Пантомима жаңдоолору: баары билиши керек болгон белгилер
Пантомима жаңдоолору оюнду эки эсе тездетет: категорияны (фильм, ыр, жомок), сөздүн санын, канчанчы сөз экенин, муундарды жана “туура”, “жакындадыңар” сыяктуу жоопторду бир кыймыл менен билдирет. Эң негизгилери: кинокамераны айландыруу, ырдагандай кыймыл, китеп ачуу, манжа менен сан көрсөтүү жана мурунду басуу. Аларды оюндан мурун бардыгы менен макулдашып алыңыз.
Пантомима жаңдоолору: категорияны кантип көрсөтөт?
Ар бир кезекти категориядан баштаңыз: команда эмнени издеп жатканын билсе, жооптор дароо туура багытка бурулат.
| Категория | Жаңдоо |
|---|---|
| Фильм | Бир колду көзгө жакын кармап, экинчиси менен эски кинокамеранын туткасын айландыруу |
| Ыр | Колду ооздун жанына алып, ырдагандай ооз ачуу (үн чыгарбай) |
| Жомок | Алаканды китептей ачып, анан колду алыска шилтеп “илгери-илгери” дегендей кылуу |
| Китеп | Эки алаканды бириктирип, китепти ачкандай кылуу |
| Теле көрсөтүү, сериал | Манжалар менен абада тик бурчтуу экран сызуу |
| Атактуу адам | Колду жүрөккө коюп, сахнадагыдай таазим кылуу |
| Макал же лакап | Эки кол менен абага тырмакча белгисин тартуу |
Эгер компанияңыз башка категорияларды да колдонсо, мисалы жаныбарлар же кесиптер, алар үчүн да жөнөкөй белги ойлоп табыңыз: жаныбар үчүн төрт аяктап басуу, кесип үчүн балка менен урган кыймыл. Эң негизгиси, белги оюн башталганга чейин бардыгына көрсөтүлүшү керек.
Сөздүн санын жана тартибин кантип көрсөтөт?
- Сөздөрдүн жалпы саны. Категориядан кийин дароо ошончо манжаны көтөрөсүз. “Кунг-фу Панда” деген аталыш үчүн эки манжа.
- Канчанчы сөз. Кайра манжа көтөрүп, кайсы сөздү көрсөтүп жатканыңызды билдиресиз. Сөздөрдү ирети менен көрсөтүүнүн кереги жок, эң оңойунан баштасаңыз болот.
- Бүт аталыш. Эки кол менен абада чоң тегерек сызсаңыз, “азыр бүт аталышты бир көрүнүш менен көрсөтөм” дегенди түшүндүрөт.
- Кыска сөз. “Жана”, “менен” сыяктуу кичинекей сөздөр үчүн баш бармак менен сөөмөйдү бири-бирине жакындатыңыз. Команда мындай сөздөрдү көбүнчө өзү эле кошуп алат.
Мисалы, “Мир Юрского периода” аталышын көрсөтүү үчүн фильм белгисинен кийин үч манжа көтөрүп, анан бүт аталыш белгисин берип, чоң динозаврдын оор басышын көрсөтсөңүз болот. Команда “динозавр” деп айтары менен аталышты көбүнчө өзү эле табат.
Муундарды жана мүчөлөрдү кантип көрсөтөт?
Кыргыз тилинде бир сөзгө бир нече мүчө улана берет, ошондуктан узун сөздү бөлүктөргө бөлүү абдан пайдалуу.
- Муундардын саны: манжаларды билекке коюп, муундун санын көрсөтөсүз. “Ко-муз-чу” үч муун.
- Канчанчы муун: андан кийин билектеги манжалардан бирин белгилейсиз.
- Мүчө: уңгуну көрсөткөндөн кийин бармактарды кысып, кичинекей “куйрук” кыймылын жасаңыз. Бул “сөзгө дагы бир нерсе уланат” дегенди билдирет.
- Көптүк сан: эки чыпалакты бири-бирине илиштирүү “-лар, -лер, -дар, -дер” дегенди түшүндүрөт.
- Өткөн чак: колду ийиңиздин артына шилтөө “болуп өттү” дегенди билдирет.
- Окшош угулат: кулагыңызды тартып, анан окшош сөздү көрсөтөсүз. Мисалы, “кар” сөзүн табуу кыйын болсо, “жар” же “бар” сыяктуу сөздөр аркылуу жакындатсаңыз болот.
Командага кандай жооп белгилерин берет?
