ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ ଇଶାରା: ସିନେମା, ଗୀତ ଓ ଶବ୍ଦ ବୁଝାଇବାର ସଙ୍କେତ
ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ ଇଶାରା ତିନି ପ୍ରକାର। ପ୍ରଥମେ ବିଷୟ: ସିନେମା ପାଇଁ କ୍ୟାମେରା ଘୁରାନ୍ତୁ, ଗୀତ ପାଇଁ ଗାଇବା ଭଳି ହାତ ଖୋଲନ୍ତୁ। ତା’ପରେ ଗଠନ: ଆଙ୍ଗୁଠିରେ କେତେ ଶବ୍ଦ, କାନ ଟାଣିଲେ ଶୁଣିବାରେ ସମାନ। ଶେଷରେ ଦିଗ: ଠିକ ହେଲେ ନାକ ଛୁଅନ୍ତୁ, ଭୁଲ ହେଲେ ହାତ ଠେଲନ୍ତୁ। ଏହା ସହଜ।
ବିଷୟ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ ଇଶାରା କଣ?
ପାଳିର ପ୍ରଥମ ପାଞ୍ଚ ସେକେଣ୍ଡରେ ବିଷୟ ଜଣାଇଦେଲେ ଦଳ ଠିକ ଦିଗରେ ଭାବିବା ଆରମ୍ଭ କରେ। ଓଡ଼ିଶାର ଘର, ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜରେ ଏହି ସଙ୍କେତଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଚଳେ:
| ବିଷୟ | ଇଶାରା | ଟିପ |
|---|---|---|
| ସିନେମା | ଆଖି ପାଖରେ ଗୋଲ ହାତ, ଅନ୍ୟ ହାତରେ ହ୍ୟାଣ୍ଡେଲ ଘୁରାଇବା | ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ, ପ୍ରଥମେ ଶିଖନ୍ତୁ |
| ଗୀତ | ମୁହଁ ପାଖରୁ ହାତ ବାହାରକୁ ଖୋଲିବା | ଓଠ ହଲାଇବେ ନାହିଁ |
| ବହି | ଦୁଇ ପାପୁଲି ଯୋଡ଼ି ବହି ଭଳି ଖୋଲିବା | ପୁରାଣ ଚରିତ୍ର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଚଳେ |
| ଟିଭି ସିରିଆଲ | ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ବାକ୍ସ ଆକାରର ପରଦା ଆଙ୍କିବା | ରିମୋଟ ଚିପିବା ଦେଖାଇପାରିବେ |
| ଯାତ୍ରା ବା ନାଟକ | ଦୁଇ ହାତରେ ପରଦା ଦୁଇ ପାଖକୁ ଟାଣିବା | ଗାଁ ଯାତ୍ରା ଦେଖିଥିବା ବଡ଼ମାନେ ଶୀଘ୍ର ବୁଝନ୍ତି |
| ପ୍ରବାଦ ବା ଢଗ | ଦୁଇ ହାତର ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଉଦ୍ଧୃତି ଚିହ୍ନ | ପୂରା ବାକ୍ୟ ବୋଲି ବୁଝାଏ |
ଉଦାହରଣ ଭାବେ, ସିନେମା ଡେକର “ଟର୍ମିନେଟର” ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ କ୍ୟାମେରା ଘୁରାନ୍ତୁ, ତା’ପରେ ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦେଖାଇ ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ ଜଣାନ୍ତୁ, ଶେଷରେ ରୋବଟ ଭଳି ଶକ୍ତ ହୋଇ ଚାଲନ୍ତୁ। ଗୀତ ଡେକର “କାଲା ଚଶମା” ପାଇଁ ଗୀତର ଇଶାରା ପରେ ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦେଖାଇ ଆଖିରେ ଚଷମା ପିନ୍ଧିବାର ଅଭିନୟ କରନ୍ତୁ।
ଶବ୍ଦ ସଂଖ୍ୟା ଓ ଅକ୍ଷର ଭାଗ କିପରି ଦେଖାଇବେ?
