Shenjat në pantomimë: gjestet që çdo lojtar duhet t'i dijë
Shenjat në pantomimë janë gjeste të përbashkëta që i tregojnë ekipit kategorinë, numrin e fjalëve dhe rrokjet pa folur. Më të njohurat janë: rrotullimi i dorezës së kamerës për film, mikrofoni para gojës për këngë, duart e hapura si libër, gishtat e ngritur për numrin e fjalëve dhe dora te veshi për “tingëllon si”. Mësohen për pesë minuta dhe e shpejtojnë shumë lojën.
Shenjat në pantomimë për kategorinë
Gjesti i parë që bën aktori zakonisht është kategoria. Kur ekipi e di që kërkon një film e jo një kafshë, gjysma e punës është bërë.
| Kategoria | Gjesti |
|---|---|
| Film | Njëra dorë si objektiv para syrit, tjetra rrotullon dorezën e kamerës |
| Këngë | Dora mban mikrofon para gojës, ose hap gojën sikur këndon pa zë |
| Libër | Duart bashkë, pastaj hapen si faqet e një libri |
| Serial ose emision TV | Vizatoni një drejtkëndësh në ajër me dy gishtat tregues |
| Shfaqje teatri | Duart hapin një perde të madhe nga mesi anash |
| Shprehje ose thënie | Bëni thonjëza në ajër me dy gishta të secilës dorë |
| Person i famshëm | Qëndroni në pozë krenare, me dorën në ijë si për fotografi |
Shenjat e fundit ndryshojnë pak nga një familje te tjetra. Rëndësi ka që t’i bini dakord para lojës, siç shpjegohet edhe te rregullat e pantomimës.
Si tregohet numri i fjalëve dhe i rrokjeve?
- Numri i fjalëve: pas kategorisë, ngrini aq gishta sa fjalë ka titulli. “Kung Fu Panda” është tre gishta.
- Cila fjalë: ngrini përsëri gishtat për të treguar se cilën fjalë po luani. Dy gishta do të thotë fjala e dytë.
- Numri i rrokjeve: vendosni gishtat mbi parakrah. Tre gishta mbi krah do të thotë tre rrokje.
- Cila rrokje: pas kësaj, prekni parakrahun me aq gishta sa është numri i rrokjes që po luani: një për të parën, dy për të dytën.
- Fjalë e shkurtër: afroni gishtin e madh dhe treguesin pa i prekur. Kjo shenjë vlen shumë në shqip, ku nyjat “i”, “e”, “të” dhe parafjalët si “në” ose “me” janë kudo. Ekipi thjesht provon me radhë fjalët e vogla më të zakonshme.
Cilat shenja përdoren gjatë lojës?
Pasi nis loja, aktori ka nevojë të komunikojë me ekipin: “jeni afër”, “jo, kjo jo”, “vazhdoni kështu”. Këto janë shenjat që e mbajnë bisedën gjallë pa asnjë fjalë:
- E gjete: prekni hundën me një dorë dhe tregoni me tjetrën personin që e tha.
- Je afër: lëvizni dorën shpejt para vetes, ose bëni shenjën “eja, eja” me gishta.
- Vazhdo në këtë drejtim: rrotulloni duart njëra rreth tjetrës, si rrota.
- Jo, larg: shtyni ajrin me pëllëmbë larg vetes.
- Fillo nga e para: kryqëzoni krahët dhe pastaj i hapni, sikur fshini dërrasën.
- Më e madhe ose më e vogël: largoni ose afroni duart nga njëra-tjetra.
- Shumës: lidhni dy gishtat e vegjël, ose shtoni me dorë një bisht të padukshëm pas fjalës.
- Koha e shkuar: tregoni me dorë mbrapa, mbi sup.
Si funksionon shenja “tingëllon si”?
Kjo është shenja më e zgjuar e lojës. Kur një fjalë është shumë e vështirë për t’u luajtur drejtpërdrejt, aktori prek veshin dhe pastaj luan një fjalë që tingëllon njësoj.
Shembull: fjala është “valë” dhe nuk dini si ta tregoni. Prekni veshin, pastaj luani një kalë që vrapon. Ekipi thotë “kalë”, ju bëni shenjën “afër”, dhe ata provojnë fjalë që rimojnë: “palë”, “valë”. Pikë.
Shqipja ka shumë fjalë të shkurtra që rimojnë, si “dorë” dhe “borë”, “lot” dhe “mot”, “shi” dhe “dhi”, ndaj kjo shenjë funksionon shumë mirë. Paketa Imito Zërin shkon edhe më tej: aty lejohet të imitoni tingujt, si “Qeni që Leh”, “Rosa që Vaget”, “Sirenë Policie” ose “Makina e Kafesë”, dhe loja kthehet në një garë zhurmash.
Shembuj me filma dhe këngë
Ja si duken shenjat në praktikë, nga fillimi deri te pika:
“Titanic” nga paketa Filma:
- Rrotulloni dorezën e kamerës (film).
- Ngrini një gisht (një fjalë).
- Hapni krahët në bash të një anije imagjinare, ose bëni sikur anija godet një ajsberg dhe fundoset ngadalë.
“Shake It Off” nga paketa Këngë:
- Mikrofoni para gojës (këngë).
- Tre gishta (tre fjalë).
- Shkundni gjithë trupin si qeni pas banjës. Kjo zakonisht mjafton për ta gjetur titullin e plotë.
“Vetëm Ti” e Elvana Gjatës:
- Këngë, pastaj dy gishta.
- Për fjalën e dytë, tregoni me gisht drejt një personi: “ti”.
- Për “vetëm”, ngrini një gisht dhe bëni sikur rrini i vetmuar në një stol.
Si t’i mësoni shenjat shpejt në grup?
- Bëni një raund prove. Aktori më i shkathët luan një titull të lehtë dhe shpjegon çdo shenjë ndërkohë.
- Mos i mësoni të gjitha njëherësh. Për lojën e parë mjaftojnë kategoria, numri i fjalëve dhe “e gjete”.
- Lërini fëmijët të shpikin shenja. Shpesh dalin gjeste më të qarta se ato klasike, dhe bëhen rregull i familjes.
- Përsëritini para çdo loje. Sidomos kur keni mysafirë nga diaspora që e kanë luajtur ndryshe në Itali, Gjermani apo Zvicër.
Për gjithë rrjedhën e lojës, me ekipe, letra dhe pikë, shihni udhëzuesin si luhet pantomima.
