ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ କଣ? ଏହାର ଅର୍ଥ, ଇତିହାସ ଓ ଖେଳିବାର ସହଜ ଉପାୟ
ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ କଣ? ଏହା ଏକ ଇଶାରା ଖେଳ, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ଖେଳାଳି ବିନା କଥାରେ ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ, ସିନେମା ବା ଗୀତର ନାଁ ଅଭିନୟ କରନ୍ତି ଆଉ ତାଙ୍କ ଦଳ ସମୟ ଭିତରେ ଅନୁମାନ କରେ। ଓଡ଼ିଆରେ ଏହାକୁ ମୂକାଭିନୟ କୁହାଯାଏ। କାଗଜ, କଲମ ଓ ଟାଇମର ଥିଲେ ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ଖେଳିହୁଏ।
ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ କଣ, ଆଉ “ଡମ୍ବ” ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କଣ?
ଇଂରାଜୀ ଶବ୍ଦ “ଡମ୍ବ”ର ପୁରୁଣା ଅର୍ଥ ହେଲା କଥା କହିପାରୁ ନ ଥିବା ବା ନୀରବ। ତେଣୁ “ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ” ମାନେ ନୀରବ ଶରାଡ୍ସ, ଯେଉଁଠି ଅଭିନେତା ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ କହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏଠାରେ “ଡମ୍ବ”ର ଅର୍ଥ ବୋକା ନୁହେଁ, ଏହା କେବଳ ଖେଳର ନୀରବତାକୁ ଦର୍ଶାଏ।
ଓଡ଼ିଆରେ ଏହାର ସବୁଠୁ ଠିକ ନାଁ ମୂକାଭିନୟ: “ମୂକ” ଅର୍ଥାତ ନୀରବ ଓ “ଅଭିନୟ” ଅର୍ଥାତ ଅଭିନୟ। ସ୍କୁଲର ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ମୂକାଭିନୟ ଶବ୍ଦ ବେଶି ଶୁଣାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଘରେ, ହଷ୍ଟେଲରେ ଓ ପାର୍ଟିରେ ଲୋକେ “ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ” ବା କେବଳ “ଶରାଡ୍ସ” କହନ୍ତି। ତିନୋଟି ନାଁ ଗୋଟିଏ ଖେଳକୁ ବୁଝାଏ। ଅନେକେ ଏହାକୁ “ଡମ୍ବ ଚରାଡ୍ସ” ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଲେଖନ୍ତି, କାରଣ ଇଂରାଜୀ ଉଚ୍ଚାରଣ ଓଡ଼ିଆ ଅକ୍ଷରରେ ଲେଖିବାର ଗୋଟିଏ ଠିକ ନିୟମ ନାହିଁ। ବନାନ ଯାହା ହେଉ, ଖେଳର ନିୟମ ସେଇଆ।
ଶରାଡ୍ସ ଖେଳ କେଉଁଠୁ ଆସିଲା?
ଶରାଡ୍ସର ମୂଳ ଇଉରୋପରେ। ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ଶରାଡ୍ ଥିଲା ଏକ ଶବ୍ଦ ପହେଳି, ଯେଉଁଥିରେ ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦର ପ୍ରତି ଅଂଶକୁ ସୂଚନା ଦେଇ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଉଥିଲା। ପରେ ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଏହା ଘର ଭିତରେ ଖେଳାଯାଉଥିବା ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ପାର୍ଟି ଖେଳ ହେଲା, ଆଉ ଧୀରେ ଧୀରେ କଥା ବଦଳରେ ଅଭିନୟରେ ସୂଚନା ଦେବାର ଢଙ୍ଗ ଆସିଲା।
ସଂକ୍ଷେପରେ ଖେଳର ଯାତ୍ରା:
- ଶବ୍ଦ ପହେଳି: ଲେଖା ବା କଥାରେ ସୂଚନା, ଅଂଶ ଅଂଶ କରି।
- ଅଭିନୀତ ଶରାଡ୍ସ: ଛୋଟ ନାଟକ ଦୃଶ୍ୟରେ ଶବ୍ଦର ଅଂଶ ଦେଖାଇବା।
- ନୀରବ ଶରାଡ୍ସ: କେବଳ ଇଶାରା ଓ ଭଙ୍ଗୀ, କଥା ପୂରା ମନା, ଯାହା ଆଜି ଆମେ ଖେଳୁ।
- ଫୋନ ଓ ଅନଲାଇନ ଯୁଗ: ଚିଟ ବଦଳରେ ଫୋନ ସ୍କ୍ରିନରେ ଶବ୍ଦ, ଟାଇମର ଓ ସ୍କୋର, କିନ୍ତୁ ମୂଳ ନିୟମ ସେହି ପୁରୁଣା ନୀରବତା।
ଅର୍ଥାତ ଖେଳର ରୂପ ବଦଳିଛି, କିନ୍ତୁ ତା’ର ଆତ୍ମା ସେଇଆ ରହିଛି: କଥା ନ କହି ଅନ୍ୟକୁ ବୁଝାଇବାର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ।
ଭାରତରେ ଏହା ସିନେମା ନାଁ ଖେଳ କିପରି ହେଲା?
