Сабакта пантомима: мугалимдер үчүн сөз байлыгын өстүрүүчү оюн
Сабакта пантомима: окуучу жаңы сөздү сүйлөбөй көрсөтөт, класс аны табат. Бул оюн кыргыз тили, англис тили жана орус тили сабактарында сөз байлыгын бекемдөөгө жардам берет, анткени бала сөздүн маанисин кыймыл аркылуу кайталайт. 10-15 мүнөттүк оюнга 20-30 карта, такта жана таймер жетиштүү. Башталгыч класстан баштап бүтүрүүчүлөргө чейин ылайыктуу.
Сабакта пантомима эмне берет?
Мугалимдер үчүн пантомиманын эң чоң артыкчылыгы: ал эч кандай жабдууну талап кылбайт жана ар бир окуучуну катыштырат.
- Сөздүн маанисин кайталайт. Окуучу сөздү көрсөтүш үчүн анын маанисин так түшүнүшү керек.
- Уялчаак балдарды ачат. Сүйлөөдөн корккон бала көп учурда үнсүз көрсөтүүгө оңой макул болот.
- Тез кайталоо. Өткөн теманы 10 мүнөттө кайталап алса болот.
- Сабактын маанайын көтөрөт. Көңүлү чачырап кеткен класска беш мүнөттүк оюн кайра энергия берет.
- Ар кандай тилде иштейт. Ошол эле карталар кыргыз, англис жана орус тили сабагына да ылайыктуу.
- Кыймыл берет. Узак отургандан кийин балдар ордунан туруп, бир аз кыймылдап алышат, бул айрыкча акыркы сабактарда пайдалуу.
- Мугалимге кайтарым байланыш. Кайсы сөздү эч ким таба албаса, ал сөз али бекемделе элек экенин дароо көрөсүз.
Сабакка кантип даярданат?
- Сөздөрдү тандаңыз. Өтүп жаткан темадан 20-30 сөз алыңыз: этиштер, сезимдер, күнүмдүк аракеттер.
- Карталарды жазыңыз. Ар бир сөздү кичинекей кагазга жазыңыз. Кичинекей класстарга сөздүн жанына сүрөт тартып коюңуз.
- Классты бөлүңүз. Катарлар боюнча 2-4 командага бөлүңүз, ар бир команданын атын тактага жазыңыз.
- Эрежени түшүндүрүңүз. Көрсөтүүчү сүйлөбөйт, жазбайт, ал эми команда жоопту кол көтөрүп айтат.
- Таймер коюңуз. Ар бир кезекке 60 секунд, башталгыч класстарга 90 секунд.
- Упайды тактага жазыңыз. Табылган ар бир сөз үчүн 1 упай. Сабак аягында сөздөрдү бирге кайталаңыз.
Кыргыз тили сабагы үчүн: сезимдер жана этиштер
Сезимдерди билдирген сөздөр класста эң жакшы иштейт, анткени аларды бет менен көрсөтүү кызык. Бул карталар Сезимдер колодасынан:
| Сөз | Кантип көрсөтүү керек |
|---|---|
| кубанычтуу | Кенен жылмайып, эки колду көтөрүп секириңиз |
| ачуулуу | Кабагыңызды бүркөп, муштумду түйүп, бутуңузду тепсеңиз |
| чарчаган | Ийиндерди түшүрүп, эснеп, партага башыңызды коюңуз |
| уяткай | Бетиңизди колуңуз менен жаап, манжалардын арасынан караңыз |
| санаалуу | Тырмакты тиштеп, ары-бери басып, саатты караңыз |
| кайгырган | Башты салып, көздү сүртүп, жалгыз отуруңуз |
| коркутулган | Чочуп артка секирип, колду көкүрөккө басыңыз |
| сагыныч | Көрүнбөгөн сүрөттү кармап, аны көкүрөккө басып, терезени караңыз |
Этиштерди өткөндө пантомима чактарды кайталоого да жардам берет. Мисалы, окуучу «жазды» деген сөздү көрсөтүп, артка колун шилтейт (өткөн чак), «жазат» дегенде алдыга шилтейт (келер чак). Класс сөздү гана эмес, анын формасын да табышы керек.
