Παντομίμα στην τάξη: παιχνίδι λεξιλογίου για μαθητές
Η παντομίμα στην τάξη είναι ένα από τα πιο απλά παιχνίδια λεξιλογίου: ένας μαθητής παίζει χωρίς λόγια μια λέξη, ένα ρήμα ή ένα συναίσθημα και η ομάδα του τη μαντεύει, σηκώνοντας χέρι, μέσα σε 30 έως 90 δευτερόλεπτα, ανάλογα με την ηλικία. Ταιριάζει από το νηπιαγωγείο μέχρι το γυμνάσιο, σε φροντιστήρια ξένων γλωσσών και σε μαθήματα ελληνικών ως ξένης γλώσσας.
Γιατί να χρησιμοποιήσετε παντομίμα στο μάθημα;
Η παντομίμα δεν είναι απλώς διάλειμμα από τη διδασκαλία, είναι διδασκαλία με άλλο μέσο. Συνδέει τη λέξη με κίνηση, εικόνα και συναίσθημα, και αυτό βοηθάει πολλούς μαθητές να τη συγκρατήσουν.
- Ενεργή συμμετοχή: ακόμα και ο μαθητής που δεν σηκώνει ποτέ χέρι θέλει να μαντέψει.
- Επανάληψη χωρίς βαρεμάρα: το ίδιο λεξιλόγιο ξαναπερνάει από όλη την τάξη μέσα σε λίγα λεπτά.
- Κινητικοί μαθητές: όσοι μαθαίνουν καλύτερα όταν κουνιούνται βρίσκουν επιτέλους τον τρόπο τους.
- Δεξιότητες: συνεργασία, αυτοπεποίθηση, έκφραση συναισθημάτων. Ταιριάζει στη θεατρική αγωγή και στα Εργαστήρια Δεξιοτήτων.
Πώς οργανώνετε παντομίμα στην τάξη;
- Χωρίστε την τάξη σε δύο ομάδες, για παράδειγμα ανά σειρά θρανίων. Δεν χρειάζεται να μετακινηθεί κανείς.
- Ετοιμάστε τις κάρτες από πριν, με το λεξιλόγιο της ενότητας. Οδηγίες για χειροποίητες θα βρείτε στο άρθρο για τις κάρτες παντομίμας.
- Ο ηθοποιός έρχεται μπροστά στον πίνακα και τραβάει κάρτα από ένα κουτί.
- Μαντεύει μόνο όποιος σηκώσει χέρι από την ομάδα που έχει σειρά. Ο εκπαιδευτικός δίνει τον λόγο.
- Χρόνος: 60 έως 90 δευτερόλεπτα για τις μικρές τάξεις, 30 έως 60 για τις μεγαλύτερες, αφού οι κάρτες λεξιλογίου είναι συνήθως μία ή δύο λέξεις.
- Ένας πόντος ανά σωστή λέξη, και άλλος ένας αν η απάντηση δοθεί σε πλήρη πρόταση. Αυτό είναι το μυστικό για το γλωσσικό μάθημα.
Λέξεις για κάθε βαθμίδα
| Βαθμίδα | Τι να παίξουν | Παραδείγματα |
|---|---|---|
| Νηπιαγωγείο | Ζώα, συναισθήματα, απλές πράξεις με εικόνα | χαρούμενος, θυμωμένος, Βουρτσίζω τα δόντια μου |
| Α΄ έως Γ΄ Δημοτικού | Καθημερινές πράξεις, επαγγέλματα | Πλένω τα χέρια μου, Στρώνω το κρεβάτι, Γιατρός, Ψαράς |
| Δ΄ έως ΣΤ΄ Δημοτικού | Σχολική ζωή, σύνθετα συναισθήματα | Μαυροπίνακας, Μάθημα Γυμναστικής, ζηλιάρης, μπερδεμένος |
| Γυμνάσιο | Αφηρημένες έννοιες, επαγγέλματα, σχολικές καταστάσεις | νοσταλγικός, Ομαδική Εργασία, Κτηνίατρος, Ράφτης |
Τα παραδείγματα είναι πραγματικές κάρτες από τις τράπουλες Συναισθήματα, Καθημερινότητα, Επαγγέλματα και Σχολικές Μέρες.
Η σχολική ζωή ως λεξιλόγιο
Οι μαθητές γελούν περισσότερο όταν παίζουν τη δική τους καθημερινότητα. Η τράπουλα Σχολικές Μέρες έχει κάρτες που τις ζουν κάθε μέρα:
- Σήκωμα Χεριού: ο ηθοποιός τεντώνεται απεγνωσμένα σαν να ξέρει την απάντηση.
- Χτύπημα Κουδουνιού: όλοι παγώνουν και μετά ορμούν στην πόρτα.
- Αιφνιδιαστικό Τεστ: μοιράζετε φανταστικά χαρτιά και κάνετε πανικόβλητο πρόσωπο.
