ડમ્બ શરાડ્સમાં બોલી શકાય? અવાજ અને ઇશારાના નિયમો
ડમ્બ શરાડ્સમાં બોલી શકાય? ના, અભિનય કરનાર એક પણ શબ્દ બોલી શકતો નથી. હોઠ હલાવીને શબ્દ બતાવવો, ગીત ગણગણવું, તાળી કે સીટીથી ધૂન વગાડવી અને રૂમની વસ્તુ તરફ આંગળી ચીંધવી પણ મનાઈ છે. ટીમ જોરથી અનુમાન બોલી શકે, અને અભિનય કરનાર ફક્ત માથું હલાવીને હા કે ના કહે.
ડમ્બ શરાડ્સમાં બોલી શકાય કે નહીં: ઝડપી યાદી
| ચાલે | ન ચાલે |
|---|---|
| હાથ, ચહેરો અને આખા શરીરથી અભિનય | કોઈ પણ શબ્દ બોલવો |
| માથું હલાવીને હા કે ના | હોઠ હલાવીને શબ્દ બતાવવો |
| આંગળીથી શબ્દોની સંખ્યા બતાવવી | ગીતની ધૂન ગણગણવી |
| પોતાના કાન, નાક કે આંખ તરફ ઇશારો | રૂમની વસ્તુ કે વ્યક્તિ તરફ આંગળી ચીંધવી |
| “મળતો અવાજ” માટે કાન પકડવો | હવામાં કે હથેળી પર અક્ષર લખવા |
| ટીમને હાથથી “આગળ વધો” કહેવું | તાળી, સીટી કે ચપટી વગાડીને તાલ આપવો |
| ખોટા અનુમાન પર હાથથી “ના” | ચિઠ્ઠી કે ફોન બતાવવો |
“ડમ્બ” શબ્દનો અર્થ જ મૂંગું છે. આ નિયમ તૂટે તો રમત ઉખાણાં જેવી બની જાય, અને અભિનયની મજા જતી રહે.
હોઠ હલાવવા કેમ ન ચાલે?
ગુજરાતી પરિવારોમાં સૌથી વધુ ઝઘડા આ જ નિયમ પર થાય છે. અભિનય કરનાર ઉત્સાહમાં “શોલે” બોલતો હોય તેમ હોઠ ગોળ કરે, અને સામેની ટીમ તરત બૂમ પાડે: “ફાઉલ!”
હોઠ હલાવવા મનાઈ છે, કારણ કે:
- ઘણા લોકો હોઠ વાંચી શકે છે, ખાસ કરીને ટૂંકાં નામ જેમ કે “ડર” કે “ફેન”.
- એક ટીમ હોઠ વાપરે અને બીજી ન વાપરે તો રમત ન્યાયી રહેતી નથી.
- અભિનયની કળા ત્યારે જ દેખાય જ્યારે શરીર બોલે, મોં નહીં.
ઘરગથ્થુ ઉકેલ: અભિનય કરતી વખતે મોં બંધ રાખવાની ટેવ પાડો. ચિઠ્ઠી વાંચ્યા પછી હોઠ બંધ કરીને હળવું સ્મિત રાખો અને આખો વારો એ જ રીતે રહો, જેથી ભૂલથી પણ હોઠ ન હલે. નાનાં બાળકો ભૂલથી હોઠ હલાવે તો તેમને ચેતવણી આપો, પોઇન્ટ ન કાપો.
ગીત ગણગણવું, તાળી કે સીટી ચાલે?
સામાન્ય ડમ્બ શરાડ્સમાં નહીં. ગીતની ચિઠ્ઠી આવે ત્યારે મન થાય કે “ચૈયાં ચૈયાં” ની ધૂન ગણગણી દઉં, પણ એ સીધો જવાબ આપી દેવા જેવું છે. તાળીથી તાલ આપવો કે સીટીથી ધૂન વગાડવી પણ એ જ શ્રેણીમાં આવે છે.
ગીત બતાવવાની સાચી રીત:
- મોં પાસે માઇક જેવી મુઠ્ઠી રાખીને ગીતનો ઇશારો કરો.
- આંગળીથી શબ્દોની સંખ્યા બતાવો.
- ગીતનું જાણીતું ડાન્સ સ્ટેપ કરો, અવાજ વગર.
- સ્ટેપથી ન સમજાય તો એક એક શબ્દનો અભિનય કરો.
ઘણાં ઘરોમાં એક અલગ “ગાવાનો રાઉન્ડ” રાખવામાં આવે છે જેમાં ધૂન ગણગણવાની છૂટ હોય. એ ઘરનો નિયમ છે, અને રમત શરૂ કરતાં પહેલાં નક્કી કરવો જોઈએ.
આંગળી ચીંધવાનો નિયમ: ક્યાં સુધી ચાલે?
આ નિયમમાં થોડી ઝીણવટ છે:
- પોતાનું શરીર: “આંખ”, “કાન” કે “દિલ” બતાવવા પોતાના અંગ તરફ ઇશારો ચાલે, કારણ કે એ અભિનયનો ભાગ છે.