ବିଷୟ ପରେ ଶବ୍ଦର ଗଠନ ଜଣାଇବା ଦରକାର। ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଇଶାରା ସବୁଠାରୁ ବେଶି କାମରେ ଆସେ:
- ମୋଟ ଶବ୍ଦ: ଯେତେ ଶବ୍ଦ ସେତେ ଆଙ୍ଗୁଠି ଉଠାନ୍ତୁ। ଦଳ ଜୋରରେ ସଂଖ୍ୟା କହିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧରି ରଖନ୍ତୁ।
- କେଉଁ ଶବ୍ଦ: ପୁଣି ଆଙ୍ଗୁଠି ଦେଖାନ୍ତୁ। ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଠି ଅର୍ଥ ଆପଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶବ୍ଦ ଅଭିନୟ କରୁଛନ୍ତି।
- ଅକ୍ଷର ଭାଗ: ଗୋଟିଏ ହାତର ବାହୁ ଉପରେ ଅନ୍ୟ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠି ରଖନ୍ତୁ। ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠି ଅର୍ଥ ଶବ୍ଦଟିର ତିନି ଭାଗ।
- ପୂରା ନାଁ ଏକାଥରେ: ଦୁଇ ହାତରେ ବଡ଼ ଗୋଲ ଆଙ୍କନ୍ତୁ। ଅର୍ଥ ମୁଁ ଏବେ ପୂରା ନାଁର ଅର୍ଥ ଅଭିନୟ କରୁଛି।
- ଛୋଟ ଶବ୍ଦ: ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ତର୍ଜନୀ ପାଖାପାଖି ଆଣନ୍ତୁ। ଦଳ ତୁରନ୍ତ “ଓ”, “ର”, “ଏ”, “ଦି”, “ଅଫ” ଭଳି ଛୋଟ ଶବ୍ଦ କହିବା ଆରମ୍ଭ କରେ।
ଛୋଟ ଶବ୍ଦର ଇଶାରା ସମୟ ବଞ୍ଚାଏ। “ଦି ଲାୟନ କିଙ୍ଗ”ର “ଦି” ପାଇଁ ଅଭିନୟ କରିବାର ଦରକାର ନାହିଁ: ଛୋଟ ଶବ୍ଦର ଇଶାରା ଦେଲେ ଅଧିକାଂଶ ଦଳ ପ୍ରଥମ ଚେଷ୍ଟାରେ ହିଁ “ଦି” କହିଦିଏ।
ଶୁଣିବାରେ ସମାନ ଶବ୍ଦର ଇଶାରା କିପରି କାମ କରେ?
କିଛି ଶବ୍ଦ ସିଧା ଅଭିନୟ କରିବା ପ୍ରାୟ ଅସମ୍ଭବ। ସେତେବେଳେ ମେଳ ଖାଉଥିବା ଶବ୍ଦର ସାହାଯ୍ୟ ନିଅନ୍ତୁ:
- ପ୍ରଥମେ ନିଜ କାନ ଟିକେ ଟାଣନ୍ତୁ। ଏହାର ଅର୍ଥ “ଶୁଣିବାରେ ଏହା ଭଳି”।
- ତା’ପରେ ମେଳ ଖାଉଥିବା ସହଜ ଶବ୍ଦଟି ଅଭିନୟ କରନ୍ତୁ। “ପାନ” ପାଇଁ କାନ ଦେଖାନ୍ତୁ, “ଜାଲ” ପାଇଁ ଗାଲ ଛୁଅନ୍ତୁ।
- ଦଳ ମେଳ ଶବ୍ଦଟି କହିଲେ ହାତ ଘୁରାଇ ଦେଖାନ୍ତୁ ଯେ ଏବେ ଅକ୍ଷର ବଦଳାଇ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ।
ଶବ୍ଦ କର ଡେକରେ “ଭୌଁ ଭୌଁ (କୁକୁର ଡାକ)”, “ଚୁକ୍ ଚୁକ୍ (ଟ୍ରେନ ଚାଲିବା)” ଓ “ଝର୍ ଝର୍ (ପାଣି ଚାଲିବା)” ଭଳି କାର୍ଡ ଅଛି। ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ ନିୟମରେ ଶବ୍ଦ କରିବା ମନା, ତେଣୁ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଶରୀର ଦେଇ ବୁଝାଇବା ଏକ ମଜାଦାର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ: ଟ୍ରେନ ପାଇଁ ହାତ ଚକ ଭଳି ଘୁରାଇ ଧାଡ଼ିରେ ଚାଲନ୍ତୁ।