ଭାରତରେ ସିନେମା ପ୍ରତି ଭଲପାଇବା ଏତେ ଗଭୀର ଯେ ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ ଧୀରେ ଧୀରେ ପ୍ରାୟ ସିନେମା ନାଁର ଖେଳ ହୋଇଗଲା। କଲେଜ ଫେଷ୍ଟ, ହଷ୍ଟେଲର ରାତି, ଟ୍ରେନ ଯାତ୍ରା ଓ ବାହାଘର ଘରର ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସାଧାରଣ ଢାଞ୍ଚା ହେଲା:
- ଦୁଇ ଦଳ ମୁହାଁମୁହିଁ ବସନ୍ତି।
- ବିରୋଧୀ ଦଳ ଗୋଟିଏ ସିନେମା ନାଁ ଅଭିନେତାଙ୍କ କାନରେ କହେ।
- ଅଭିନେତା କ୍ୟାମେରା ଘୁରାଇବା ଇଶାରାରେ ଜଣାନ୍ତି ଏହା ସିନେମା, ତା’ପରେ ଶବ୍ଦ ସଂଖ୍ୟା ଦେଖାନ୍ତି।
- ନିଜ ଦଳ ସମୟ ଭିତରେ ନାଁ କହିଲେ ପଏଣ୍ଟ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହି ଖେଳରେ ଓଡ଼ିଆ, ହିନ୍ଦୀ ଓ ଇଂରାଜୀ ତିନି ଭାଷାର ସିନେମା ମିଶେ। ଟାଇଟାନିକ ଓ ଦି ଲାୟନ କିଙ୍ଗ ଭଳି ନାଁ ଆମ ସିନେମା ଡେକରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଆଜିକାଲି ଅନେକ ଦଳ ସିନେମା ବାହାରେ ପ୍ରାଣୀ, ପେସା, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପ୍ରତିଦିନର କାମ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରନ୍ତି। ଅନେକ ଘରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ନିୟମ ମଧ୍ୟ ଚାଲେ: ସିନେମାର ଭାଷା ଜଣାଇବା ପାଇଁ ଅଲଗା ଇଶାରା, ଯେମିତି ଦଳ ଜାଣେ ଓଡ଼ିଆ, ହିନ୍ଦୀ ନା ଇଂରାଜୀ ନାଁ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ। ଏହି ଇଶାରା ଖେଳ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତେ ମିଶି ଠିକ କରନ୍ତି।
ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସର ମୌଳିକ ନିୟମ କଣ?