Англис тили сабагы үчүн: күнүмдүк аракеттер
Англис тили сабагында карталарды кыргызча калтырыңыз, ал эми класс жоопту англисче гана айтат. Төмөнкү карталар Күнүмдүк жашоо колодасынан алынды:
| Карта | Класс англисче айтат |
|---|---|
| Тиш тазалоо | brush teeth |
| Душ кабылдоо | take a shower |
| Кол жуу | wash hands |
| Керебетти жыйноо | make the bed |
| Чүчкүрүү | sneeze |
| Эстөө | yawn |
| Үй тапшырмасын жасоо | do homework |
| Гүлдөрдү сугаруу | water the flowers |
Сезимдер да англис тилине жакшы которулат: кубанычтуу (happy), ачуулуу (angry), чарчаган (tired), коркутулган (scared). Жогорку класстарда тапшырманы татаалдатыңыз: окуучу сөздү тапкандан кийин аны менен толук сүйлөм түзсүн.
Мектеп темасы: класстык саат жана чейрек аягы
Класстык саатта же чейрек аягындагы акыркы сабакта мектеп жашоосу тууралуу карталар күлкүнү камсыздайт. Бул карталар Мектеп күндөрү колодасынан:
- Кол көтөрүү: колду бийик көтөрүп, мугалим сизди байкашы үчүн ордуңуздан бир аз көтөрүлүңүз.
- Коңгуроо согуу: коңгуроону шилтеп, анан бүт класс эшикке чуркаганын ойноңуз.
- Сабакта уктап калуу: китепти ачып, акырын башыңыз түшүп, анан чочуп ойгонуңуз.
- Күтүлбөгөн тест: парта алдында бейкам отуруп, кагаз таратылганда коркуп караңыз.
- Күндөлүк: дептерди ачып, баа коюлганын көрүп, аны ата-энеңизден жашырыңыз.
- Дене тарбия сабагы: ышкырыкты оозго алгандай кылып, анан ордуңузда чуркаңыз.
Класска ылайыктуу оюн варианттары
Бир эле формат бат тажатат, ошондуктан ар бир сабакта вариантты алмаштырып туруңуз:
| Вариант | Кантип өтөт | Кимге ылайыктуу |
|---|---|---|
| Жуптар | Парталаш эки окуучу кезек менен бири-бирине сөз көрсөтөт, мугалим таймерди жалпы коёт | Бардык класстар, ызы-чуу аз |
| Тескери пантомима | Бүт катар бир сөздү чогуу көрсөтөт, бир гана окуучу табат | Уялчаак класстар |
| Мугалим көрсөтөт | Мугалим сөздү көрсөтөт, класс табат, андан кийин сөз тактага жазылат | 1-4 класстар, жаңы тема |
| Сөз эстафетасы | Ар бир катардан бирден окуучу чыгып, катары менен бирден сөз көрсөтөт, убакыт жалпы эсептелет | 5-11 класстар, кайталоо |
| Сүйлөм пантомимасы | Окуучу бир сөздү эмес, кыска сүйлөмдү көрсөтөт: «Апам нан бышырып жатат» | Жогорку класстар |
Мугалим өзү бир-эки сөздү көрсөтүп берсе, класс эркин болуп калат: окуучулар мугалимдин да күлкүлүү көрүнө аларын көргөндө, өздөрү да тартынбай калышат. Жаңы теманы киргизгенде да ушул ыкма жакшы: адегенде сөздү көрсөтүп, класс тапкандан кийин гана аны тактага жазыңыз.
Класс тартибин кантип сактаса болот?
- Кол көтөрүү эрежеси. Жоопту кыйкырып эмес, кол көтөрүп гана айтышат. Мугалим кимдин кол көтөргөнүн тандайт.
- Бир катардан бир табуучу. Ар бир кезекте ар бир командадан бир гана окуучу жооп берет, кийинки кезекте башкасы.
- Ар бир окуучу көрсөтөт. Тизме боюнча кезек жүрсүн, ошондо активдүү балдар гана сахнада турбайт.
- Тынчтык белгиси. Колуңузду көтөрсөңүз, класс токтоп, тынч болот. Муну оюн башында макулдашыңыз.
- Жеңилүү эмес, үйрөнүү. Табылбаган сөздү акырында бүт класс менен бирге талдаңыз, бул да сабактын бир бөлүгү.
Пантомима сабакка гана эмес, мектептеги балдар кечесине же класстык майрамга да ылайыктуу. Кичинекей окуучулар үчүн көбүрөөк идеяны балдар үчүн пантомима деген макаладан табасыз.