ଅନୁମାନକାରୀଙ୍କୁ ଦିଗ ଦେଖାଇବାର ଇଶାରା
ଦଳ ଯେତେବେଳେ ଜୋରରେ ଉତ୍ତର ଦେଉଥାଏ, ଅଭିନେତାଙ୍କୁ ଚୁପଚାପ “ଗରମ ନା ଥଣ୍ଡା” ଜଣାଇବାକୁ ପଡ଼େ:
| ଇଶାରା | ଅର୍ଥ |
|---|---|
| ଅନୁମାନକାରୀଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ନାକ ଛୁଇଁବା | ଏକଦମ ଠିକ |
| ହାତରେ ପାଖକୁ ଡାକିବା | ପାଖାପାଖି, ଆଗକୁ କୁହ |
| ହାତ ଠେଲି ଦୂରକୁ ପଠାଇବା | ଭୁଲ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଭାବ |
| ଦୁଇ ହାତ ଟାଣି ଲମ୍ବା କରିବା | ଶବ୍ଦଟି ଲମ୍ବା କର, ଯେପରି ଖେଳ ରୁ ଖେଳାଳି |
| ଦୁଇ ହାତ ପାଖକୁ ଚାପିବା | ଶବ୍ଦଟି ଛୋଟ କର |
| କାନ୍ଧ ପଛକୁ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠି | ଅତୀତ କାଳ, ଯେପରି ଖାଏ ରୁ ଖାଇଲା |
| ହାତ ଓଲଟାଇବା | ବିପରୀତ ଶବ୍ଦ |
ଗୋଟିଏ ପୂରା ପାଳି କିପରି ଦେଖାଯାଏ?
ସବୁ ଇଶାରା ମିଶି କିପରି କାମ କରେ, ତାହା “ଦି ଲାୟନ କିଙ୍ଗ” ଉଦାହରଣରେ ଦେଖନ୍ତୁ:
- କ୍ୟାମେରାର ହ୍ୟାଣ୍ଡେଲ ଘୁରାନ୍ତୁ। ଦଳ କହେ: “ସିନେମା!” ନାକ ଛୁଅନ୍ତୁ।
- ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠି ଦେଖାନ୍ତୁ। ଦଳ କହେ: “ତିନି ଶବ୍ଦ!”
- ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦେଖାଇ ଛୋଟ ଶବ୍ଦର ଇଶାରା କରନ୍ତୁ। ଦଳ “ଦି” କହିଲେ ନାକ ଛୁଅନ୍ତୁ।
- ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦେଖାନ୍ତୁ, ତା’ପରେ ଦୁଇ ହାତକୁ ପଞ୍ଝା ଭଳି କରି ଗର୍ଜନର ମୁହଁ କରନ୍ତୁ, କିନ୍ତୁ ଶବ୍ଦ ନ କରି। ଦଳ “ବାଘ” କହିଲେ ହାତରେ ପାଖକୁ ଡାକନ୍ତୁ, “ସିଂହ” କହିଲେ ନାକ ଛୁଅନ୍ତୁ।
- ତିନି ଆଙ୍ଗୁଠି ଦେଖାଇ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ ଓ ସିଂହାସନରେ ବସିବା ଭଳି ଗର୍ବରେ ବସନ୍ତୁ। ଦଳ “ରାଜା” କହିଲେ ଇଂରାଜୀର ଘରୋଇ ସଙ୍କେତ ଦିଅନ୍ତୁ, ତେବେ ସେମାନେ “କିଙ୍ଗ” କହିବେ।
- କେହି “ଦି ଲାୟନ କିଙ୍ଗ” ଚିତ୍କାର କଲେ ଦୁଇ ହାତରେ ବଡ଼ ଗୋଲ ଆଙ୍କି ନାକ ଛୁଅନ୍ତୁ। ପଏଣ୍ଟ!
