Дуурайлга тоглоом гэж юу вэ: утга, үүсэл, тоглох зарчим
Дуурайлга тоглоом гэж юу вэ гэвэл нэг тоглогч картан дээрх үг, кино, хүн эсвэл үйлдлийг ярилгүйгээр зөвхөн биеийн хөдөлгөөн, дохио зангаа, нүүрний хувирлаар харуулж, бусад нь тогтсон хугацаанд таадаг тоглоом юм. Ихэвчлэн хоёр баг болж, ээлжээр 60 секунд дуурайж оноо цуглуулдаг. Хамгийн багадаа гурван хүн тоглоно. Францын үгийн оньсогоос үүсч, 19-р зуунд Англид жүжиглэдэг тоглоом болсон.
Дуурайлга тоглоом гэж юу вэ, нэр нь юу гэсэн утгатай вэ?
Монгол нэр нь “дуурайх” үйл үгээс гаралтай бөгөөд тоглоомын мөн чанарыг яг тодорхойлдог: ямар нэг зүйлийг дуурайж, бусдад ойлгуулах. Олон улсад энэ тоглоомыг “шарад” гэдэг. Энэ нь францын “charade” буюу оньсого гэсэн үгнээс гаралтай.
Тоглоомын гол санаа гурван хэсгээс бүрддэг:
- Дуурайгч: картыг харж, ярилгүйгээр харуулдаг хүн.
- Таагчид: дуурайгчийн баг, хугацаа дуусахаас өмнө зөв хариултыг хэлэх ёстой.
- Хугацаа: ихэвчлэн 60 секунд, энэ нь тоглоомыг хурдан, сэтгэл хөдлөлтэй болгодог.
Дуурайлга хаанаас, хэрхэн үүссэн бэ?
Тоглоомын түүхийг товчхон гурван үе шатаар тайлбарлаж болно:
| Үе | Юу болсон бэ |
|---|---|
| 18-р зуун, Франц | Үгийг үе үеээр нь задалж, үе бүрийг оньсого болгон тайлбарладаг үгийн тоглоом гарсан |
| 19-р зуун, Англи | Гэр бүлүүд оньсогыг үгээр биш, жүжиглэж харуулдаг болж, зочны өрөөний тоглоом болон хувирсан |
| 20-р зуун | Ярихыг бүрэн хориглож, кино, ном, дууны нэрийг таалгадаг өнөөгийн хэлбэр тогтсон |
| Өнөө үе | Гар утас, видео дуудлага, апп ашиглан тоглох олон хувилбар бий болсон |
Анхны жүжиглэдэг хувилбар өнөөдрийнхөөс нэлээд өөр байсан. Нэг баг өрөөний нэг буланд богино үзэгдэл бэлдэж, үгийн эхний үеийг нэг үзэгдлээр, дараагийн үеийг өөр үзэгдлээр, эцэст нь бүтэн үгийг гурав дахь үзэгдлээр тоглодог байжээ. Тэр үед ярихыг заавал хориглодоггүй, харин үгийг шууд хэлэхгүй байх нь гол дүрэм байв. Цаг хугацааны явцад тоглоом хурдан, энгийн болж, нэг хүн чимээгүй дуурайдаг өнөөгийн хэлбэрт шилжсэн.
Эхэндээ зөвхөн томчуудын үдшийн зугаа байсан бол өнөөдөр хүүхэд, гэр бүл, хамт олны дунд дэлхий даяар тоглогддог. Сургуулийн хэлний хичээл, байгууллагын арга хэмжээ, телевизийн шоу, гар утасны апп хүртэл энэ энгийн санааг ашигласаар байна.
Дуурайлга хэрхэн тоглогддог вэ?
Үндсэн зарчим нь маш энгийн:
- Тоглогчид хоёр ба түүнээс дээш баг болж хуваагдана.
- Ээлжээр нэг хүн карт эсвэл цаас сугалж, багийнхандаа харуулахгүй уншина.
- Дуурайгч 60 секундийн дотор үггүй харуулна.
- Баг нь чангаар таана. Зөв хэлбэл нэг оноо.
- Ээлж нөгөө баг руу шилжиж, хэдэн тойргийн дараа хамгийн олон оноотой баг ялна.
Нарийвчилсан дүрэм, оноо тоолох аргыг дуурайлга хэрхэн тоглох тухай заавраас уншаарай.
