Umdlalo wokulingisa woSuku Lwamagugu: amasiko nomndeni
Umdlalo wokulingisa woSuku Lwamagugu uhlanganisa umndeni wonke ngomhla zingama-24 kuSeptemba: abadlali balingisa imikhosi, imidanso yendabuko, ukudla kwasekhaya nezihlobo ngaphandle kokukhuluma, bese amaqembu eqagela ngaphambi kokuthi isikhathi siphele. Amakhadi afana noMkhosi Womhlanga, uphuthu, amasi nendlamu enza umdlalo ube ngowaseMzansi ngempela, futhi abadala bathola ithuba lokuxoxa izindaba zamasiko.
Usuku Lwamagugu luyini, futhi lugujwa kanjani?
Usuku Lwamagugu luyiholide likazwelonke eNingizimu Afrika, olugujwa ngomhla zingama-24 kuSeptemba. Ngalolu suku, abantu bagubha amasiko, izilimi, ukudla nemvunulo yemiphakathi eyahlukene ehlala ezweni lethu. KwaZulu-Natal, lolu suku lwaziwa kakhulu njengosuku lokukhumbula iNkosi uShaka.
Abantu abaningi bagqoka izingubo zendabuko, abanye bayavakashelana, kanti imindeni eminingi yosa inyama egcekeni. Izikole nemisebenzi kuvame ukuba nemicimbi yamasiko ngezinsuku ezingaphambi kweholide. Yisikhathi lapho izingane zibuza khona ogogo nomkhulu ngezinto zakudala, futhi umdlalo wokulingisa uyindlela emnandi yokuvula lezo zingxoxo. Awudingi izinto ezibizayo, ungadlalwa egcekeni noma ekamelweni lokuhlala, futhi ugogo ongakwazi ukugijima angawudlala kahle njengomzukulu wakhe. Okubalulekile ukuthi wonke umuntu ezwe ukuthi amasiko akhe ayabonakala futhi ayahlonishwa.
Amakhadi emikhosi namaholide aseMzansi
Iqoqo lika-Amaholidi linamakhadi amaningi aphathelene nezinsuku ezibalulekile zezwe lethu:
| Ikhadi | Indlela yokulingisa |
|---|---|
| UMkhosi Womhlanga | Thwala umhlanga omude ehlombe, uhambe ngomugqa omude nabanye, ucule ngaphandle kwezwi |
| Usuku Lwenkululeko | Phakamisa iphepha lokuvota, ulifake ebhokisini, bese ujabula ngezandla phezulu |
| Usuku Lwentsha | Hamba ngomugqa wabafundi, uphakamise izandla ngesibindi |
| Umkhosi Wobuhle Bendabuko | Hamba kancane ngokuziqhenya ugqoke ubuhlalu obucatshangwayo, bese uphendukela izithameli umamatheke |
| Umkhosi Wamasiko | Gqoka izingubo zendabuko, bese usina phambi kwezihlobo |
| Umkhosi Wokuvuna | Vuna ummbila ensimini, uwuthwale ngobhasikidi ekhanda |
| Umkhosi Wokuhlonipha Amaqhawe | Yima uqonde, ukhothamise ikhanda, bese ubeka imbali phansi |
| Ukudla Kwedili | Beka izitsha eziningi etafuleni elide, ubize wonke umuntu ukuthi ahlale |
| Iphathi Yomphakathi | Mema omakhelwane ngesandla, nisine ndawonye emgwaqweni |
Ukudla kwasekhaya okulingisa
Akukho Usuku Lwamagugu olungenakho ukudla. Abanye baze balubize ngokuthi usuku lukashisanyama, ngoba imindeni eminingi yosa inyama ndawonye egcekeni. Iqoqo lika-Ukudla linamakhadi ambalwa okudla kwaseMzansi, futhi ningengeza ukudla kwasekhaya okungekho kulo:
- Uphuthu namasi (amakhadi amabili eqoqweni): khanda uphuthu ebhodweni ngogwembe, bese uthela amasi awugqinsi phezulu, ukhothe izindebe.
- Isikhanda semvu (Smiley) (ikhadi eqoqweni): dweba ubuso obumamathekayo emoyeni, bese ukhomba ikhanda lakho.
- Ujeqe: faka inhlama ebhodweni lokushisa ngomusi, uvale, bese ukhipha isinkwa esiyindilinga ngokuziqhenya.
- Amagwinya: phonsa inhlama emafutheni ashisayo, ugxume emuva ngenxa yokuchachaza, bese uphephetha iminwe.
- Umngqusho: govuza ibhodwe isikhathi eside, bese unikeza wonke umuntu isitsha ngenhlonipho.
- Ibhanichawu yaseThekwini: gebha isinkwa phakathi, ugcwalise ngekhari, udle ngeminwe ngoba kushisa.
- Ichakalaka: sika imifino ngokushesha, wengeze upelepele, bese uphephetha umlomo ngoba kunopelepele.
Amakhadi okudla ahlekisa kakhulu uma umlingisi ebonisa nokuthi ukudla kunambitheka kanjani, ngobuso nangokuphulula isisu, ngaphandle kokusho igama.