ଖେଳ ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ଏତିକି ଜାଣିବା ଯଥେଷ୍ଟ:
- ଅତି କମରେ ତିନି ଜଣ ଦରକାର। ଚାରି ବା ଅଧିକ ଥିଲେ ଦୁଇ ଦଳ କରନ୍ତୁ।
- ଅଭିନେତା ଗୋଟିଏ ଚିଟ ଉଠାନ୍ତି, ଶବ୍ଦଟି ନିଜ ଦଳକୁ ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ।
- ଟାଇମର ଚାଲୁ ହୁଏ, ସାଧାରଣତଃ ଏକରୁ ଦୁଇ ମିନିଟ।
- ଅଭିନେତା କଥା କହିବା, ଓଠ ହଲାଇ ଶବ୍ଦ ଦେଖାଇବା ବା ଆୱାଜ କରିବା ମନା। ଚାରିପାଖର ଜିନିଷ ଦେଖାଇବା ଅଧିକାଂଶ ଘରେ ମନା।
- ଦଳ ଯେତେ ଥର ଚାହେଁ ଅନୁମାନ କହିପାରେ।
- ସମୟ ଭିତରେ ଠିକ ଉତ୍ତର ହେଲେ ଦଳକୁ ଗୋଟିଏ ପଏଣ୍ଟ, ତା’ପରେ ଅନ୍ୟ ଦଳର ପାଳି।
ସାଧାରଣ ଇଶାରା:
| ଇଶାରା | ଅର୍ଥ |
|---|---|
| ଆଖି ପାଖରେ ହାତ ରଖି ହ୍ୟାଣ୍ଡେଲ ଘୁରାଇବା | ସିନେମା |
| ପାଟି ପାଖରେ ମାଇକ ଧରିବା | ଗୀତ |
| ଦୁଇ ପାପୁଲି ବହି ପରି ଖୋଲିବା | ବହି |
| ଆଙ୍ଗୁଠି ଦେଖାଇବା | ଶବ୍ଦ ସଂଖ୍ୟା ବା କେଉଁ ଶବ୍ଦ |
| କାନ ଟାଣିବା | ଶୁଣିବାରେ ସମାନ |
| ନାକ ଛୁଇଁବା | ଠିକ ଉତ୍ତର |
ପୂରା ବିବରଣୀ ପାଇଁ ଆମର ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ କିପରି ଖେଳିବେ ଗାଇଡ ପଢ଼ନ୍ତୁ।
ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସର କେଉଁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଅଛି?
| ପ୍ରକାର | କିପରି ଖେଳାଯାଏ |
|---|---|
| ସିନେମା ନାଁ ଖେଳ | ଦୁଇ ଦଳ, ବିରୋଧୀ ଦଳ ନାଁ ଦିଏ, ଶବ୍ଦ ଶବ୍ଦ କରି ଅଭିନୟ |
| ଶବ୍ଦ ଚିଟ ଖେଳ | ପାତ୍ରରୁ ଚିଟ ଉଠାଇ ପ୍ରାଣୀ, କାମ ବା ଜିନିଷ ଅଭିନୟ |
| ଫୋନ କପାଳ ଖେଳ | ଜଣେ ଫୋନ କପାଳରେ ରଖନ୍ତି, ବାକି ଅଭିନୟ କରନ୍ତି, ସେ ଅନୁମାନ କରନ୍ତି |
| ରିଭର୍ସ ଶରାଡ୍ସ | ପୂରା ଦଳ ଅଭିନୟ କରେ, ଜଣେ ଅନୁମାନ କରେ |
| ଅନଲାଇନ ଶରାଡ୍ସ | ଭିଡିଓ କଲରେ, ଦୂରରେ ଥିବା ସାଙ୍ଗଙ୍କ ସହ |
ଫୋନ କପାଳ ଖେଳ ବିଷୟରେ ଅଧିକ ଜାଣିବାକୁ ଆମର ଫୋନ ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ ଲେଖା ଦେଖନ୍ତୁ।
ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ ଏତେ ଲୋକପ୍ରିୟ କାହିଁକି?