Көрсөтүүчү сүйлөй албайт, бирок команданын жоопторуна жаңдоо менен жооп бере алат. Бул белгилер эң көп убакытты үнөмдөйт:
| Белги | Мааниси |
|---|---|
| Мурунду басуу, табуучуну көрсөтүү | Туура, так таптың |
| Колду өзүңүзгө жаңсоо | Жакындадыңар, уланта бергиле |
| Алакан менен түртүү | Таптакыр туура эмес, башка жакка ойлонгула |
| Эки колду тегеретүү | Окшош сөздөрдү айта бергиле |
| Колдорду эки жакка созуу | Сөздү узартып айткыла (мүчө кошкула) |
| Алакан менен “кесүү” | Сөздү кыскарткыла |
| Колдорду айкаштыруу | Бул сөздү таштайбыз, баштан баштайм |
Ыр жана жомок аталыштарын кантип көрсөтөт? Мисалдар
Ырда колодасында кыргыз ырлары көп, ал эми аларды жаңдоо менен көрсөтүү чоң ата, чоң энелерге да кызыктуу:
- “Учкан куш”: ыр белгиси, эки манжа, анан эки колуңузду канат кылып кагып, бөлмөнү айланып учасыз.
- “Кербез сулуу”: ыр белгиси, анан башыңызды бийик көтөрүп, назик кербездене басыңыз, акырында чачыңызды оңдогон сулуу кызды көрсөтүңүз.
- “Он беш жашым”: ыр белгиси, үч манжа, анан алгач он манжаны, андан соң беш манжаны көрсөтүп, 15 санын түшүндүрүңүз. Акыркы сөз үчүн өзүңүздү көрсөтүп, жаштыгыңызды билдирип секирип коюңуз.
Жомоктор колодасынан мисалдар:
- “Пиноккио”: жомок белгиси, анан мурдуңуздан колуңузду алдыга созуп, мурун узарып жатканын көрсөтүңүз.
- “Айнек чарык”: бир бутуңуздагы бут кийимди чечип, тепкичтен шашып чуркап, артыңызда калтыргандай кылыңыз.
- “Эр Төштүк”: баатырдын турушун көрсөтүп, анан жер астына түшүп бараткандай ылдый эңкейиңиз.
Фильмдер үчүн да ушундай: Фильмдер колодасындагы “Титаник” картасы үчүн кинокамера белгиси, бир манжа, анан кеменин тумшугунда колдорду жайып турган атактуу көрүнүш жетиштүү.
Компания белгилерди кантип макулдашат?
- Оюн башталганга чейин эң маанилүү 6-8 белгини бир жолу көрсөтүп чыгыңыз.
- Жаңы келген коноктор үчүн белгилерди кагазга жазып, көрүнгөн жерге илип коюңуз.
- Чоң ата, чоң энелер менен ойносоңуз, белгилерди жай жана ачык көрсөтүңүз, биринчи раундда аларга жардам берип туруңуз.
- Белгилердин санын өтө көбөйтпөңүз: балдар менен ойносоңуз, категория, сөздүн саны жана “туура” белгиси жетиштүү.
- Белгилерге карата эрежени да макулдашыңыз: тамга жазууга, буюм көрсөтүүгө болбойт. Толук тизме пантомима оюнунун эрежелери барагында.
Жаңдоолордо кайсы каталар көп кетет?
Белгилерди билген оюнчулар да ушул каталардан улам убакыт жоготот:
- Категорияны унутуу. Көрсөтүүчү дароо сөздү көрсөтө баштаса, команда фильмби, ырбы, жаныбарбы билбей, бир топ убакыт текке кетет.
- Белгини тез жасоо. Кинокамера же китеп белгисин бир секундда жасап койсоңуз, табуучулар байкабай калат. Ар бир белгини эки-үч жолу кайталаңыз.
- Бир сөзгө тыгылып калуу. Эгер биринчи сөз табылбаса, экинчи же үчүнчү сөзгө өтүңүз, кээде акыркы сөздөн баштап эле бүт аталыш ачылат.
- Командага жооп бербөө. Табуучулар жакын сөздү айтса, сөзсүз “жакындадыңар” белгисин бериңиз. Унчукпай туруу команданы адаштырат.
- Өзүнчө белги ойлоп чыгаруу. Оюндун ортосунда жаңы белги киргизбеңиз, аны эч ким түшүнбөйт.
Белгилерди өздөштүргөндөн кийин жеңиш тездикке байланыштуу болот: сөздү бөлүктөргө бөлүү жана командага туура багыт берүү боюнча кеңештерди пантомима кеңештери макаласында чогулттук.
