Umdlalo wokulingisa ekilasini: imidlalo yolimi namagama
Umdlalo wokulingisa ekilasini uyindlela elula yokufundisa amagama amasha: umfundi uthatha ikhadi, alingise igama ngaphandle kokukhuluma, bese iqembu lakhe liqagela ngolimi olufundwayo. Uthisha angawusebenzisela isiZulu njengolimi lwasekhaya noma njengolimi lokuqala olwengeziwe, kanye nesiNgisi. Amakhadi esikole, imizwa nezenzo zansuku zonke alungele ukuqala, futhi umdlalo awudingi lutho ngaphandle kwamaphepha nesikhathi.
Kungani umdlalo wokulingisa ekilasini usiza ekufundeni ulimi?
Abafundi abaningi bakhumbula igama kangcono uma belisebenzise ngomzimba, kunokuba balibhale kaningi ebhukwini. Uma umfundi elingisa “ukuxukuza amazinyo”, ubona isenzo, uyasenza, bese ezwa igama lishiwo abangane bakhe. Lokho kuxhumanisa igama nomqondo ngezindlela ezintathu ngesikhathi esisodwa.
Kukhona nezinye izinzuzo ezibalulekile:
- Wonke umfundi uyabamba iqhaza. Ngisho umfundi ongakakhululeki ekukhulumeni ulimi olusha angalingisa futhi aqagele.
- Kufundisa ukulalela. Abaqageli kufanele balalele izimpendulo zabanye ukuze bangaphindi okushiwo.
- Kwakha ukuzethemba. Ukuhleka ndawonye kwenza ikilasi libe yindawo ephephile yokwenza amaphutha.
- Kuyashesha. Ungawudlala imizuzu eyishumi ekuqaleni kwesifundo ukuvusa ikilasi ngemva kwekhefu.
- Kuhlola ngaphandle kwengcindezi. Uthisha angabona ngokushesha ukuthi yimaphi amagama abafundi abawaziyo nalawo okusadingeka bawaphinde, ngaphandle kokubhala isivivinyo.
Ungawuhlela kanjani ekilasini?
Landela lezi zinyathelo ngaphambi kwesifundo sokuqala:
- Khetha isihloko. Hambisana nesifundo sesonto: izilwane, umndeni, imizwa noma izenzo zasekhaya.
- Lungisa amakhadi. Bhala igama elilodwa ekhadini ngalinye, mhlawumbe nesithombe esincane kubafundi abancane. Umhlahlandlela wethu wokwenza amakhadi okulingisa uchaza indlela.
- Hlukanisa ikilasi. Amaqembu amane anabafundi abahlanu kuya kwabayisithupha asebenza kahle ekilasini elinabafundi abangamashumi amathathu.
- Chaza imithetho. Umlingisi akakhulumi, akabhali, futhi akakhombi izinto ezisegumbini.
- Setha isikhathi. Imizuzwana engama-60 kuya kwengama-90 ithuba ngalinye, kuya ngebanga.
- Phetha ngokubhala. Ngemva komdlalo, bhala onke amagama aqageliwe ebhodini, abafundi bawakope futhi benze imisho ngawo.
Amakhadi esikole abafundi abazowaqonda ngokushesha
Abafundi bayazi impilo yesikole kangcono kunanoma ngubani, ngakho lawa makhadi avela eqoqweni lika-Isikole ayabahlekisa futhi ayabafundisa:
| Ikhadi | Ithiphu yokulingisa |
|---|---|
| Ibhega lesikole | Faka izintambo emahlombe, ugobe ngenxa yesisindo |
| Ukuphakamisa isandla | Phakamisa isandla phezulu ngamandla, unikine ngokungabekezeli |
| Ibhodi elimnyama | Bhala emoyeni ngetshoko, bese wesula ngesandla |
| Ikhalikuleyitha | Cindezela izinombolo esandleni sakho, bese ubuka impendulo |
| Insimbi ekhalayo | Yima ngokuzumayo, uqoqe izincwadi, ugijime uye emnyango |
| Ukulala ekilasini | Beka ikhanda etafuleni, bese uvuka ngokwethuka uma uthisha ebiza igama lakho |
| Isivivinyo esingalindelekile | Thola iphepha, uvule amehlo kakhulu, ubambe ikhanda |
| Umbukiso wesayensi | Xuba izinto ezimbili ezitsheni, bese ugxuma emuva njengoba kuqhuma |
Imizwa: ukufunda ukuchaza indlela umuntu azizwa ngayo
Iqoqo lika-Imizwa lilungele izifundo zokukhuluma nokuchaza. Umfundi ulingisa umuzwa ngobuso nangomzimba, bese iqembu liqagela ngomusho ophelele, hhayi ngegama elilodwa nje.
| Ikhadi | Umusho iqembu elingawusho |
|---|---|
| ujabulile | “Ujabulile ngoba uthole amamaki amahle.” |
| uthukuthele | “Uthukuthele ngoba umuntu uthathe ipeni lakhe.” |
| ukhathele | “Ukhathele ngoba ufunde ubusuku bonke.” |
| unamahloni | “Unamahloni ngoba uwile phambi kwekilasi.” |
| udidekile | “Udidekile ngoba akawuqondi umbuzo.” |
| wesaba kakhulu | “Wesaba kakhulu ngoba kuduma izulu.” |
Lo msebenzi ufundisa izichasiso nesakhiwo somusho ngesikhathi esisodwa. Abafundi besiNgisi bangenza okufanayo, bachaze umuzwa ngesiNgisi.
