Ці можна гаварыць у шарадах і выдаваць гукі: правілы
Ці можна гаварыць у шарадах? Таму, хто паказвае, нельга: у класічнай гульні ён не можа гаварыць, шаптаць, напяваць, выдаваць гукі і варушыць вуснамі, прамаўляючы слова. Можна толькі жэсты, міміку і рухі цела, у тым ліку ўмоўныя знакі. Каманда, якая адгадвае, наадварот, гаворыць колькі хоча. Многія сем’і робяць выключэнні для дзяцей, напрыклад дазваляюць адзін гук жывёлы.
Што можна і чаго нельга паказчыку
| Можна | Нельга |
|---|---|
| Жэсты рукамі, рухі цела, міміка | Любыя словы, нават «так» і «не» |
| Ківаць і круціць галавой | Шаптаць або вымаўляць слова вуснамі без гуку |
| Паказваць колькасць слоў і складоў на пальцах | Напяваць або гудзець мелодыю |
| Пляскаць у ладкі, тупаць, пстрыкаць пальцамі (калі дамовіліся) | Пісаць літары ў паветры або на далоні |
| Паказваць на сябе і на іншых гульцоў | Паказваць на прадмет, калі ён і ёсць адказ |
Каманда, якая адгадвае, можа гаварыць, пытацца і выкрыкваць варыянты. Паказчык толькі не адказвае ёй словамі.
Чаму гукі забаронены
Шарады цікавыя менавіта таму, што трэба растлумачыць слова без мовы. Калі дазволіць гукі, многія карткі ператвараюцца ў загадку з адказам: «гаў» адразу дае «сабаку», «ку-ку» дае «зязюлю», а мелодыя песні з першых нот выдае назву. Гульня страчвае сэнс, а перамагае не той, хто лепш паказвае, а той, хто гучней імітуе.
Акрамя таго, прыдзірлівыя супернікі абавязкова ўбачаць у гуку частку слова, і пачнецца спрэчка. Простае правіла «ніякіх гукаў» здымае гэтую праблему адразу. А яшчэ яно ўраўноўвае шанцы: тым, хто саромеецца гучна імітаваць, не трэба гэтага рабіць, і паказ становіцца справай фантазіі, а не голасу.
Ці можна гаварыць у шарадах тым, хто адгадвае
Так, і чым больш, тым лепш. Каманда, якая адгадвае, можа:
- называць варыянты ўслых, колькі хоча, без штрафаў за памылкі;
- задаваць пытанні: «Гэта жывёла?», «Першае слова?», а паказчык адказвае ківаннем;
- думаць уголас: «Каса, касіць, касьба…», гэта дапамагае паказчыку зразумець, наколькі каманда блізка.
Нельга толькі адгадваць за чужую каманду, калі ход не ваш. У большасці кампаній гэта лічыцца падказкай супернікам або спробай украсці ачко, і такі адказ не залічваецца. Калі хочаце, каб падчас чужога ходу ўсе маўчалі, дамоўцеся пра гэта загадзя.
Спрэчныя сітуацыі з хатніх гульняў
У беларускіх кампаніях часцей за ўсё спрачаюцца з-за гэтых момантаў:
- Смех. Паказчык не стрымаўся і засмяяўся ўслых. Гэта не парушэнне: смех не падказвае слова.
- Гукі ад рухаў. Пляскаць у далоні, тупаць нагой або пстрыкаць пальцамі звычайна можна, калі гук не імітуе адказ.
- Рух вуснаў. Нямое вымаўленне слова па вуснах забаронена: яго лёгка прачытаць.
- «Так-не» галавой. Ківаць можна і трэба, гэта асноўны спосаб падказаць камандзе, што яна блізка.
- Паказ на прадметы. Можна паказаць на свой нос, каб сказаць «правільна», але нельга паказваць на кубак, калі загадалі «кубак».
- Літары. Пісаць літары пальцам у паветры нельга ні ў якім выпадку.
Хатнія варыянты правілаў
Класіка не абавязкова адзіны правільны спосаб. Часам гукі робяць гульню весялей, асабліва з малымі. Вось папулярныя варыянты:
| Варыянт | Як гуляць | Каму падыходзіць |
|---|---|---|
| Строгі | Ніякіх гукаў наогул | Дарослыя, вопытныя гульцы |
| Адзін гук | Можна адзін раз выдаць гук, але не слова | Сем’і з дзецьмі 4-7 гадоў |
| Гукавы раўнд | Асобны круг, дзе паказваюць толькі гукамі, без рухаў | Як разнастайнасць у сярэдзіне вечара |
| Рытм | Можна адстукваць рытм песні, але не напяваць | Музычныя раўнды |
Самае важнае: выберыце варыянт да першага ходу і не мяняйце яго пасярод гульні. Калі ўжо пасля дзесяці картак нехта прапануе «давайце дазволім гукі», адны каманды апынуцца ў выйгрышы, а іншыя ў пройгрышы. Лепш пагуляць адзін вечар па строгіх правілах, а наступны па мяккіх і параўнаць, што спадабалася.
Для гукавога раўнда добра падыходзяць карткі з калоды Жывёлы: Сабака, Гусь, Чайка, Цвыркун, Дзятал. Папрасіце тых, хто адгадвае, заплюшчыць вочы, і раўнд стане сапраўдным выклікам.
Як паказваць, калі вельмі хочацца сказаць
Самая частая памылка пачаткоўцаў: паказчык вельмі хоча падказаць і пачынае варушыць вуснамі. Некалькі прыёмаў, каб гэтага не рабіць:
- Пачынайце з агульнай катэгорыі. Спачатку пакажыце, што гэта фільм, жывёла або дзеянне. Гэта звужае пошук.
- Паказвайце дзеянне, а не прадмет. Замест «мяч» паказвайце «кідаць мяч». Карткі з калоды Пакажы дзеяннем вучаць менавіта гэтаму.
- Імітуйце персанажа. Калода Імітацыі мае карткі накшталт «Спартовы каментатар» або «Дыджэй на дыскатэцы», якіх лягчэй паказаць характэрнай паставай, чым словамі.
- Выкарыстоўвайце жэст «падобна гучыць». Пацягніце сябе за вуха і пакажыце слова, якое рыфмуецца з патрэбным.
- Трымайце рот зачыненым. Літаральна: сціснутыя вусны дапамагаюць не прагаварыцца.
Што рабіць, калі хтосьці парушыў правіла
Дамоўцеся пра санкцыі да гульні, каб потым не спрачацца:
- Першае парушэнне: папярэджанне, гульня працягваецца.
- Паўторнае парушэнне: слова не залічваецца, ход пераходзіць да супернікаў.
- Для дзяцей: толькі папярэджанні, без штрафаў.
- Для каманды, якая адгадвае: адказ, выкрыкнуты падчас чужога ходу, не залічваецца, а пры паўторы ачко можа атрымаць каманда, якая паказвала.
Калі спрэчка ўсё ж узнікла, вырашае вядучы або каманда супернікаў. Галоўнае, памятаць, што шарады гульня для радасці: адно выпадковае «ой» не павінна сапсаваць вечар, а смех паказчыка над уласным няўдалым жэстам наогул лепшая частка гульні. Будзьце строгімі да хітрасцей, але мяккімі да выпадковых памылак, асабліва ў дзяцей і пачаткоўцаў. Падрабязныя правілы і жэсты сабраны ў артыкуле правілы гульні ў шарады.