ଏତେ ପିଢ଼ି ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଖେଳ ପୁରୁଣା ହୋଇନାହିଁ, ଆଉ ଏହାର କାରଣ ସରଳ:
- ଜିନିଷ ଦରକାର ନାହିଁ: ବୋର୍ଡ, ବଲ ବା ବିଦ୍ୟୁତ ବିନା ମଧ୍ୟ ଖେଳିହୁଏ। ବିଜୁଳି ଚାଲିଗଲେ ଲଣ୍ଠନ ଆଲୁଅରେ ବି ଚାଲେ।
- ସବୁ ବୟସ ପାଇଁ: ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ପିଲା ମାଙ୍କଡ଼ ଅଭିନୟ କରେ, ଜେଜେବାପା ପୁରୁଣା ସିନେମା ବୁଝାନ୍ତି, ଦୁହେଁ ଏକା ଖେଳରେ।
- ଭାଷା ବାଧା ନାହିଁ: ଇଶାରା ସବୁ ଭାଷାରେ ବୁଝିହୁଏ, ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ସାଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଖେଳିପାରନ୍ତି।
- ସମୟ ଅନୁସାରେ: ଦଶ ମିନିଟର ବ୍ରେକ ହେଉ କି ପୂରା ସନ୍ଧ୍ୟା, ରାଉଣ୍ଡ ବଦଳାଇ ଖାପ ଖୁଆଇହୁଏ।
- ହସ ନିଶ୍ଚିତ: ଜଣେ ଗମ୍ଭୀର ମାମୁଁ ଯେତେବେଳେ ମାଙ୍କଡ଼ ପରି କୁଦନ୍ତି, ଘରର ସମସ୍ତେ ହସିବେ ହିଁ।
ଏଥିପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍କୁଲ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦିବସ, ଅଫିସ ଆନୁଆଲ ଡେ, ବାହାଘର ପୂର୍ବ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଶୀତ ପିକନିକରେ ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ ପ୍ରାୟ ସବୁବେଳେ ଦେଖାଯାଏ। ଖେଳ ଶିଖିବାକୁ ପାଞ୍ଚ ମିନିଟ ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ଭଲ ଅଭିନେତା ହେବାକୁ ଅନେକ ସନ୍ଧ୍ୟାର ଅଭ୍ୟାସ ଦରକାର, ଆଉ ସେଇଥିରେ ଖେଳର ମଜା ରହିଛି।
ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ କେଉଁ ଶବ୍ଦ ସହଜ?
ନୂଆ ଖେଳାଳିଙ୍କ ପାଇଁ ସିନେମା ନାଁ ଟିକେ କଠିନ ଲାଗିପାରେ। ପ୍ରଥମେ ସରଳ କାମ ଦିଅନ୍ତୁ। ଆମ ଅଭିନୟ କର ଡେକର ଏହି କାର୍ଡ ଭଲ ଆରମ୍ଭ:
- ଅବିର ଲଗାଇବା: ଦୋଳ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ମୁଠାରେ ରଙ୍ଗ ଧରି ସାଙ୍ଗର ଗାଲରେ ଘଷି ହସି ହସି ପଳାଇବା।
- ପାଣି ଢାଳିବା: କାଖରେ କଳସୀ ଧରି ସକାଳେ ତୁଳସୀ ମୂଳେ ଧୀରେ ପାଣି ଢାଳିବା।
- ଚୋର ପୁଲିସ ଖେଳ ଖେଳିବା: ଟିକେ କଠିନ। ଆଗେ ଲୁଚି ପଳାଇବା, ତା’ପରେ ବାଡ଼ି ଧରି ଗୋଡ଼ାଇବା, ଶେଷରେ ନିଜକୁ ନିଜେ ଧରିବା ଭଳି ହାତ ପଛକୁ ବାନ୍ଧିବା।
- ଏସି ଅନ କରିବା: ଗରମରେ ଝାଳ ପୋଛି ରିମୋଟ ଚିପିବା, ତା’ପରେ ଥଣ୍ଡା ପବନରେ ଆଖି ବୁଜି ହସିବା।
ଦୁଇ ତିନି ରାଉଣ୍ଡ ପରେ ସମସ୍ତେ ଇଶାରାରେ ସହଜ ହୋଇଗଲେ ସିନେମା ଓ ଗୀତ ନାଁକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ଚିଟ ଲେଖିବାକୁ ମନ ନ ହେଲେ ଆମ ସାଇଟରେ ମାଗଣାରେ ଅନଲାଇନ ଖେଳନ୍ତୁ।