- રૂમની વસ્તુઓ: ચિઠ્ઠીમાં “પંખો” હોય અને તમે છત પરના પંખા તરફ આંગળી ચીંધો, તો એ નિયમનો ભંગ છે. પંખો હાથથી ગોળ ફેરવીને બતાવો.
- બીજા લોકો: “દાદા” ની ચિઠ્ઠી આવે ત્યારે રૂમમાં બેઠેલા દાદા તરફ ઇશારો નહીં. લાકડી પકડીને વાંકા વળીને ચાલો.
- કપડાં: પોતાનો શર્ટ ખેંચીને “શર્ટ” બતાવવું ઘણાં ઘરોમાં ચાલે છે, પણ પહેલાં નક્કી કરી લો.
સામાન્ય સિદ્ધાંત: જે કામ અભિનયથી થઈ શકે તે ઇશારાથી ટૂંકાવવું નહીં.
અભ્યાસ માટે કરી બતાવો ડેકનાં કાર્ડ સરસ છે, કારણ કે તેમાં લગભગ દરેક શબ્દ એવી ક્રિયા છે જે રૂમમાં સામે પડેલી હોય તોય અભિનયથી જ બતાવવી પડે:
- ફોન ચાર્જ કરવો: ટેબલ પરના ફોન તરફ આંગળી નહીં, પણ હાથમાં કાલ્પનિક વાયર લઈને દીવાલના પ્લગમાં ભરાવો અને બેટરી ભરાતી રાહ જુઓ.
- બારણું ધીરેથી ખોલવું: રૂમના દરવાજા તરફ ઇશારો નહીં, પણ હવામાં હેન્ડલ પકડીને ચોરપગલે ધકેલો.
- વાળ ઓળવા: કાંસકો હાથમાં હોય તેમ માથે ફેરવો અને અરીસામાં જુઓ.
આવો અભ્યાસ કરનાર ખેલાડીને પછી આંગળી ચીંધવાની જરૂર જ નથી પડતી, અને રમત પણ વધુ મજેદાર બને છે.
ટીમ શું કરી શકે અને અભિનય કરનાર કેવી રીતે જવાબ આપે?
ટીમ માટે કોઈ બંધન નથી. જેટલાં વધુ અનુમાન, એટલી ઝડપથી જવાબ. અભિનય કરનાર પાસે જવાબ આપવાના ફક્ત ઇશારા છે:
| ઇશારો | અર્થ |
|---|---|
| માથું ઉપર-નીચે હલાવવું | હા, સાચું |
| માથું આડું હલાવવું | ના, ખોટું |
| નાક પર આંગળી | એકદમ સાચો શબ્દ |
| હાથથી પોતાની તરફ બોલાવવું | નજીક છો, આગળ વધો |
| હાથ પહોળા કરવા | શબ્દ મોટો કરો |
| હાથ નજીક લાવવા | શબ્દ નાનો કરો |
આ બધા ઇશારા વિગતે ડમ્બ શરાડ્સના ઇશારા માં સમજાવ્યા છે.
નિયમ તૂટે ત્યારે ઝઘડો કેવી રીતે ટાળવો?
- રમત પહેલાં નિયમ જાહેર કરો: હોઠ, ગણગણવું, આંગળી ચીંધવી, ત્રણેય વિશે બધા સાથે સહમતી.
- એક નિર્ણાયક રાખો: કોઈ ટીમમાં ન હોય તેવી વ્યક્તિ, ઘણી વાર દાદા કે દાદી, અંતિમ નિર્ણય લે.
- પહેલી ભૂલ પર ચેતવણી: ખાસ કરીને નવા ખેલાડી અને બાળકો માટે.
- બીજી ભૂલ પર ચિઠ્ઠી રદ: એ વારાનો પોઇન્ટ નહીં, પણ સામેની ટીમને પણ પોઇન્ટ નહીં.
- ગંભીર ભૂલ: અભિનય કરનાર જવાબ જ બોલી દે, તો સામેની ટીમને 1 પોઇન્ટ.
પૂરા નિયમો અને બીજા વિવાદોના ઉકેલ માટે ડમ્બ શરાડ્સના નિયમો વાંચો.
અવાજવાળો મજેદાર વિકલ્પ: “અવાજ કરો” રાઉન્ડ
ક્યારેક નિયમ ઊલટો કરવાની પણ મજા છે. અવાજ કરો ડેકમાં એવાં કાર્ડ છે જે ફક્ત અવાજથી બતાવવાનાં હોય, શબ્દો વગર. જેમ કે:
- ભૌ ભૌ (કૂતરાનો અવાજ)
- છીંક ખાવી - હાપ્ચી
- ટકટક (દરવાજો ખખડાવવો)
- રીક્ષાનું પોં પોં હોર્ન
- સિંહની ગર્જના
- તબલાનો તાલ
- હેડકી આવવી
આ રાઉન્ડના નિયમ: કોઈ શબ્દ નહીં, ફક્ત અવાજ અને હાવભાવ. રાઉન્ડ ઝડપી રાખો, 30 થી 45 સેકન્ડ. નાનાં બાળકો સાથે આ રાઉન્ડ સૌથી વધુ હસાવે છે, અને પછી મૂળ “મૂંગા” રાઉન્ડ પર પાછા ફરો ત્યારે બધાને ચૂપ રહેવાની કિંમત સમજાય છે.
