Τι είναι η παντομίμα; Σημασία, προέλευση και πώς παίζεται
Τι είναι η παντομίμα; Είναι η τέχνη της έκφρασης χωρίς λόγια και, ταυτόχρονα, το γνωστό παιχνίδι παρέας όπου ένας παίκτης δείχνει μια κρυφή λέξη, μια ταινία ή ένα τραγούδι μόνο με κινήσεις και εκφράσεις, ενώ η ομάδα του προσπαθεί να τη μαντέψει πριν τελειώσει ο χρόνος. Η λέξη είναι ελληνική: «παντόμιμος», αυτός που μιμείται τα πάντα.
Από πού βγαίνει η λέξη παντομίμα;
Η λέξη έχει ελληνική ρίζα και αυτό την κάνει ξεχωριστή για εμάς. Σχηματίζεται από δύο κομμάτια:
- παν: όλα, τα πάντα.
- μίμος: αυτός που μιμείται, που αναπαριστά με το σώμα του.
Ο παντόμιμος, λοιπόν, ήταν ο καλλιτέχνης που μπορούσε να αναπαραστήσει τα πάντα: θεούς, ήρωες, ζώα, συναισθήματα, χωρίς να πει ούτε μια λέξη. Από την ίδια οικογένεια λέξεων έχουμε στα νέα ελληνικά τη μίμηση, τη μιμική και τον μίμο, τον καλλιτέχνη του δρόμου με το άσπρο πρόσωπο που «ακουμπάει» σε αόρατους τοίχους.
Στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες το παιχνίδι είναι γνωστό με τη γαλλική λέξη «charades», που αρχικά σήμαινε γρίφο. Στα ελληνικά, όμως, το παιχνίδι πήρε το όνομα της ίδιας της τέχνης της βουβής μίμησης, μιας λέξης με καθαρά ελληνική ρίζα.
Πώς έγινε η τέχνη της μίμησης παιχνίδι παρέας;
Η ιστορία έχει τρεις μεγάλους σταθμούς:
- Αρχαιότητα: η μίμηση ήταν μέρος του θεάτρου και των γιορτών. Στη ρωμαϊκή εποχή η παντομίμα έγινε δημοφιλές θέαμα: ένας χορευτής με μάσκες υποδυόταν μόνος του όλους τους ρόλους ενός μύθου, συνοδεία μουσικής και χορωδίας. Πολλοί από αυτούς τους καλλιτέχνες ήταν Έλληνες.
- Ευρώπη του 18ου και 19ου αιώνα: στα σαλόνια της Γαλλίας και της Αγγλίας έγινε της μόδας ένα παιχνίδι γρίφων όπου οι καλεσμένοι έπαιζαν μια λέξη συλλαβή συλλαβή, μικρές σκηνές για κάθε κομμάτι της. Σιγά σιγά οι σκηνές έχασαν τα λόγια και έμειναν μόνο οι κινήσεις.
- 20ός αιώνας μέχρι σήμερα: το παιχνίδι απλοποιήθηκε στη μορφή που ξέρουμε: ομάδες, χρονόμετρο, χαρτάκια σε ένα μπολ και κανόνες για τα νοήματα. Έγινε κλασικό των οικογενειακών γιορτών, των σχολικών εκδρομών και των καλοκαιρινών βραδιών στο χωριό.
Τι είναι η παντομίμα ως παιχνίδι σήμερα;
Η βασική ιδέα δεν έχει αλλάξει. Ένας παίκτης τραβάει μια κάρτα, τη δείχνει στην ομάδα του χωρίς να μιλήσει και οι υπόλοιποι φωνάζουν μαντεψιές. Τα βασικά:
| Στοιχείο | Πώς λειτουργεί |
|---|---|
| Παίκτες | Τουλάχιστον τρεις, ιδανικά δύο ομάδες των τριών έως έξι |
| Χρόνος | Συνήθως ένα λεπτό ανά κάρτα |
| Κανόνας | Καθόλου λόγια, ήχοι ή γράμματα στον αέρα |
| Νοήματα | Ταινία, τραγούδι, βιβλίο, πόσες λέξεις, πόσες συλλαβές |
| Πόντοι | Ένας πόντος για κάθε λέξη που βρίσκει η ομάδα μέσα στον χρόνο |
Αναλυτικά βήματα θα βρείτε στον οδηγό πώς παίζεται η παντομίμα, και όλα τα συμφωνημένα σημάδια στα νοήματα στην παντομίμα.
