Шарады на ўроку: гульня для вывучэння слоў у класе
Шарады на ўроку дапамагаюць замацаваць новыя словы праз рух: вучань паказвае дзеяслоў, эмоцыю ці школьны прадмет, а клас называе яго па-беларуску або на мове, якую вывучае. На гульню хапае 10-15 хвілін у канцы ўрока: падзяліце клас на каманды па радах, дайце па 60 секунд на слова і лічыце балы на дошцы.
Чаму шарады працуюць для вывучэння моў
Слова, якое вучань паказаў сваім целам або ўбачыў у выкананні аднакласніка, запамінаецца лепш, чым слова са спісу. Гульня злучае значэнне з рухам і эмоцыяй, а яшчэ:
- кожны чуе слова шмат разоў: клас выкрыквае варыянты, пакуль не трапіць у дакладны адказ;
- практыкуецца граматыка: адказ трэба даць у правільнай форме, напрыклад «чысціць зубы», а не «зубы»;
- ажыўляе клас пасля кантрольнай або ў апошні ўрок пятніцы;
- падыходзіць любой мове: беларускай, англійскай, нямецкай, кітайскай.
Тры фарматы для ўрока
| Фармат | Як гуляць | Для чаго |
|---|---|---|
| Па радах | 3-4 каманды, паказвае адзін ад каманды | Паўтарэнне лексікі тэмы |
| Пары | Вучні паказваюць адзін аднаму па картках | Шмат практыкі за кароткі час |
| Адзін перад класам | Паказвае вучань, адгадвае ўвесь клас | Разагрэў або апошнія 5 хвілін |
На ўроку замежнай мовы ёсць яшчэ адна цікавая схема: паказваць слова з беларускай карткі, а адказваць на мове, якую вывучаеце. Так вучні адначасова ўспамінаюць і значэнне, і пераклад.
Фармат у парах асабліва карысны на ўроках замежнай мовы, бо за 10 хвілін кожны вучань некалькі разоў паказвае і некалькі разоў адгадвае. Раздайце кожнай пары па 8-10 картак, і хай яны мяняюцца ролямі пасля кожнага слова. Настаўнік у гэты час ходзіць па класе, слухае адказы і запісвае словы, з якімі ў вучняў былі цяжкасці. Іх варта паўтарыць у канцы ўрока ўсім класам.
Школьныя словы для разагрэву
Калода Школа падыходзіць для любога класа, бо вучні сутыкаюцца з гэтым штодня:
- Лёгкія: Настаўнік, Крэйда, Пенал, Кантрольная работа, Матэматыка, Фізіка, Школьны аўтобус, Канспектаваць урок.
- Сярэднія: Дырэктар школы, Спартзала, Пераклічка, Экскурсія класам, Групавы праект, Школьнае фота.
- Складаныя: Цэнтралізаванае тэсціраванне, Тэст з варыянтамі адказу, Групавая прэзентацыя, Школьны савет.
- Смешныя: Заснуць на ўроку, Раптоўная кантрольная, Перадаваць запіскі на ўроку, Званок звініць.
Старшакласнікі асабліва ацэньваюць «Цэнтралізаванае тэсціраванне»: паказаць хваляванне перад ЦТ можна вельмі выразна.
Эмоцыі: лексіка і развіццё эмпатыі
Для малодшых класаў і для ўрокаў мовы карысная калода Эмоцыі. Яна вучыць не толькі словам, але і ўменню чытаць твары:
| Узровень | Словы | Падказка настаўніку |
|---|---|---|
| Лёгкі | Радасць, Злосць, Здзіўленне, Сорам, Стома, Спакой | Добра для 1-4 класа |
| Сярэдні | Роспач, Зайздрасць, Спачуванне, Абурэнне, Дапытлівасць | Абмяркуйце, чым падобныя эмоцыі адрозніваюцца |
| Складаны | Меланхолія, Настальгія па дзяцінстве, Стрыманая радасць, Горкая іронія | Для старшых класаў і ўрокаў літаратуры |
Пасля паказу спытайце клас: «Калі вы адчувалі нешта падобнае?». Гэта ператварае гульню ў кароткую размову, і словы застаюцца ў памяці надоўга.
Дзеясловы са штодзённага жыцця
Для тэмы «Мой дзень» або «Распарадак дня» бярыце карткі з калоды Штодзённае жыццё: «Прачынацца ад будзільніка», «Чысціць зубы», «Гатаваць сняданак», «Выносіць смецце», «Складваць бялізну», «Гладзіць кашулю перад работай». Для старэйшых вучняў ёсць даўжэйшыя фразы, напрыклад «Спазняцца на важную сустрэчу праз пробкі» або «Спрабаваць растлумачыць бацькам, як карыстацца смартфонам».
Такія фразы зручныя для граматыкі: папрасіце клас назваць дзеянне ў патрэбным часе або асобе («ён чысціць зубы», «учора я прачнуўся ад будзільніка»).
Шарады на іншых прадметах
Гульня падыходзіць не толькі для моў. Некалькі ідэй для калег-настаўнікаў:
| Прадмет | Што паказваць |
|---|---|
| Літаратура | Герояў твораў, вядомыя сцэны, назвы казак |
| Гісторыя | Гістарычныя падзеі, прафесіі мінулага, вядомых асоб, напрыклад Францыска Скарыну з друкаванай кнігай |
| Біялогія | Жывёл, раслін, працэсы: рост, палёт, фотасінтэз |
| Фізкультура | Віды спорту і практыкаванні як разагрэў |
| Пачатковая школа | Прафесіі, транспарт, пары года, правілы дарожнага руху |
На ўроку літаратуры можна паказваць не толькі герояў, але і цэлыя сцэны з твораў, якія клас толькі што прачытаў. Гэта добрая праверка, ці зразумелі вучні сюжэт. На гісторыі ж шарады дапамагаюць запомніць асоб і падзеі праз яскравы вобраз, а не праз дату.
Як правесці шарады на ўроку за 10 хвілін
- Падрыхтуйце 20 картак па тэме ўрока, на кожнай адно слова або кароткая фраза.
- Падзяліце клас на каманды па радах і запішыце назвы каманд на дошцы.
- Нагадайце правілы: нельга гаварыць, пісаць на дошцы і паказваць на прадметы ў класе, калі яны і ёсць адказ.
- Выклікайце па аднаму вучню ад каманды, таймер 60 секунд.
- Прымайце толькі поўны і граматычна правільны адказ. Гэта і ёсць галоўная карысць для мовы.
- Падвядзіце вынік і хутка паўтарыце ўсе словы хорам, гледзячы на дошку.
Больш пра базавыя правілы можна прачытаць у артыкуле як гуляць у шарады.
Парады для настаўніка
- Дайце сарамлівым ролю. Вучань можа быць лічыльнікам балаў або паказваць у пары з сябрам.
- Чаргуйце паказчыкаў. Сачыце, каб выходзілі ўсе, а не толькі актыўныя.
- Не бойцеся шуму, але дамоўцеся пра знак цішыні, напрыклад паднятую руку.
- Збірайце карткі ад вучняў. У канцы тэмы папрасіце кожнага напісаць па два словы, якія ён запомніў. Наступная гульня складзецца з іх, і вучні пачуюць свае словы ў чужым паказе.
- Карыстайцеся планшэтам або ноўтбукам. Калоды з шарад онлайн бясплатна адкрываюцца проста ў браўзеры: вучань, які паказвае, глядзіць слова на экране, павернутым ад класа, і вам не трэба выразаць карткі.
