कक्षाकोठामा डम्ब शराड्स: शिक्षकका लागि शब्द सिकाउने खेल

Act Up टोलीद्वारा · अपडेट गरिएको: २०२६ अक्टोबर ८

कक्षाकोठामा डम्ब शराड्स खेलाउन बेन्चको लहर अनुसार चार पाँच टोली बनाउनुहोस्, विद्यालय, भावना र दैनिक जीवनका कार्ड राख्नुहोस्, र पालो ६० सेकेन्डको दिनुहोस्। नयाँ शब्द दोहोर्याउन यो १५ मिनेटको खेल काम लाग्छ।

कक्षाकोठामा डम्ब शराड्सले के सिकाउँछ?

धेरै शिक्षकले यो खेललाई शुक्रबारको रमाइलो मात्र ठान्छन्, तर योजना बनाएर खेलाउँदा पढाइमै सहयोग पुग्छ:

• शब्द भण्डार: अभिनय गर्ने र हेर्ने दुवैले शब्दलाई कामसँग जोडेर सम्झन्छन्।
• क्रियापदको अभ्यास: “दौडनू”, “लेख्नू”, “नुहाउनू” जस्ता क्रिया शरीरले देखाउँदा व्याकरणको पाठ झन् स्पष्ट हुन्छ।
• अंग्रेजी बोल्ने आँट: अनुमान लगाउँदा विद्यार्थीले डर नमानी अंग्रेजी शब्द ठूलो स्वरमा भन्छन्।
• टोलीमा काम: एउटै टोलीका साथीहरू एकअर्काको कुरा सुन्न र मिलेर उत्तर दिन सिक्छन्।
• लजालु विद्यार्थीको सहभागिता: बोल्नै नपर्ने भएकाले कक्षामा कम बोल्ने विद्यार्थी पनि अगाडि आउन सहज मान्छन्।

ठूलो कक्षामा खेल कसरी चलाउने?

नेपालका धेरै विद्यालयमा एउटा कक्षामा ४० जनाभन्दा बढी विद्यार्थी हुन्छन्। यस्तो कक्षामा यो तरिका काम लाग्छ:

1. टोली बनाउने: बेन्चको लहर अनुसार चार वा पाँच टोली बनाउने, ताकि कसैले ठाउँ सर्नु नपरोस्।
2. कार्ड तयार पार्ने: पाठका नयाँ शब्द साना पर्चीमा लेखेर डब्बामा राख्ने। बनाउने तरिका डम्ब शराड्सका कार्ड बनाउने तरिका मा छ।
3. पालो घुमाउने: हरेक टोलीबाट एक जना अगाडि आएर पर्ची तान्छ र कालोपाटीको छेउमा उभिएर अभिनय गर्छ।
4. अनुमान आफ्नै टोलीको: अर्को टोलीले बीचमा उत्तर भन्यो भने अंक नदिने नियम राख्ने, नत्र कक्षामा हल्ला बढ्छ।
5. समय हेर्ने विद्यार्थी: एक जना विद्यार्थीलाई घडी हेर्ने जिम्मा दिने, र अर्कोलाई कालोपाटीमा अंक लेख्ने।
6. अन्त्यमा दोहोर्याइ: खेल सकिएपछि सबै शब्द कालोपाटीमा लेखेर कक्षाले एक पटक सँगै पढ्ने।

विद्यालयका कुन कार्ड राम्ररी चल्छन्?

विद्यार्थीले हरेक दिन भोग्ने दृश्य सबैभन्दा छिटो बुझिन्छन्। यी कार्ड हाम्रो विद्यालय डेक बाट हुन्:

अंग्रेजी शब्द सिकाउन खेल कसरी प्रयोग गर्ने?

अंग्रेजी कक्षामा यो खेल शब्द दोहोर्याउने सबैभन्दा सजिलो उपाय हो। कार्डमा अंग्रेजी शब्द लेख्नुहोस् र अनुमान अंग्रेजीमै भन्नुपर्ने नियम राख्नुहोस्। सुरुमा यी जस्ता सजिला जोडी प्रयोग गर्न सकिन्छ:

ठूला कक्षामा उल्टो पनि गर्न सकिन्छ: कार्ड अंग्रेजीमा, उत्तर नेपालीमा। यसले दुवै भाषाको शब्द एकैसाथ पक्का हुन्छ। भावनाका थप शब्द भावनाहरू डेक मा छन्।

कुन कक्षालाई कस्ता शब्द दिने?

