мысалдар:
- Дастарқанды жинау: біреуі кесе жинайды, біреуі ыдыс тасиды, біреуі дастарқанды қағады. Қонақ кеткен соң бәріміз жасайтын таныс көрініс.
- Кірді ілу: екеуі арқан болып қол созады, біреуі киімді қыстырады.
- Шөп шабу: бір топ қатарласып, орақ сілтегендей бірге қимылдайды.
- Ойыншықтарды жинау: біреуі шашады, екіншісі артынан жинап, басын шайқайды.
- Тіс тазалау: бірі айна болып, екіншісінің қимылын қайталайды.
- Төсек жинау: екеуі көрпенің екі шетінен ұстап, бірге сілкиді.
- Сыйлықты орау: біреуі қорап болып бүрісіп отырады, қалғандары оны «орап», бантик байлайды.
- Көлікті параллель қою: біреуі көлік болып шегінеді, екеуі «тағы, тағы» деп қолмен белгі береді.
Сыныпта және үлкен жиында қалай ұйымдастырады?
Мектепте. Сыныпты үш-төрт топқа бөліңіз, мұғалім карточкаларды өзі ұстайды. Әр топтан бір оқушы тақтаға арқасын беріп тұрады. Бұл ойын тіл сабағында сөздік қорды бекітуге жақсы: топ сөзді көрсетеді, ал табушы оны қазақша дұрыс атауы керек. Сабақтың соңғы он минутына таптырмас ойын.
Үлкен отбасылық жиында. Наурыз не Құрбан айт кезінде ауылда отыз адам бас қосса, әр отбасы бір команда болады. Ата-әжелер табушы болып отырады да, балалары мен немерелері олардың алдында көрініс қояды. Отырған жерден ойнауға ыңғайлы, ал көрермендер үшін бұл нағыз концерт.
Сәтті ойын үшін қандай кеңестер бар?
- Рөлді тез бөліңіз. Команда сөзді көргенде бір адам «режиссер» болып, кім не көрсететінін саусақпен нұсқайды.
- Бәрі бірдей қимылдамасын. Әркім көріністің бір бөлшегін алсын, сонда табушыға тұтас сурет пайда болады.
- Табушыны қоршамаңыз. Оның алдында жартылай шеңбер болып тұрыңыз, бәрі көрінсін.
- Сөздің түрін араластырыңыз. Бір мамандық, бір үй жұмысы, бір тұрмыстық жағдай, сонда ойын жалықтырмайды.
Ал егер бір адамға бүкіл компания көрсететін басқа нұсқаны телефонмен ойнағыңыз келсе, маңдайдағы сөзді табу ойыны туралы оқыңыз: мұнда да табушы біреу, көрсетушілер көп.