Imizwa inenzuzo eyengeziwe: abafundi bafunda ukubona indlela abanye abazizwa ngayo. Ngemva komzuliswano, uthisha angabuza ikilasi ukuthi yini engenza umuntu azizwe ejabulile noma ethukuthele esikoleni, bese kuvuleka inkulumo enhle ngobungane nangokuhloniphana. Kubafundi abancane, lokhu kuyisiqalo esihle sezifundo zamakhono okuphila.
Izenzo zansuku zonke: ukufunda izenzo nezikhathi
Amakhadi eqoqweni lika-Impilo Yansuku Zonke ayizenzo ezilula ezifana nokuthi “Ukuxukuza amazinyo”, “Ukugeza izandla”, “Ukwendlala umbhede”, “Ukuxebula ubhanana” no-“Ukunisela izitshalo”. Ngemva kokuthi iqembu liqagele isenzo, uthisha angacela ukuthi lisishintshe:
- Isikhathi samanje: “Ngixukuza amazinyo.”
- Isikhathi esedlule: “Ngixukuze amazinyo ekuseni.”
- Isikhathi esizayo: “Ngizoxukuza amazinyo ngaphambi kokulala.”
Le ndlela yenza umdlalo ube ukuzivocavoca kohlelo lolimi ngaphandle kokuthi abafundi bazizwe besesivivinyweni.
Imidlalo emithathu yolimi esebenzisa ukulingisa
Uma abafundi sebewujwayele umdlalo ojwayelekile, zama lezi zinguquko. Ngayinye igxila ekhonweni elithile lolimi.
1. Isiphambano solimi. Umfundi ulingisa igama elibhalwe ngesiZulu, iqembu liqagele ngesiNgisi, noma ngokuphambene. Lokhu kusiza kakhulu ezikoleni lapho abafundi befunda zombili izilimi, ngoba umfundi kufanele aqonde igama ngolimi olulodwa bese elithola ngolunye. Uthisha angalungisa amakhadi anamagama amabili, elinye ngaphambili elinye ngemuva, ukuze kube lula ukuhlola impendulo.
2. Lingisa uchaze. Iqembu lithola iphuzu elilodwa ngokuqagela igama, nelinye ngokwakha umusho olungile ngalo. Uma umusho unephutha, elinye iqembu lingathola ithuba lokuwulungisa futhi lithole iphuzu. Le ndlela igcina wonke umuntu elalele, ngisho noma kungelona ithuba leqembu lakhe.
3. Ukulingisa inganekwane. Iqembu lilingisa ingxenye yenganekwane yesiZulu abayaziyo, njengezindaba zikaChakijana, bese elinye iqembu liyixoxa kabusha ngamazwi alo. Lo msebenzi uhlanganisa ukulingisa nokuxoxa izindaba, futhi ufundisa ukulandelana kwezehlakalo, isiqalo, umzimba nesiphetho sendaba.
Amathiphu othisha ngokwamabanga
| Ibanga | Okusebenza kahle |
|---|---|
| Greyidi R kuya ku-3 | Izilwane, izenzo ezilula, umzuliswano omfushane wemizuzu emihlanu |
| Greyidi 4 kuya ku-7 | Amakhadi esikole, imizwa, imisho emifushane ngemva kokuqagela |
| Amabanga aphezulu | Izisho, izinganekwane, imizwa enzima njengo-“unethemba lokuhle” |
Amanye amathiphu asiza othisha abaningi:
- Qala wena. Lingisa ikhadi lokuqala ngokwakho. Uma abafundi bebona uthisha ehleka futhi engesabi ukubukeka ehlekisa, nabo bayakhululeka.
- Linganisa amaqembu. Hlanganisa abafundi abaqinile ulimini nalabo abasafunda, ukuze iqembu ngalinye libe nethuba elifanayo.
- Lungisa amaphutha ngomusa. Uma umfundi eqagela ngegama elisondele, njengo-“udabukile” esikhundleni sika-“unosizi”, lisebenzise njengethuba lokufundisa amagama afanayo.
- Gcina amakhadi. Faka amakhadi esikhwameni esinegama lesihloko, ukuze uwasebenzise futhi kwelinye ikilasi noma ngonyaka ozayo.
Ikilasi elihlekayo lifunda kangcono, ngakho ungesabi umsindo omncane wenjabulo. Gcina umsindo ulawulekile ngokuvumelana ngophawu lokuthula, njengokuphakamisa isandla, ngaphambi kokuthi umdlalo uqale. Uma ufundisa izingane ezincane kakhulu, bheka nemibono yethu yomdlalo wokulingisa wezingane.