Imidanso yendabuko nezanamuhla
Usuku Lwamagugu lugcwele umculo nomdanso. Iqoqo lika-Imidanso linamakhadi ahlukahlukene:
| Ikhadi | Ithiphu |
|---|---|
| Indlamu | Phakamisa unyawo phezulu kakhulu, bese ulushaya phansi ngamandla, uphethe isihlangu esicatshangwayo |
| Umdanso Womugqa | Yima emugqeni nabanye, nenze izinyathelo ezifanayo ngasikhathi sinye |
| Isicathamiya (umbono) | Hamba ngezinyathelo ezithambile ngamathiphu ezinzwane, nime ndawonye njengekhwaya ecula ngaphandle kwezwi |
| Ipantsula (umbono) | Shaya izinyawo phansi ngokushesha, ugobe amadolo, bese uthinta isigqoko sakho ngobuciko |
| Umdanso wamabhuthi (umbono) | Shaya amabhuthi akho ngezandla, bese unyathela phansi ngesigqi esiqinile |
Imidanso emithathu yokugcina ayikho eqoqweni, kodwa iyimibono emihle yamakhadi enu, futhi abadala bangengeza nezinye abazaziyo. Izingane zizojabula ukubona ugogo ezama umdanso wanamuhla, nomzukulu ezama indlamu. Imidanso ingumzuliswano omuhle wokugcina, ngoba ivusa wonke umuntu, futhi ivame ukuphela ngokuthi iqembu lonke lisine ndawonye ngemva kokuthi ikhadi liqagelwe.
Umndeni: amakhadi ezizukulwane
Usuku Lwamagugu luwusuku lomndeni, ngakho amakhadi eqoqweni lika-Umndeni ahambisana nalo kahle:
- Ubabezala: guqa kancane, ugweme ukumbuka emehlweni, bese umnika into ngezandla zombili njengomakoti ohloniphayo.
- Umzukulu wesilisa: gijima uyokwamukela ugogo esangweni, uthwale izikhwama zakhe.
- Umshana wesilisa: lalela umalume eluleka, unqekuze ikhanda ngenhlonipho.
- Isizukulwane: hlela abantu ngobude kusukela kokhokho kuya ezinganeni, bese ukhomba ngamunye.
- Ukhokho wesifazane: hlala phansi, uhlanganise izandla, uxoxe indaba ngezandla izingane zilalele.
- Abomndeni ngomshado: ababili bahlangana, baxhawulane, bese bebalana ngeminwe ukuthi bahlobene kanjani.
Amakhadi omndeni avame ukuholela ekuhlekeni okukhulu, ngoba wonke umuntu ubona umalume wakhe noma u-anti wakhe kumlingisi. Gcinani umoya omuhle: hlekani ndawonye, ningahleki umuntu othile.
Ungawuhlela kanjani umdlalo wokulingisa woSuku Lwamagugu?
- Gqokani izingubo zendabuko. Umdlalo uba mnandi uma abadlali bembethe imvunulo yamasiko abo.
- Hlanganisani izizukulwane. Iqembu ngalinye libe nomuntu omdala, umzali, nengane.
- Dlalani ngezihloko. Umzuliswano wemikhosi, owokudla, owemidanso, bese kuba owomndeni.
- Setha isikhathi. Imizuzwana engama-60 ithuba ngalinye, nengama-90 ezinganeni nakogogo.
- Xoxani ngemva kwekhadi. Ngemva kokuthi ikhadi liqagelwe, umuntu omdala uxoxa indaba emfushane ngalo: lapho efunde khona indlamu, noma ukuthi uphuthu lwalukhanywa kanjani ekhaya.
Uma nifuna ukwenza umdlalo ube nzima kancane kubantu abadala, zamani lezi zinguquko ezintathu:
- Umzuliswano wezilimi: umlingisi ulingisa igama, iqembu kufanele liliqagele ngolimi olwahlukile kunolwalo, njengesiXhosa noma isiSuthu.
- Umzuliswano wezikhathi: amakhadi angezinto zakudala, njengokukha amanzi emfuleni noma ukugaya ummbila ngetshe, abasha abangakaze bazibone.
- Umzuliswano wezindawo: amakhadi ezindawo zaseMzansi, njengeDrakensberg, iTable Mountain noma iSoweto, alingiswa ngaphandle kokukhomba imephu.
Ngale ndlela umdlalo awusiwo umncintiswano kuphela, kodwa uba yindlela yokudlulisa ulwazi lwamasiko kusuka kwesinye isizukulwane kuya kwesinye. Uma ufuna imibono eyengeziwe yamaqembu axubile eminyaka, bheka umhlahlandlela wethu womdlalo wokulingisa womndeni.
Ukufunda amasiko omakhelwane
Usuku Lwamagugu alulona olwesiZulu kuphela, kodwa ngolwamasiko onke aseMzansi. Engezani amakhadi aphathelene nemiphakathi ehlukene: iDiwali evela eqoqweni lika-Amaholidi kubomakhelwane abangamaNdiya, ipotjiekos nemelktert ezivela emasikweni ama-Afrikaner, nezingubo zendabuko zamaXhosa, zabeSuthu nezamaVenda njengemibono yenu. Uma umuntu engalazi ikhadi, lowo ngumzuzu omuhle wokuthi omunye amchazele. Umdlalo uba yisifundo esincane sobumbano, sokuhlonipha nokwazana. Gcinani amakhadi enu, ngoba angasetshenziswa futhi ngonyaka ozayo, kwengezwe amasha. Lowo ngumoya wangempela woSuku Lwamagugu, futhi ungaqhubeka nangemva kokuthi iholide seliphelile.