Látbragðsleikur í kennslu: Orðaforðaleikur fyrir skólastofuna
Látbragðsleikur í kennslu er einföld leið til að æfa orðaforða, hlustun og samvinnu án nokkurs undirbúnings. Nemandi dregur spjald, leikur orðið án þess að tala og bekkurinn giskar. Notið orð úr skóladeginum, tilfinningar og hversdagsleg verk, takið tíu til fimmtán mínútur í lok tíma og látið bekkinn segja heila setningu um hvert orð sem er giskað.
Hvað lærir nemandinn af látbragðsleik?
Leikurinn er meira en uppbrot í kennslustund. Í honum sameinast nokkur atriði sem kennarar vinna með alla daga:
- Orðaforði: nemandinn þarf að skilja orðið til að geta leikið það, og bekkurinn þarf að finna rétta orðið.
- Tjáning án orða: svipbrigði og líkamstjáning eru æfð á öruggan hátt.
- Tilfinningalæsi: að lesa reiði, feimni eða stolt úr andliti félaga.
- Samvinna: liðið þarf að hlusta hvert á annað og byggja á giskum hinna.
- Hreyfing: nemendur standa upp og hreyfa sig, sem er kærkomið eftir langa setu.
Hvernig er látbragðsleikur í kennslu settur upp?
- Skrifið spjöld eða dragið úr stokki. Hafið 20 til 30 spjöld tilbúin í umslagi eða skál.
- Skiptið bekknum í tvö eða þrjú lið eftir sætaröðum, svo engin bið verði.
- Farið yfir reglurnar: engin orð, engin hljóð, ekki benda á hluti í stofunni og ekki skrifa stafi í loftið.
- Stillið tímann á 60 sekúndur á hvert spjald, eða 90 sekúndur á yngsta stigi.
- Skráið stigin á töfluna svo allir sjái stöðuna.
- Endið á setningu: þegar orðið er komið segir liðið heila setningu með því.
Sjötta skrefið breytir leiknum úr skemmtun í málörvun, sérstaklega fyrir nemendur sem eru að læra íslensku.
Orð um skólann og skóladaginn
Stokkurinn Skóladagar er gerður fyrir skólastofuna. Nemendur þekkja hvert einasta orð af eigin raun:
| Spjald | Svona er það leikið |
|---|---|
| Skólataska | Lyftu þungri tösku upp á bakið og svignaðu undan henni |
| Krítartafla | Skrifaðu með krít og þurrkaðu út með svampi |
| Að rétta upp hönd | Réttu upp höndina, sífellt ákafar, þar til þú stendur á tánum |
| Leikfimitími | Hlauptu á staðnum, gerðu armbeygju og blástu í ímyndaða flautu |
| Nafnakall | Hlustaðu, réttu upp hönd og kinkaðu kolli |
| Eldvarnaæfing | Stattu upp, farðu í röð og gakktu rólega út |
| Óvænt próf | Opnaðu blað, gapaðu og leggðu ennið á borðið |
| Skólabjallan hringir | Hrökktu við, þjóttu að dyrunum og fagnaðu |
| Að sofna í tíma | Höfuðið sígur hægt, svo hrekkurðu upp |
| Hópverkefni | Einn vinnur af kappi, hinir horfa út um gluggann |
Fyndnu spjöldin, eins og að sofna í tíma, eru sérstaklega vinsæl á unglingastigi.
Tilfinningar: æfing í tilfinningalæsi
Tilfinningar eru sterkur stokkur fyrir lífsleikni og bekkjarfundi. Raðið orðunum eftir erfiðleika:
- Auðvelt: glaður, reiður, þreyttur, feiminn, stoltur, þyrstur, ruglaður.
- Miðlungs: dapur, bjartsýnn, smeykur, yfirbugaður, nostalgískur, ofsakátur.
- Erfitt: tvíráður, hugsi, beiskur, niðurlægður.
Eftir hverja tilfinningu má spyrja bekkinn: Hvenær hefur þú fundið fyrir þessu? Hvernig sást það á leikaranum? Þannig verður leikurinn að samtali um líðan án þess að nokkur þurfi að tala um sjálfan sig fyrst.
Tilfinningaorðin henta líka vel í málfræði. Spjaldið segir „glaður“, en ef stelpa leikur er rétt svar „glöð“. Bekkurinn æfir kynbeygingu lýsingarorða án þess að taka eftir því.
Látbragðsleikur í íslenskukennslu fyrir nýbúa
Í kennslu í íslensku sem öðru máli er látbragðsleikur sérstaklega gagnlegur, því nemandinn þarf ekki að kunna mörg orð til að leika. Stokkurinn Hversdagslíf er fullur af sagnorðum sem nýbúar nota á hverjum degi:
| Spjald | Setning sem bekkurinn segir á eftir |
|---|---|
| Að bursta tennurnar | Hann er að bursta tennurnar. |
| Að þvo hendurnar | Ég þvæ mér um hendurnar. |
| Að rista brauð | Hún ristar brauð í morgunmat. |
| Að búa um rúmið | Við búum um rúmið á morgnana. |
| Að borga í kassanum | Ég borga í kassanum í búðinni. |
| Að læra heimavinnuna | Þau eru að læra heimavinnuna. |
Byrjið á því að kennarinn leikur og nemendur giska, svo snúið þið hlutverkunum við. Nemendur sem eru feimnir við að tala eru oft óhræddir við að leika, og þannig fá þeir að taka þátt frá fyrsta degi.
Spjöld úr námsefninu
Látbragðsleikur er líka góð upprifjun fyrir próf. Kennarinn skrifar hugtök úr námsefni vikunnar á spjöld og nemendur leika þau. Til að giska rétt þarf bekkurinn að muna hugtakið, og sá sem leikur þarf að skilja það nógu vel til að sýna það.
| Námsgrein | Dæmi um spjöld |
|---|---|
| Náttúrufræði | Eldgos, jökull, ljóstillífun, hringrás vatns, flóð og fjara |
| Samfélagsfræði | Landnám, víkingaskip, Alþingi á Þingvöllum, kosningar |
| Íslenska | Orðatiltæki eins og að leggja árar í bát eða að hitta naglann á höfuðið |
| Íþróttir og heilsa | Skólasund, skriðsund, upphitun, að teygja eftir æfingu |
| Enska eða danska | Sagnorð og dýraheiti, sem bekkurinn giskar á á nýja málinu |
Erfið hugtök verða skemmtileg áskorun á unglingastigi. Hvernig leikur maður ljóstillífun? Sól, laufblað og djúp innöndun er góð byrjun.
Útgáfur eftir stigum grunnskólans
| Stig | Orð sem virka | Tími á spjald |
|---|---|---|
| Yngsta stig (1. til 4. bekkur) | Dýr, hversdagsleg verk, auðveldar tilfinningar | 90 sekúndur |
| Miðstig (5. til 7. bekkur) | Skólaorð, störf, íþróttir, tilfinningar | 60 sekúndur |
| Unglingastig (8. til 10. bekkur) | Orðatiltæki, hugtök úr náttúrufræði og sögu | 60 sekúndur |
Kennarar geta líka skrifað sín eigin spjöld úr námsefninu, til dæmis eldgos, ljóstillífun eða landnám. Leiðbeiningar eru í greininni um spjöld fyrir látbragðsleik.
