ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਡੰਬ ਸ਼ਰਾਡਸ: ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ ਸਿਖਾਉਣ ਦੀ ਖੇਡ
ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਡੰਬ ਸ਼ਰਾਡਸ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਪੱਕੇ ਕਰਨ ਦਾ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਮਾਤ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬੁੱਝਦੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮਾਂ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਹਰ ਉਮਰ ਲਈ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਡੰਬ ਸ਼ਰਾਡਸ ਕਿਉਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ?
ਜਦੋਂ ਬੱਚਾ “ਦੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ” ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਮਾਤ ਚੀਕ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਬਦ ਕਾਪੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪੱਕਾ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹਰਕਤ ਅਤੇ ਹਾਸੇ ਦਾ ਪਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਫ਼ਾਇਦੇ:
- ਹਰ ਬੱਚਾ ਸ਼ਾਮਲ: ਜੋ ਬੱਚੇ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਪਿੱਛੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- ਬੋਲਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ: ਬੁੱਝਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਕੇ ਪੂਰੇ ਸ਼ਬਦ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।
- ਕੋਈ ਸਾਮਾਨ ਨਹੀਂ: ਬਸ ਕਾਗਜ਼ ਦੀਆਂ ਪਰਚੀਆਂ ਅਤੇ ਘੜੀ।
- ਦੁਹਰਾਈ ਦਾ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਰੂਪ: ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਟੈਸਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੁਹਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੂਚੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਕਿਰਿਆ ਸ਼ਬਦ (ਕੰਮ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ) ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਗੇੜ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਪਰਚੀ ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ ਲਿਖੋ ਅਤੇ ਜਵਾਬ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੰਗੋ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਡੈੱਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਡੈੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ:
| ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਰਡ | ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਵਾਬ | ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਟਿੱਪ |
|---|---|---|
| ਦੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ | brushing teeth | ਉਂਗਲ ਨੂੰ ਬੁਰਸ਼ ਬਣਾ ਕੇ ਦੰਦਾਂ ਉੱਤੇ ਫੇਰੋ |
| ਉਬਾਸੀ ਲੈਣੀ | yawning | ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਬਾਹਾਂ ਤਾਣੋ |
| ਹੱਥ ਧੋਣੇ | washing hands | ਟੂਟੀ ਖੋਲ੍ਹੋ, ਸਾਬਣ ਮਲੋ |
| ਛਿੱਕ ਮਾਰਨੀ | sneezing | ਨੱਕ ਫੜ ਕੇ ਸਿਰ ਅੱਗੇ ਝਟਕਾਓ |
| ਟਿਫ਼ਨ ਪੈਕ ਕਰਨਾ | packing a lunch box | ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਰੋਟੀ ਰੱਖ ਕੇ ਢੱਕਣ ਬੰਦ ਕਰੋ |
| ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ | watering plants | ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੁਹਾਰਾ ਫੜ ਕੇ ਝੁਕੋ |
| ਕੇਲਾ ਛਿੱਲਣਾ | peeling a banana | ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਛਿੱਲੜ ਹੇਠਾਂ ਲਾਹੋ |
| ਖ਼ੁਸ਼ | happy | ਵੱਡੀ ਮੁਸਕਾਨ ਅਤੇ ਤਾੜੀ |
| ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ | angry | ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਵੱਟ, ਮੁੱਠੀਆਂ ਘੁੱਟੋ |
| ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ | tired | ਮੋਢੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਲੱਤਾਂ ਘਸੀਟੋ |
| ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ | confused | ਸਿਰ ਖੁਰਕੋ, ਮੋਢੇ ਚੁੱਕੋ |
| ਸ਼ਰਮਾਕਲ | shy | ਹੱਥਾਂ ਪਿੱਛੇ ਮੂੰਹ ਲੁਕਾਓ |
ਵੱਡੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਲਈ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਡੈੱਕ ਦੇ ਔਖੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੋ: ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ (optimistic), ਦੁਬਿਧਾ ਵਿੱਚ (in a dilemma), ਸ਼ਰਮਸਾਰ (ashamed)।
ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਸਾਂ: ਗੁਰਮੁਖੀ ਸ਼ਬਦ ਪੱਕੇ ਕਰੋ
ਕੈਨੇਡਾ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਬੱਚੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾਸ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਗੇੜ ਉਲਟਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ:
- ਪਰਚੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ।
- ਅਦਾਕਾਰ ਬੱਚਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਚੀ ਆਪ ਪੜ੍ਹੇ। ਇਹ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਹੈ।
- ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦੇਣਾ ਪਵੇ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਵਾਬ ਦਾ ਅੰਕ ਨਹੀਂ।
- ਬੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਲਿਖੋ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪੜ੍ਹਨ।
ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨ ਡੈੱਕ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਢੁਕਵੇਂ ਹਨ: ਬਸਤਾ, ਬਲੈਕਬੋਰਡ, ਜਮਾਤ, ਖੇਡ ਦਾ ਮੈਦਾਨ, ਹੱਥ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨਾ, ਰਿਪੋਰਟ ਕਾਰਡ, ਹਾਜ਼ਰੀ ਲੈਣੀ ਅਤੇ ਘੰਟੀ ਵੱਜਣੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ (ਦਾਦਾ, ਨਾਨਾ, ਚਾਚੀ, ਮਾਮੀ, ਭੈਣ) ਵੀ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋ ਰਹੇ ਬੱਚੇ ਅਕਸਰ ਚਾਚੀ ਅਤੇ ਮਾਮੀ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵੱਡੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਲਈ ਮੁਹਾਵਰੇ
ਅੱਠਵੀਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਦੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਖ਼ੂਬ ਯਾਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੁਹਾਵਰੇ ਡੈੱਕ ਵਿੱਚੋਂ:
- ਕਾਗ਼ਜ਼ ਕਾਲੇ ਕਰਨਾ: ਕਾਪੀ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੇਜ਼ ਲਿਖੋ, ਫਿਰ ਪੰਨਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੋਢੇ ਚੁੱਕੋ ਕਿ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਮਤਲਬ: ਬੇਕਾਰ ਲਿਖਦੇ ਜਾਣਾ।
- ਮੂੰਹ ਦੀ ਖਾਣੀ: ਛਾਤੀ ਤਾਣ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਜਾਓ, ਫਿਰ ਹਾਰ ਕੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਈ ਮੁੜੋ। ਮਤਲਬ: ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰਨਾ।
- ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਹੋਣਾ: ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਪਿਘਲ ਜਾਣ ਦਾ ਨਾਟਕ। ਮਤਲਬ: ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਣਾ।
- ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕਣੀ: ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੋ, ਅੱਖਾਂ ਟੱਡੋ ਅਤੇ ਲੜਖੜਾ ਜਾਓ। ਮਤਲਬ: ਅਚਾਨਕ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾ ਜਾਣਾ।
- ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟਾ ਪਾਉਣਾ: ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿੱਟੀ ਸੁੱਟਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਅਤੇ ਚਲਾਕ ਮੁਸਕਾਨ। ਮਤਲਬ: ਧੋਖਾ ਦੇਣਾ।
- ਅੱਖ ਦਾ ਤਾਰਾ ਹੋਣਾ: ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ, ਫਿਰ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨਿੱਕੇ ਨੂੰ ਲਾਡ ਨਾਲ ਗਲ ਲਾਉਣ ਦਾ ਨਾਟਕ। ਮਤਲਬ: ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੋਣਾ।
ਹਰ ਮੁਹਾਵਰਾ ਬੁੱਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਹੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਡ ਸਿੱਧੀ ਪਾਠ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਿਹੜੀ ਜਮਾਤ ਲਈ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦ?
| ਜਮਾਤ | ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ | ਉਦਾਹਰਨ |
|---|---|---|
| ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਤੀਜੀ | ਜਾਨਵਰ, ਚੀਜ਼ਾਂ, ਸੌਖੇ ਕੰਮ | ਬਿੱਲੀ, ਬਸਤਾ, ਹੱਥ ਧੋਣੇ |
| ਚੌਥੀ ਤੋਂ ਛੇਵੀਂ | ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੰਮ, ਸਕੂਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ | ਹੋਮਵਰਕ ਕਰਨਾ, ਪੀ.ਟੀ. ਪੀਰੀਅਡ, ਸਾਇੰਸ ਮੇਲਾ |
| ਸੱਤਵੀਂ ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ | ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਸੌਖੇ ਮੁਹਾਵਰੇ | ਈਰਖਾਲੂ, ਚਿੰਤਤ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਖਾਣੀ |
| ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰ | ਔਖੇ ਮੁਹਾਵਰੇ, ਅਖਾਣ | ਘਰ ਦੀ ਮੁਰਗੀ ਦਾਲ ਬਰਾਬਰ, ਜਿੰਨੇ ਮੂੰਹ ਓਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ |
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਹੈ। ਜੇ ਜਮਾਤ ਛੇਤੀ ਬੁੱਝ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਗਲੀ ਕਤਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੋ।
ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਕਿਵੇਂ ਚਲਾਈਏ?
ਇੱਕ ਆਮ ਪੀਰੀਅਡ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਰਤੀਬ ਚੰਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ:
- ਤਿਆਰੀ (ਪੀਰੀਅਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ): ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਪਰਚੀਆਂ ਉੱਤੇ ਲਿਖ ਕੇ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਓ।
- ਟੀਮਾਂ (2 ਮਿੰਟ): ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਕਤਾਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੋ।
- ਨਿਯਮ (2 ਮਿੰਟ): ਨਾ ਬੋਲਣਾ, ਨਾ ਬੁੱਲ੍ਹ ਹਿਲਾਉਣੇ, ਨਾ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ ਲਿਖਣੇ।
- ਖੇਡ (15 ਤੋਂ 20 ਮਿੰਟ): ਹਰ ਵਾਰੀ ਇੱਕ ਮਿੰਟ, ਟੀਮਾਂ ਵਾਰੋ ਵਾਰੀ।
- ਦੁਹਰਾਈ (5 ਮਿੰਟ): ਸਾਰੇ ਬੁੱਝੇ ਸ਼ਬਦ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ, ਬੱਚੇ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਨ।
ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਡੰਬ ਸ਼ਰਾਡਸ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵਾਲਾ ਲੇਖ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਛੋਟੇ ਟਿੱਪ
- ਰੌਲੇ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਜਵਾਬ ਹੱਥ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਾਲ ਦੀ ਜਮਾਤ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰੇਗੀ।
- ਸ਼ਬਦ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹਾਓ: ਖੇਡ ਦੁਹਰਾਈ ਲਈ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ।
- ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਕਾਰਡ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ: “ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸੌਂ ਜਾਣਾ” ਜਾਂ “ਅਚਾਨਕ ਟੈਸਟ” ਵਰਗੇ ਕਾਰਡ ਆਖ਼ਰੀ ਪੰਜ ਮਿੰਟਾਂ ਲਈ ਰੱਖੋ।
- ਹਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਵਾਰੀ: ਹਾਜ਼ਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਮੁਤਾਬਕ ਵਾਰੀਆਂ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਬੱਚੇ ਅੱਗੇ ਨਾ ਆਉਣ।
- ਬੈਠੇ ਬੈਠੇ ਰੂਪ: ਜੇ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਘੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੋ।
