Erfið orð í látbragðsleik: Áskorun fyrir vana spilara
Erfið orð í látbragðsleik eru orð sem hafa enga eina augljósa hreyfingu: orðatiltæki eins og að leggja árar í bát og að ganga í björg, uppfinningar eins og prentvélin og pensillín, og fræg málverk eins og Sköpun Adams. Þau krefjast hugmyndaflugs, samvinnu og góðra handmerkja. Hér eru listar úr íslensku flokkunum og aðferðir sem virka á þau.
Hvað einkennir erfið orð í látbragðsleik?
Erfiðleikinn liggur sjaldnast í orðinu sjálfu heldur í því hvernig á að sýna það:
- Óhlutbundin merking. Hvernig sýnir maður „þrjósku“ eða „bjartsýni“?
- Mörg orð. Orðatiltæki eru heilar setningar sem þarf að byggja upp.
- Engin ein hreyfing. Hraðbanki er hlutur, en hvernig sýnir maður hann án þess að benda?
- Þekking. Fræg málverk þarf að þekkja til að geta leikið þau.
Góðu fréttirnar eru þær að öll erfið orð má brjóta niður. Það er listin í leiknum.
Orðatiltæki
Íslenskan er ótrúlega rík af orðatiltækjum, mörg þeirra úr sjómennsku og sveitalífi. Þau eru fullkomin áskorun, því hægt er að leika þau bókstaflega og láta liðið finna merkinguna. Úr flokknum Orðatiltæki:
| Orðatiltæki | Erfiðleiki | Hvernig á að leika það |
|---|---|---|
| Að slá tvær flugur í einu höggi | Auðvelt | Sláið með dagblaði og sýnið tvo fingur |
| Að leggja árar í bát | Auðvelt | Róið af krafti, gefist upp og leggið árarnar frá ykkur |
| Að hitta naglann á höfuðið | Auðvelt | Hamrið nagla og bendið á höfuðið |
| Að hafa mörg járn í eldinum | Auðvelt | Járnsmiður sem hleypur á milli margra elda |
| Að hafa vaðið fyrir neðan sig | Miðlungs | Gangið varlega og prófið dýpið með fætinum |
| Að fljóta sofandi að feigðarósi | Miðlungs | Sofið í bát og bendið á foss fram undan |
| Að vera ekki upp á marga fiska | Miðlungs | Dragið upp net og sýnið einn lítinn fisk með vonbrigðasvip |
| Að vera með böggum hildar | Erfitt | Berið þungan pakka á bakinu og andvarpið |
| Að ganga í björg | Erfitt | Gangið beint inn í ímyndaðan klettavegg |
| Að hafa horn í síðu einhvers | Erfitt | Horn á höfðinu og stangið til hliðar í átt að einhverjum |
Ráð: Sýnið gæsalappir með fingrunum í byrjun svo liðið viti að um orðatiltæki er að ræða.
Uppfinningar
Uppfinningar eru erfiðar því það þarf að sýna hvað hluturinn gerir, ekki bara hvernig hann lítur út. Úr flokknum Uppfinningar:
- Prentvélin: leggið blað, ýtið þungu handfangi niður og takið blaðið upp með stolti.
- Smásjá: kíkið niður í hólk og snúið skrúfu til að skerpa myndina.
- Rúllustigi: standið kyrr og látið ykkur líða upp á við.
- Kafbátur: sökkvið hægt og lyftið sjónpípu.
- Gervihnöttur: svífið í hringi um höfuð einhvers.
- Hraðbanki: stingið korti inn, sláið inn númer og grípið peningana.
- Öryggisnæla: opnið og lokið með varfærni og sýnið að hún stingur ekki.
- Pensillín: sýnið veikindi, svo sprautu, og svo hopp af gleði.
- Blindraletur: lokið augunum og strjúkið fingurgómunum yfir blað.
- Ljósleiðari: sýnið mjótt rör og ljós sem þýtur í gegnum það.
Fræg málverk og stellingar
Hér er leikurinn að frjósa í stellingu, eins og lifandi málverk. Úr flokknum Fræg málverk:
| Auðvelt | Miðlungs | Erfitt |
|---|---|---|
| Mona Lisa | Móðir Whistlers | Guernica |
| Sköpun Adams | Fæðing Venusar | Arnolfini-hjónin |
| Napóleon fer yfir Alpafjöllin | Vatnaliljur | Kartöfluæturnar |
| Frelsisstyttan | Rushmore-fjall | Stóra Ódalíska |
| Sólblóm | Veröld Christinu | Sigurgyðjan frá Samóþrakíu |
Ráð: Sköpun Adams er auðveldust með tveimur: réttið fram vísifingur hvor á móti öðrum. Kartöfluæturnar má leika með því að sitja í hring í daufu ljósi og deila ímynduðum kartöflum.
Hvernig leikur maður óhlutbundin orð?
Fjórar aðferðir sem virka á nánast öll erfið orð:
- Brjótið niður. Langt orð eða setning er alltaf samsett úr minni hlutum. Leikið hvern hluta fyrir sig.
- Hljómar eins og. Togið í eyrað og leikið orð sem rímar.
- Sýnið afleiðinguna. Ef orðið er „pensillín“, sýnið þá einhvern sem verður frískur.
- Byggið upp aðstæður. Ef orðið er „feigðarós“, búið til á og foss með höndunum áður en þið sýnið bátinn.
Fleiri aðferðir og æfingar eru í greininni um ráð í látbragðsleik.
Reglur fyrir erfiða umferð
- Lengri tími: 90 sekúndur í stað 60.
- Fleiri stig: þrjú stig fyrir rétt gisk á erfiðu orði.
- Leyfilegt pass: eitt pass á umferð án refsingar.
- Vísbending: liðið má biðja um flokkinn eða fjölda orða ef leikarinn hefur ekki sýnt það.
Hvernig búið þið til ykkar eigin erfiðu orð?
Bestu erfiðu orðin eru oft þau sem hópurinn býr til sjálfur. Nokkrar hugmyndir að uppsprettum:
- Orðatiltæki ömmu og afa. Biðjið elstu kynslóðina um orðatiltæki sem þau nota. Mörg þeirra eru óþekkt yngra fólki og verða frábær áskorun.
- Íslensk nýyrði. Orð eins og „tölva“, sem er sett saman úr „tala“ og „völva“, er hægt að leika í hlutum og útskýra svo.
- Persónur úr Íslendingasögunum. Gunnar á Hlíðarenda eða Egill Skallagrímsson krefjast þekkingar og hugmyndaflugs.
- Hugtök. Orð eins og „þolinmæði“, „heimþrá“ eða „samviskubit“ eru óhlutbundin og þarf að sýna með aðstæðum.
Erfið orð eru best þegar hópurinn er búinn að hita upp. Ef einhver er nýr í hópnum er gott að byrja á auðveldum orðum í látbragðsleik og hækka svo erfiðleikastigið þegar líður á kvöldið.