Τι μπορεί να δείξει κανείς σε μια παντομίμα;
Σχεδόν τα πάντα, όπως λέει και το όνομα. Οι πιο κλασικές κατηγορίες:
- Πράξεις: η τράπουλα Παίξ’ το έχει κάρτες όπως «Φουσκώνω μπαλόνι», «Γυρίζω τηγανίτα» και «Ναύτης τραβάει πανί». Είναι η πιο καθαρή μορφή παντομίμας, μία πράξη και ένα σώμα.
- Πρόσωπα και χαρακτήρες: η τράπουλα Μίμηση ζητά να γίνετε κάποιος άλλος, για παράδειγμα «Ρομπότ», «Γιαγιά», «Ταξιτζής στην Αθήνα» ή «Ψάλτης σε εκκλησία».
- Ταινίες, τραγούδια και βιβλία: με τα ειδικά νοήματα για κάθε κατηγορία.
- Ζώα, επαγγέλματα, συναισθήματα: ιδανικά για παιδιά.
Παντομίμα, «ποιος είμαι» και κινητό στο μέτωπο
Στην Ελλάδα κυκλοφορούν μερικές συγγενικές εκδοχές, και συχνά μπερδεύονται:
- Κλασική παντομίμα: ένας δείχνει, η ομάδα μαντεύει.
- «Ποιος είμαι»: ο παίκτης έχει ένα χαρτάκι με όνομα στο μέτωπο και κάνει ερωτήσεις «ναι ή όχι» για να βρει ποιος είναι.
- Κινητό στο μέτωπο: ο παίκτης κρατάει το κινητό στο μέτωπο, οι φίλοι του δείχνουν την κάρτα με παντομίμα, και εκείνος γέρνει το κινητό για «σωστό» ή «πάσο». Είναι η πιο γρήγορη και σύγχρονη μορφή, και εξηγείται αναλυτικά στην παντομίμα με το κινητό στο μέτωπο.
Όποια εκδοχή κι αν διαλέξετε, η ουσία μένει ίδια με τον αρχαίο παντόμιμο: να πεις τα πάντα χωρίς να πεις τίποτα.
Πού παίζεται η παντομίμα στην Ελλάδα σήμερα;
Η παντομίμα είναι από τα λίγα παιχνίδια που τα έχει παίξει σχεδόν κάθε Έλληνας, σε κάποια φάση της ζωής του. Τη συναντάμε σε πολλά μέρη:
- Στο σχολείο: στη θεατρική αγωγή, στις γιορτές του τέλους της χρονιάς και ως παιχνίδι λεξιλογίου στο νηπιαγωγείο.
- Στις κατασκηνώσεις: στις βραδιές γύρω από τη φωτιά, όπου οι ομάδες των σκηνών αναμετρώνται.
- Στα γιορτινά τραπέζια: Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Πάσχα στο χωριό, όταν μαζεύονται τρεις γενιές.
- Στα παιδικά πάρτι: ανάμεσα στο φαγητό και την τούρτα.
- Στις καλοκαιρινές βραδιές: σε αυλές, μπαλκόνια και παραλίες, όταν η παρέα δεν θέλει να κοιτάζει οθόνες.
- Στα φροντιστήρια ξένων γλωσσών: ως άσκηση για ρήματα και λεξιλόγιο.
Αν θέλετε να παίξετε αμέσως, χωρίς χαρτάκια, μπορείτε να ξεκινήσετε από την παντομίμα online δωρεάν.
Γιατί αρέσει η παντομίμα σε όλες τις ηλικίες;
- Δεν θέλει εξοπλισμό: χαρτί, στυλό και λίγο χώρο.
- Οι κανόνες εξηγούνται σε ένα λεπτό, ακόμα και σε παιδί πέντε ετών.
- Φέρνει όλες τις ηλικίες στο ίδιο επίπεδο: ο παππούς και η εγγονή είναι ισότιμοι παίκτες.
- Βγάζει γέλιο από το τίποτα: το να βλέπεις έναν σοβαρό ενήλικα να κάνει την κότα είναι από μόνο του διασκέδαση.
Γι’ αυτό η παντομίμα, ύστερα από τόσους αιώνες, παραμένει από τα πιο αγαπημένα παιχνίδια κάθε ελληνικής παρέας.
