አስፈሪ የተውኔት ጨዋታ: ለአልባሳት ግብዣና ለሃሎዊን ምሽት

በAct Up ቡድን · የተሻሻለው: 8 ኦክቶበር 2026

አስፈሪ የተውኔት ጨዋታ ተጫዋቾች እንደ ጭራቅ፣ ቫምፓየር፣ አጽም፣ ጠንቋይና አንሶላ የለበሰ መንፈስ ያሉ ገጸ ባህሪያትን ሳይናገሩ የሚተውኑበት የአልባሳት ግብዣ ጨዋታ ነው። ሃሎዊን የሀገራችን በዓል ባይሆንም ጭብጡ ለልደት ግብዣ፣ ለትምህርት ቤት የአልባሳት ቀንና ለቤተሰብ ምሽት ይስማማል። ለልጆች አስቂኝ ካርዶችን፣ ለትልልቆች ደግሞ አፈ ታሪክና አስማት ይምረጡ።

ሃሎዊን በኢትዮጵያ: ይህ ጨዋታ ለማን ነው?

ሃሎዊን በብዙ ሀገሮች በጥቅምት መጨረሻ የሚከበር የአልባሳት በዓል ነው፤ በኢትዮጵያ ግን ባህላዊ በዓል አይደለም። ቢሆንም ብዙ ልጆች ስለ ጭራቆችና ጠንቋዮች ከካርቱን፣ ከፊልምና ከመፃሕፍት ያውቃሉ፣ ይወዷቸውማል። ይህ ጨዋታ ለሚከተሉት አጋጣሚዎች ይመቻል:

• የአልባሳት ግብዣ: ልጆች እንደሚወዱት ገጸ ባህሪ ለብሰው የሚመጡበት የልደት ወይም የጓደኞች ግብዣ።
• ዓለም አቀፍ ትምህርት ቤቶች: በአዲስ አበባ ጥቂት ትምህርት ቤቶች የአልባሳት ቀን ያዘጋጃሉ፤ መምህራን ጨዋታውን ለክፍል ዝግጅት ሊጠቀሙበት ይችላሉ።
• መብራት የጠፋበት ምሽት: በሻማ ብርሃን ቤተሰብ ሲሰበሰብ አስፈሪ ተረቶችና አስፈሪ ካርዶች በተፈጥሮ ይገጥማሉ።
• የዘመድ ልጆች ስብሰባ: ትልልቅ የአጎት ልጆች ትናንሾቹን የሚያዝናኑበት ምሽት።

ዋናው መርህ አንድ ነው: ጨዋታው ማሳቅ እንጂ ማስፈራራት የለበትም። ካርዶቹን ከመጫወትዎ በፊት አንድ ጊዜ አንብበው ለቤተሰብዎ የማይመቹትን ያውጡ፤ እያንዳንዱ ቤት የራሱ ወሰን አለው።

ለትናንሽ ልጆች ብዙም የማያስፈሩ ካርዶች

እነዚህ ከየሃሎዊን ምድብ የተወሰዱ ካርዶች ከአምስት ዓመት በላይ ላሉ ልጆች ይስማማሉ። አስቂኝ በሆነ መንገድ እንዲተወኑ ያበረታቱ:

«የሚንቋቋ ደረጃ» እና «ጥቁር ድመት መንገድ ስታቋርጥ» ለትልልቅ ልጆች አስቂኝ ካርዶች ናቸው: ተዋናዩ በጣት ጫፍ በዝግታ እየወጣ እያንዳንዱ ደረጃ ሲጮህ መደንገጥ ሁሉንም ያስቃል።

ጭራቆችና የፊልም ገጸ ባህሪያት ለትልልቅ ልጆች

ከአስር ዓመት በላይ ያሉ ልጆችና አዋቂዎች የታወቁ ጭራቆችን በደንብ ያውቋቸዋል። ከሃሎዊን ምድብና ከአስፈሪ ፊልሞች ምድብ:

• ድራኩላ፣ ቫምፓየር: ካባ በክንድ ፊትን መሸፈን፣ ከዚያ ሁለት ጣትን ከአፍ ፊት እንደ ረጅም ጥርስ ማድረግ። ሁለቱን ለመለየት ድራኩላ ሲሆን ቤተ መንግሥት በእጅ ይሳሉ።
• የፍራንከንስታይን ጭራቅ: ሁለት እጅን ቀጥ አድርጎ ወደፊት ዘርግቶ በደረቁ መራመድ።
• ግብጻዊው ሙሚ: ሰውነትን በጨርቅ እንደተጠቀለሉ ማሳየት፣ በዝግታ እየተጎተቱ መሄድ።
• ትሪለር ዳንስ: ጭራቅ መስሎ በቡድን መደነስ፤ የሚታወቀውን የዳንስ እንቅስቃሴ የሚያውቁ ሁሉ ወዲያው ይገምታሉ።
• የሚንቋቋ በርና ብልጭ ድርግም የሚል መብራት: ከአስፈሪ ፊልሞች ምድብ የተወሰዱ ቀላል ትዕይንቶች ናቸው። በሩን በዝግታ እየከፈቱ በፍርሃት ወደ ውስጥ ማየት፣ ወይም መብራቱን ደጋግመው እያበሩና እያጠፉ መደናገጥ በቂ ነው።
• ድንገተኛ ማስፈራሪያ: ተዋናዩ ከበር ጀርባ ተደብቆ «ቡ» እንደሚል ሲያሳይ ከዚያ ራሱ ሲደነግጥ አስቂኝ ይሆናል። ድምፅ ማሰማት ግን አይፈቀድም።

ጠንቋዮችና አስማት: ሳቅ የሚያመጡ ካርዶች

አስማት የማያስፈራ ግን አስደናቂ ጭብጥ ስለሆነ ለሁሉም ዕድሜ ምርጥ ነው። ከየጠንቋዮች ምድብ:

1. የአስማት በትር: በትሩን በክብ አዙሮ ወደ አንድ ሰው መጠቆም፣ ከዚያ ሰውዬው እንደተለወጠ ማየት።
2. ከኮፍያ ውስጥ ጥንቸል: ኮፍያውን ማሳየት፣ እጅን ወደ ውስጥ ማስገባት፣ ጆሮ ይዘው ጥንቸል ማውጣት።
3. መጥረጊያ: መጥረጊያ ላይ ተቀምጦ ወደ ሰማይ መብረር።
4. ካውልደሮን: በትልቅ ድስት ውስጥ በረጅም ማማሰያ ማማሰል፣ ጭሱን ማሽተት።
5. የማይታይ ካባ: ካባ ለብሶ ቀስ በቀስ እንደጠፉ ማሳየት፣ ሌሎችን በጣት እየጠቆሙ «አታዩኝም» እንደማለት።
6. ጂኒ: ፋኖስን ማሻሸት፣ ከዚያ እጅን አጣጥፎ ከውስጡ እየተሽከረከሩ መውጣት።

ከዚህ ምድብ «አብራካዳብራ» እና «ሆከስ ፖከስ» የሚሉት ካርዶች ለመተወን ከባድ ስለሆኑ እጅን ከጆሮ ጀርባ አድርጎ ተመሳሳይ ድምፅ ያለው ቃል የማሳየት ጥሩ ልምምድ ይሆናሉ።

የአፈ ታሪክ ፍጥረታትና የአያት ተረቶች

ከየአፈ ታሪክ ምድብ ዘንዶ፣ ግሪፎንና ፔጋሰስ በክንፍና በጭራ በቀላሉ ይታያሉ፤ ሃይድራ ደግሞ ብዙ ጭንቅላት ስላላት ብዙ ጣቶችን በየአቅጣጫው በማውጣት ትታያለች። የሳባ ንግስትና የሰለሞን ተረትም በዚሁ ምድብ ውስጥ ይገኛል፤ ይህ አስፈሪ ባይሆንም ለታሪክ ወዳድ ትልልቆች ጥሩ ፈተና ነው።