- Κοιμάμαι στο Μάθημα: το κεφάλι πέφτει σιγά σιγά στο θρανίο.
- Περνάω Σημειώματα: κρυφό πέρασμα χαρτιού πίσω από την πλάτη.
- Προαύλιο, Σχολική Τσάντα, Αριθμομηχανή: εύκολες κάρτες για τις μικρές τάξεις.
Συναισθήματα και κοινωνικοσυναισθηματική μάθηση
Η παντομίμα με συναισθήματα είναι από τις πιο χρήσιμες δραστηριότητες στο νηπιαγωγείο και στις πρώτες τάξεις, γιατί τα παιδιά μαθαίνουν να αναγνωρίζουν εκφράσεις στο πρόσωπο των άλλων. Η τράπουλα Συναισθήματα πηγαίνει από τα απλά στα σύνθετα:
- Εύκολα: χαρούμενος, θυμωμένος, κουρασμένος, ντροπαλός, ανήσυχος.
- Μέτρια: περήφανος, ζηλιάρης, μπερδεμένος, ευγνώμων.
- Για μεγαλύτερους: νοσταλγικός, μελαγχολικός, αδιάφορος, συλλογισμένος.
Μετά από κάθε κάρτα ρωτήστε την τάξη: «Πότε νιώσατε κι εσείς έτσι;». Δύο τρεις απαντήσεις αρκούν για να γίνει το παιχνίδι συζήτηση.
Παραλλαγές για άλλα μαθήματα και για όλους τους μαθητές
Η παντομίμα δεν περιορίζεται στη γλώσσα. Με λίγη φαντασία χωράει σχεδόν σε κάθε μάθημα:
- Ιστορία: οι μαθητές παίζουν γεγονότα ή πρόσωπα της ενότητας, για παράδειγμα «ο Δούρειος Ίππος» ή «ο αγγελιοφόρος του Μαραθώνα».
- Μυθολογία: θεοί και ήρωες με χαρακτηριστικά σύμβολα, όπως ο Δίας με τον κεραυνό ή ο Περσέας με την ασπίδα.
- Φυσικές επιστήμες: κύκλος του νερού, φωτοσύνθεση, έκρηξη ηφαιστείου.
- Γυμναστική: αθλήματα που δεν έχει δοκιμάσει η τάξη, για να γνωρίσουν τις κινήσεις.
Δύο συμβουλές για να συμμετέχουν όλοι. Πρώτον, οι ντροπαλοί μαθητές μπορούν να παίζουν σε ζευγάρια, ή να είναι χρονομέτρες και βαθμολογητές στον πρώτο γύρο. Δεύτερον, για μαθητές με κινητικές δυσκολίες, διαλέξτε κάρτες που παίζονται με τα χέρια και το πρόσωπο, ώστε να μπορούν να παίξουν καθιστοί. Σκοπός είναι να γελάσει όλη η τάξη μαζί, όχι να κερδίσει ο πιο θεατρικός.
Παντομίμα σε ξένες γλώσσες και στα ελληνικά ως ξένη γλώσσα
Στα φροντιστήρια αγγλικών, γαλλικών ή γερμανικών η παντομίμα είναι κλασική άσκηση για ρήματα. Ο μαθητής παίζει μια πράξη και η ομάδα πρέπει να την πει στη γλώσσα-στόχο, ιδανικά σε πρόταση και στον σωστό χρόνο.
Το ίδιο δουλεύει υπέροχα για όσους μαθαίνουν ελληνικά, σε σχολεία ομογένειας ή σε τμήματα για ενήλικες. Οι κάρτες της τράπουλας Καθημερινότητα είναι σε πρώτο πρόσωπο, οπότε γίνονται άσκηση κλίσης ρημάτων:
- Ο ηθοποιός παίζει «Σιδερώνω πουκάμισο».
- Η ομάδα απαντά στο δεύτερο πρόσωπο: «Σιδερώνεις πουκάμισο!».
- Για διπλό πόντο, ο εκπαιδευτικός ζητά και τον αόριστο: «Σιδέρωσες πουκάμισο».
Έτσι μια απλή παντομίμα καλύπτει λεξιλόγιο, πρόσωπα και χρόνους μέσα σε δέκα λεπτά, και οι μαθητές ζητούν να την ξαναπαίξουν την επόμενη φορά.
Μια τελευταία ιδέα για το τέλος της ενότητας: πριν από το διαγώνισμα ή την επανάληψη, ζητήστε από τους ίδιους τους μαθητές να γράψουν τις κάρτες, μία ή δύο ο καθένας, με λέξεις από το βιβλίο. Για να γράψουν μια καλή κάρτα πρέπει να ξέρουν τι σημαίνει η λέξη, οπότε η επανάληψη έχει γίνει πριν καν ξεκινήσει το παιχνίδι.
