ဟန်ပြဂိမ်း လက်ဟန်ခြေဟန်များ: လူတိုင်းသိထားသင့်သော သင်္ကေတများ
ဟန်ပြဂိမ်း လက်ဟန်ခြေဟန်ဆိုတာ ကတ်အမျိုးအစား၊ စကားလုံးနဲ့ ဝဏ္ဏအရေအတွက်ကို အသံမထွက်ဘဲ ပြတဲ့ သင်္ကေတတွေပါ။ ကစားမစခင် သဘောတူထားရင် ခန့်မှန်းချိန် သက်သာပါတယ်။
ဟန်ပြဂိမ်း လက်ဟန်ခြေဟန်: ကတ်အမျိုးအစားကို ဘယ်လိုပြမလဲ?
| အမျိုးအစား | လက်ဟန် |
|---|---|
| ရုပ်ရှင် | မျက်လုံးရှေ့ လက်ထား၊ ရှေးကင်မရာ လက်ကိုင်လှည့် |
| သီချင်း | ပါးစပ်ရှေ့က လက်ကို အပြင်ဖြန့်ထုတ်ပြီး သီချင်းဆိုဟန် |
| စာအုပ် | လက်ဝါးနှစ်ဖက်ကို စာအုပ်လို ဖွင့်ပြ |
| တီဗီ ဇာတ်လမ်းတွဲ | လက်ညှိုးနှစ်ချောင်းနဲ့ လေးထောင့်ကွက်ဆွဲ |
| ပြဇာတ် | လက်နှစ်ဖက် ဆွဲဖွင့်ပြီး ကန့်လန့်ကာ ဖွင့်ဟန် |
| စကားပုံ | လက်နှစ်ဖက်ရဲ့ လက်ညှိုးနဲ့ လက်ခလယ်ကို လေထဲမှာ မျက်တောင်အဖွင့်အပိတ် (“…”) ပုံ ကွေးပြ |
| နာမည်ကျော်လူ | စင်ပေါ်ရောက်သလို ပရိသတ်ကို လက်ပြပြီး ဦးညွှတ်ပြ |
ရုပ်ရှင်များ ကတ်အစုံ ထဲက တိုက်တန်းနစ် ကျရင် ကင်မရာလှည့်ဟန်ပြပြီး သင်္ဘောဦးမှာ လက်ဖြန့်ရပ်ပြလိုက်ရင် တော်တော်များများ ချက်ချင်းသိပါတယ်။
စကားလုံးအရေအတွက်နဲ့ ဘယ်စကားလုံးလဲ ဆိုတာ ဘယ်လိုပြမလဲ?
- အမျိုးအစား ပြပြီးတာနဲ့ စကားလုံးအရေအတွက်ကို လက်ချောင်းထောင်ပြပါ။
- ဘယ်စကားလုံးကို အရင်ပြမလဲ ဆိုတာ လက်ချောင်းထပ်ထောင်ပြပါ။ ဥပမာ ၂ ချောင်း ဆိုရင် ဒုတိယစကားလုံး။
- ကတ်တစ်ခုလုံးကို တစ်ခါတည်း ပြမယ်ဆိုရင် လက်နှစ်ဖက်နဲ့ လေထဲ စက်ဝိုင်းကြီး ဆွဲပြပါ။
မြန်မာစာမှာ စကားလုံးကြား နေရာလွတ်ကို စည်းကမ်းတကျ မခြားကြလို့ ကတ်ပေါ်မှာ နေရာလွတ် ပါရင် အဲဒါကို စကားလုံးခွဲလို့ သတ်မှတ်ပါ။ နေရာလွတ် မပါရင် ဝဏ္ဏနဲ့ပဲ ပြပါ။
မြန်မာဝဏ္ဏကို ဘယ်လိုပြမလဲ?