Дуурайлгын түгээмэл дохио зангаа
Цаг хэмнэхийн тулд тоглогчид олон жилийн турш тогтсон дохиог хэрэглэдэг:
| Дохио | Утга |
|---|---|
| Хуучны камерын бариул эргүүлэх | Кино |
| Хоёр алгаа ном шиг дэлгэх | Ном |
| Микрофон барьж дуугүй дуулах | Дуу |
| Хуруугаар тоо харуулах | Нэрэнд хэдэн үг байгаа |
| Шуун дээрээ хуруугаа тавих | Үгэнд хэдэн үе байгаа |
| Чихнийхээ суйхыг чимхэх | Төстэй сонсогддог үг |
| Хамраа заах | Зөв таалаа |
| Гараа өргөн дэлгэж тойрог зурах | Бүх нэрийг нэг дор |
Бүх дохиог жишээтэй нь дохио зангааны заавраас үзээрэй.
Монголд дуурайлга хэрхэн тоглогддог вэ?
Монгол айлд хүүхдүүд багаасаа малын дууг дуурайж, том хүмүүсийн дүрд тоглож өсдөг тул энэ тоглоом зөн совингоор ойлгогддог. Гэр бүлийн цуглаан, Цагаан сар, шинэ жил, хүүхдийн төрсөн өдөр, ангийн уулзалт, хамт олны арга хэмжээнд дуурайлга түгээмэл.
Монгол тоглогчдын дуртай сэдвүүдийн жишээ нь Дуурайлга багцын Гэр буулгах, Дугуй унах, Тариачин улаан буудай хураах, Уулын оройд гарч хашгирах зэрэг картууд. Мөн Дүр дуурайлга багцын Мэдээллийн хөтлөгч, Цаг агаарын мэдээ хэлэгч, Хичээл заах багш, Малчны дуудлага, Морь унасан цэрэг зэрэг дүрүүд хүмүүсийг хамгийн их инээлгэдэг. Эдгээр нь өдөр тутмын амьдралд байнга хардаг дүр учир хүн бүр шууд таньдаг.
Монгол цуглаан ихэвчлэн олон хүнтэй, олон үеийнхэн холилдсон байдаг. Ийм нөхцөлд хэлний мэдлэг, унших чадвар шаарддаггүй дуурайлга хамгийн шударга тоглоомуудын нэг: ахмадууд туршлагаараа, хүүхдүүд хөдөлгөөнөөрөө, залуучууд хурдаараа давуу талтай. Тиймээс ялагч хэн болохыг урьдчилан таах аргагүй, энэ нь тоглоомыг тойрог бүрт сонирхолтой байлгадаг. Хотын айл ч, хөдөөгийн айл ч ижил дүрмээр, ижил баяр баясгалантай тоглож чаддаг нь дуурайлгын бас нэг онцлог.
Өнөөгийн дуурайлгын хувилбарууд
| Хувилбар | Онцлог |
|---|---|
| Сонгодог | Цаасан карт, хоёр баг, цаг хэмжигч |
| Духан дээрх | Таагч утсаа духан дээрээ барьж, бусад нь дуурайна |
| Урвуу | Бүх баг дуурайж, нэг хүн таана |
| Хоёр хүний | Хоёулаа ээлжээр дуурайж, хамтдаа оноо цуглуулна |
| Онлайн | Видео дуудлагаар, дуурайгч камерын өмнө зогсоно |
| Дуу чимээтэй | Үг хэлэхгүй ч дуу чимээ гаргахыг зөвшөөрнө |
Аль хувилбарыг сонгох нь хүний тоо, нөхцөлөөс хамаарна. Гурваас зургаан хүнтэй гэр бүлийн оройд духан дээрх хувилбар хурдан бөгөөд бэлтгэл шаарддаггүй. Арваас дээш хүнтэй цуглаанд сонгодог багийн хувилбар хамгийн эмх цэгцтэй. Хамаатан садан нь өөр хот, аймагт амьдардаг бол онлайн хувилбараар хамтдаа тоглож болно. Бага хүүхдүүдтэй бол дуу чимээтэй хувилбар тэдэнд илүү амар байдаг, учир нь амьтны дуу гаргах нь тэдний хамгийн дуртай зүйл.
Утсаа духан дээр тавьж тоглодог хувилбарын талаар духан дээрх дуурайлгын заавраас дэлгэрэнгүй уншаарай.
Яагаад одоо ч алдартай хэвээр байна вэ?
Дуурайлга хэдэн зуун жилийн дараа ч алдартай хэвээр байгаа шалтгаан нь энгийн: хэрэгсэл хэрэггүй, дүрэм нь нэг минутад ойлгогдоно, хэлний мэдлэг, нас хамаарахгүй. Таван настай хүүхэд, наян настай өвөө хоёр нэг багт тоглож, адилхан инээж чадна. Ярихгүй байх нь хүмүүсийг нүүрний хувирал, хөдөлгөөнөө ашиглахад хүргэдэг бөгөөд яг энэ нь хамгийн их инээд төрүүлдэг. Ийм учраас гэр бүл, ангийнхан, хамт олон дуурайлгыг цуглаан бүрт дахин дахин тоглосоор байна.