ଏହି କ୍ରମ ମନେ ରଖନ୍ତୁ: ବିଷୟ, ଶବ୍ଦ ସଂଖ୍ୟା, ସହଜ ଶବ୍ଦ ଆଗ, କଠିନ ଶବ୍ଦ ପରେ।
ଓଡ଼ିଆ ଟାଇଟଲ ପାଇଁ କେଉଁ ବିଶେଷ ଇଶାରା ଦରକାର?
ଓଡ଼ିଶାରେ ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ ପ୍ରାୟ ସବୁବେଳେ ସିନେମା ନାଁରେ ଖେଳାଯାଏ, ଆଉ ଏଠି ତିନି ଭାଷାର ସିନେମା ମିଶିକି ଚାଲେ। ତେଣୁ ଏହି ଦୁଇଟି ଘରୋଇ ସଙ୍କେତ ବହୁତ କାମରେ ଆସେ:
- ଭାଷାର ସଙ୍କେତ: ଆରମ୍ଭରୁ ଠିକ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଓଡ଼ିଆ ପାଇଁ ଛାତିରେ ହାତ, ହିନ୍ଦୀ ପାଇଁ କପାଳରେ ଟିକା, ଇଂରାଜୀ ପାଇଁ ବେକରେ ଟାଇ ବାନ୍ଧିବା। ଏହା ଘରୋଇ ନିୟମ, ସବୁଠି ସମାନ ନୁହେଁ।
- “ର” ଓ “ଓ” ପାଇଁ ସଙ୍କେତ: ଓଡ଼ିଆରେ ଏହି ଛୋଟ ଶବ୍ଦ ପ୍ରାୟ ଆସେ। ଛୋଟ ଶବ୍ଦର ଇଶାରା ପରେ “ଓ” ପାଇଁ ଦୁଇ ହାତ ଯୋଡ଼ନ୍ତୁ ଏବଂ “ର” ପାଇଁ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦେଖାନ୍ତୁ, ଯେପରି କାହାର ଜିନିଷ।
ସଙ୍କେତ ଶିଖିବାର ସହଜ ଉପାୟ କଣ?
ଖେଳ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ପାଞ୍ଚ ମିନିଟର ଅଭ୍ୟାସ ରାଉଣ୍ଡ କରନ୍ତୁ। ଜଣେ ବଡ଼ ଲୋକ ପ୍ରତି ଇଶାରା ଥରେ ଦେଖାନ୍ତୁ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ନକଲ କରନ୍ତୁ। ପିଲାମାନେ ଏହା ବହୁତ ଶୀଘ୍ର ଶିଖନ୍ତି, ଆଉ ପ୍ରାୟ ସେମାନେ ହିଁ ପରେ ବଡ଼ମାନଙ୍କୁ ମନେ ପକାନ୍ତି। ମୂଳ ନିୟମ ଜାଣିନଥିଲେ ଆଗରୁ ଡମ୍ବ ଶରାଡ୍ସ ନିୟମ ପଢ଼ନ୍ତୁ।
ଗୋଟିଏ କାଗଜରେ ସବୁ ଇଶାରାର ତାଲିକା ଲେଖି କାନ୍ଥରେ ଲଗାଇ ଦେଲେ ପ୍ରଥମ ଦୁଇ ରାଉଣ୍ଡରେ ନୂଆ ଖେଳାଳିମାନେ ଦେଖି ଦେଖି ଶିଖିଯାନ୍ତି। ତିନି ରାଉଣ୍ଡ ପରେ ସାଧାରଣତଃ କାହାକୁ ତାଲିକା ଦେଖିବାର ଦରକାର ପଡ଼େ ନାହିଁ।