မြန်မာစကားက ဝဏ္ဏတစ်လုံးချင်း ကွဲကွဲပြားပြား ကြားရလို့ ဝဏ္ဏနဲ့ ပြတာ အထူးအသုံးဝင်ပါတယ်။
- ဝဏ္ဏအရေအတွက်: လက်မောင်းအောက်ဘက်ပေါ်ကို လက်ချောင်းတင်ပြပါ။
- ဘယ်ဝဏ္ဏလဲ: လက်မောင်းပေါ် လက်ချောင်းတင်ပြီးနောက် ထပ်ပြီး ဒုတိယ၊ တတိယ စသဖြင့် ပြပါ။
- ဥပမာ: “မုန့်ဟင်းခါး” က ဝဏ္ဏ ၃ လုံးပါ။ လက်မောင်းပေါ် လက်ချောင်း ၃ ချောင်းတင်ပြီးနောက် တတိယ ဝဏ္ဏကို ညွှန်ပြ၊ ပြီးရင် “ခါး” ကို ပြဖို့ ကိုယ့်ခါးကို လက်နဲ့ ပုတ်ပြနိုင်ပါတယ်။
ခန့်မှန်းသူတွေကို လမ်းညွှန်တဲ့ လက်ဟန်တွေ
| ဆိုလိုချက် | လက်ဟန် |
|---|---|
| မှန်ပြီ | လက်ညှိုးနဲ့ နှာခေါင်းထောက်ပြီး ခန့်မှန်းသူကို ညွှန် |
| နီးနေပြီ | လက်ကို ကိုယ့်ဘက် ယပ်ခတ်ခေါ်ပြ |
| ဝေးနေသေးတယ် | လက်ကို အပြင်ဘက် တွန်းထုတ်ပြ |
| အသံတူ | လက်ဖဝါးကို ခွက်လိုကွေးပြီး နားရွက်နောက်မှာ ကပ် |
| တိုအောင်ဖြတ် | လက်ဖဝါးဘေးနဲ့ ခုတ်ချသလို ပြ |
| ရှည်အောင်ဆွဲ | လက်နှစ်ဖက်ကို ချင်းကပ်ထားပြီး ဆွဲဖြန့် |
| စကားလုံးအသေး | လက်မနဲ့ လက်ညှိုးကို ကပ်ပြ |
| ပြန်စမယ် | လက်နှစ်ဖက် ဝှေ့ယမ်းပြီး ဖျက်ပြ |
အသံတူ သင်္ကေတက မြန်မာစကားမှာ အထူးအသုံးဝင်ပါတယ်၊ အသံတူပြီး အဓိပ္ပာယ်ကွဲတဲ့ စကားလုံး အများကြီး ရှိလို့ပါ။ ဥပမာ ကတ်ထဲမှာ “ငါး” ပါရင် ငါးကူးဟန်ထက် အသံတူ သင်္ကေတပြပြီး လက်ချောင်း ၅ ချောင်း ထောင်ပြလိုက်တာက ပိုမြန်တတ်ပါတယ်။ “ခါး” (အရသာ) ကိုလည်း ကိုယ့်ခါးကို ပုတ်ပြပြီး အသံတူ သင်္ကေတ တွဲပြလို့ရပါတယ်။
သီချင်းကတ်တွေကို ဘယ်လိုပြမလဲ?
သီချင်းများ ကတ်အစုံ ထဲက ဟက်ပီဘာသ်ဒေး ဆိုရင် သီချင်းသင်္ကေတ ပြပြီး ကိတ်မုန့်ပေါ် ဖယောင်းတိုင် မှုတ်ပြရုံနဲ့ ရပါတယ်။ တယ်လီဖုန်း ဆိုရင် ဖုန်းကိုင်ဟန်တစ်ခုတည်းနဲ့ လုံလောက်ပါတယ်။ ရှည်တဲ့ သီချင်းနာမည်တွေအတွက် စကားလုံးအလိုက် ခွဲပြပါ။
အသံပါ ခွင့်ပြုတဲ့ ကစားပုံ ရှိသလား?
ရိုးရာ ဟန်ပြဂိမ်းမှာ အသံ လုံးဝမထွက်ရပေမယ့် တစ်ခါတလေ အသံပြုတဲ့ အလှည့် ထည့်ကစားရင် ပိုရယ်ရပါတယ်။ အသံပြုပါ ကတ်အစုံ မှာ ခွေးဟောင်သံ၊ ကြောင်ညောင်းသံ၊ ရေနွေးဆူသံ လို ကတ်တွေ ပါပါတယ်။ ဒီအလှည့်မှာ စကားလုံး မပြောရဘဲ အသံပဲ ထွက်ခွင့်ရှိတယ် ဆိုတာ ကြိုပြောထားပါ။ ကျန်တဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကို ဟန်ပြဂိမ်း စည်းမျဉ်း မှာ ကြည့်ပါ။