साना कक्षाका लागि थप आइडिया बच्चाका लागि डम्ब शराड्स मा छन्।

अरू विषयको पढाइमा कसरी जोड्ने?

डम्ब शराड्स भाषाको कक्षामा मात्र सीमित हुनु पर्दैन। हरेक विषयका केही शब्द अभिनयबाट राम्ररी बुझिन्छन्। तलका उदाहरण सामान्य आइडिया हुन्, आफ्नो पाठ्यपुस्तक अनुसार फेर्न सकिन्छ:

• विज्ञान: पानी उमाल्नू (भाँडो तताउँदै बाफ उडेको देखाउने), बिरुवा उम्रनू (भुइँबाट बिस्तारै उठ्दै हात फैलाउने), चुम्बकले फलाम तान्नू, भूकम्प आउनू।
• सामाजिक: भोट हाल्नू, झण्डा फहराउनू, खेतमा रोपाइँ गर्नू, हुलाकबाट चिठी पठाउनू। रोपाइँको अभिनयमा असार पन्ध्रको दही चिउरा खाने दृश्य थप्दा विद्यार्थी झन् रमाउँछन्।
• स्वास्थ्य तथा शारीरिक शिक्षा: हात धुनू, दाँत माझ्नू, कसरत गर्नू, प्राथमिक उपचार गर्नू। “दाँत माझ्नू” हाम्रो अभिनय गर डेकको सजिलो कार्ड पनि हो।
• गणित: यहाँ अभिनय भन्दा आकारको खेल चल्छ: हातले त्रिभुज, वृत्त वा वर्ग बनाउने, औंलाले संख्या देखाउने।
• नेपाली: उखान टुक्काको अभिनय ठूला कक्षाका लागि राम्रो चुनौती हो, जस्तै “आफ्नो खुट्टामा आफैं बञ्चरो हान्नू”। टोलीले उखान पूरा भन्नुपर्छ।

हरेक विषयबाट पाँच छ वटा कार्ड मात्र बनाउँदा पनि पूरा कक्षाका लागि पर्याप्त हुन्छ, र अर्को हप्ता नयाँ पाठका शब्द थप्दै जान सकिन्छ।

कक्षा व्यवस्थापनका लागि केही व्यावहारिक सुझाव

• हल्लाको सीमा: “ताली दुई पटक बजेपछि सबै चुप” जस्तो संकेत पहिल्यै तय गर्नुहोस्।
• सबैलाई पालो: एउटै विद्यार्थी बारम्बार अगाडि नआओस्, नामको सूची हेरेर पालो दिनुहोस्।
• गल्ती गर्दा पनि ताली: अभिनय नमिलेमा पनि प्रयासको प्रशंसा गर्नुहोस्, ताकि अर्को पटक अरूले पनि हिम्मत गरून्।
• अपमानजनक नक्कल रोक्ने: कुनै साथी वा शिक्षकको व्यक्तिगत नक्कल गर्ने अनुमति नदिनुहोस्।
• विशेष आवश्यकता भएका विद्यार्थी: हिँडडुल गर्न गाह्रो हुने विद्यार्थीलाई बसेरै हात र अनुहारले अभिनय गर्ने छुट दिनुहोस्, वा उनलाई अनुमान लगाउने मुख्य भूमिका दिनुहोस्।
• पाठसँग जोड्ने: विज्ञानको पाठपछि “पानी उमाल्नू”, सामाजिकपछि “भोट हाल्नू” जस्ता कार्ड बनाउँदा खेल पढाइकै भाग बन्छ।

प्रोजेक्टर वा स्मार्टबोर्ड भएको कक्षामा कार्ड लेख्ने समय बचाउन अनलाइन निःशुल्क खेल खोलेर पनि खेलाउन सकिन्छ।