የራሳችን ባህልም በምሽት የሚነገሩ ተረቶች አሉት። አያቶች «ተረት ተረት» ሲሉ ልጆች «የላም በረት» ብለው ይመልሳሉ፣ ከዚያ ብልጥ ስለሆነው ጥንቸልና ስለ ስግብግቡ ጅብ ታሪክ ይጀምራል። እነዚህን ገጸ ባህሪያት በራስዎ ካርዶች ላይ ይጨምሩ:

• ስግብግቡ ጅብ: ጀርባን አጉብጦ እየተሽሎከለኩ መሄድ፣ ምግብ ፍለጋ ዙሪያውን ማሽተት።
• ብልጡ ጥንቸል: ጆሮን ቀጥ አድርጎ በፍጥነት መዝለል፣ በብልሃት ፈገግ ማለት።
• የአያት ተረት ጊዜ: በምድጃ አጠገብ ቁጭ ብሎ ልጆችን በእጅ ምልክት ወደ ራስ ማቅረብ።

ትናንሽ ልጆች ቢፈሩ ምን ያደርጋሉ?

አንዳንድ ልጆች ጭራቅ የሚለውን ቃል ብቻ ሲሰሙ ይጨነቃሉ። ጨዋታው ለሁሉም ደስ የሚል እንዲሆን እነዚህን ቀላል ዘዴዎች ይጠቀሙ:

• ጭራቁን አስቂኝ ያድርጉት: ተዋናዩ ጭራቅ ሲሆን ፈገግ ብሎ ይደንስ፣ ወይም በራሱ ጥላ ይደንግጥ። ልጆች ጭራቁ ራሱ ሲፈራ ፍርሃታቸውን ይረሳሉ።
• ልጁን ተዋናይ ያድርጉት: ፍርሃት ያለበት ልጅ ራሱ «አንሶላ የለበሰ መንፈስ» ሲሆን ሌሎችን ሲያስቅ ጭብጡ የሚያስፈራ መሆኑ ይቀራል።
• የመውጫ ካርዶችን ያዘጋጁ: ለትንሹ ልጅ ተራ ሲደርስ ከአስፈሪ ካርዶች ይልቅ እንደ «ከረሜላ» ወይም «የመልአክ ክንፍ» ያሉ የማያስፈሩ ካርዶችን ይስጡ።
• ጨዋታውን በብርሃን ይዝጉ: መጨረሻ ላይ መብራቱን አብርተው በዳንስ ወይም በዘፈን ያጠናቅቁ፤ ልጆች በደስታ ስሜት ይተኛሉ።

አስፈሪ የተውኔት ጨዋታ ምሽትን በደረጃ እንዴት ያዘጋጃሉ?

1. ካርዶቹን በዕድሜ ይለዩ: ለትናንሾቹ አስቂኝ ካርዶች፣ ለትልልቆቹ ጭራቆችና አፈ ታሪክ።
2. ብርሃኑን ያለስልሱ: ሙሉ ጨለማ ሳይሆን የሻማ ወይም የፋኖስ ብርሃን በቂ ነው፤ ተዋናዩ በደንብ መታየት አለበት።
3. ቡድኖችን በአልባሳት ይሰይሙ: ለምሳሌ «የጠንቋዮች ቡድን» እና «የጭራቆች ቡድን»።
4. ለእያንዳንዱ ካርድ 60 ሰከንድ ይስጡ: ለትናንሽ ልጆች እስከ 90 ሰከንድ።
5. አንድ ደንብ ያክሉ: ማንም ሰው በድንገት ወደሌላው ፊት እየዘለለ ማስፈራራት የለበትም።
6. ምርጥ ተዋናይን ይሸልሙ: በጣም አስቂኝ ጭራቅ የተወነ ተጫዋች ተጨማሪ ከረሜላ ያገኛል።
7. ፎቶ ያንሱ: በአልባሳት የተዋቡ ልጆች ሲተውኑ የሚነሳ ፎቶ ለቤተሰቡ የዓመታት ትዝታ ይሆናል።

ለልደት ግብዣ የሚሆኑ ተጨማሪ ሀሳቦችን በየልደት ቀን የተውኔት ጨዋታ ገጽ ላይ ያገኛሉ።