Цагаан сарын тоглоом: гэр бүлээрээ тоглох дуурайлгын үгс
Цагаан сарын тоглоомд шагайн зэрэгцээ дуурайлга хамгийн тохиромжтой, учир нь гурван үеийнхэн нэг өрөөнд суун хамтдаа тоглож чадна. Золгох, бууз чимхэх, ул боов өрөх, мөр гаргах зэрэг баярын агшнуудыг ярилгүйгээр дуурайж, гэр бүлийнхэн нь таана. Хоёр баг болж, ээлж бүрт 60 секунд өгч, ахмадуудыг шүүгчээр сонгоорой.
Цагаан сарын тоглоомд дуурайлга яагаад тохирдог вэ?
Цагаан сар бол Монголын хамгийн том гэр бүлийн баяр. Битүүлгийн оройгоос эхлэн хэдэн өдөр айл хэсэж, ахмадуудтайгаа золгож, ширээ тойрон суудаг. Энэ үеэр:
- Олон үеийнхэн нэг дор цуглана. Өвөө эмээ, эцэг эх, ач зээ бүгд оролцох тоглоом хэрэгтэй.
- Хоол хооронд завсар их. Бууз жигнэгдэх хооронд, дараагийн зочдыг хүлээх зуур хүмүүс суугаад байдаг.
- Хэрэгсэл шаардлагагүй. Зочилж очсон айлд ч цаас, үзэг байхад л хангалттай.
- Сэдэв нь бэлэн. Баярын бүх ёс заншил өөрөө дуурайхад тохиромжтой хөдөлгөөнтэй.
Шагай бол Цагаан сарын салшгүй тоглоом. Дуурайлгыг шагайтай ээлжлүүлэн тоглож болно: шагайн тоглоомд ялагдсан хүн дараагийн картыг дуурайх гэх мэт. Битүүлгийн орой гэр бүлийнхэн ихэвчлэн гэртээ, шөнө орой болтол хамт суудаг тул энэ орой урт тоглолт хийхэд хамгийн тохиромжтой. Шинийн нэгэн, хоёрноос эхлэн айл хэсэх үед харин богино, хурдан тойрог илүү тохирно.
Цагаан сарын уламжлалт үгс
Эдгээр нь өөрсдөө бичиж болох ерөнхий санаа бөгөөд хүн бүрийн мэддэг баярын агшнууд:
| Үг | Түвшин | Хэрхэн дуурайх |
|---|---|---|
| Золгох | Хялбар | Хоёр гараа доороос нь өргөж, ахмадын тохойг түшиж хацраа ойртуулна |
| Бууз чимхэх | Хялбар | Нимгэн гурил дээр мах тавьж, хуруугаараа нугалж эвхэнэ |
| Дээл өмсөх | Хялбар | Энгэрээ товчилж, бүсээ ороож, малгайгаа засна |
| Хадаг барих | Хялбар | Хоёр гараараа урт даавуу дэлгэж, бөхийж өргөнө |
| Ул боов өрөх | Дунд | Тавган дээр боовыг тэгш давхарлан өндөр өрнө |
| Айл хэсэх | Дунд | Хаалга тогшиж орж, мэндлээд, гарч дараагийн хаалга руу явна |
| Битүүлэг | Дунд | Ширээ засаж, гэр бүлээрээ цуглаад, цадтал идэж гэдсээ илнэ |
| Мөр гаргах | Хэцүү | Өглөө эрт гадаа гарч, тодорхой зүг рүү хэдэн алхам алхаад буцна |
| Бэлэг гардуулах | Хэцүү | Зочин явахад ахмад хүн бэлэг хоёр гараараа хүндэтгэлтэй өгнө |
Мөн Хүүхдийн дуулал багцад Цагаан сарын мэндчилгээ хэлэх, Шагайгаар наадах, Морин хуур сонсож бүжиглэх зэрэг баярын уур амьсгалтай картууд байдаг.
Баярын ширээний хоолыг хэрхэн дуурайх вэ?
Цагаан сарын ширээ өөрөө дуурайлгын баялаг сэдэв. Хоол хүнс багцын жишээ картууд:
- Бууз (хялбар): алган дээрээ жижиг бөөрөнхий хэлбэр барьж, амандаа хийгээд халуунд нь үлээнэ.
- Ааруул (хялбар): хатуу зүйлийг хазаж ядаад, шүдээ барьж зовсон царай гаргана.
- Тос (хялбар): хутгаар зөөлөн зүйл зүсэж, талханд түрхэнэ.
- Хайлмаг (дунд): тогоонд удаан хутгаж, халбагаар амсаад нүдээ анина.
- Хонины шарсан мах (дунд): том тавган дээрх махыг хутгаар хэрчиж, хүн бүрт хуваана.
- Хуушуур хуурах (дунд, хөгжилтэй): тос буцалж буй тогоонд хуушуур хийгээд, цацрахаас ухарч зугтана.
Ааруулыг дуурайхад ахмадууд хамгийн их инээдэг, учир нь бүгд л хатуу ааруулд шүдээ өвтгөж үзсэн байдаг. Хоолны картуудыг ширээний ард суугаа чигтээ дуурайж болох тул хөдлөхөд хэцүү ахмадууд ч дуурайгч болж оролцох боломжтой.
Гэр бүл, хамаатан садныг дуурайх
Гэр бүл багц нь Цагаан сарын цуглааны гол дүрүүдийг агуулдаг:
- Хялбар: Өвөө, Ээж, Аав, Ач, Хүргэн, Хадам ээж.
- Дунд: Өвөө эмээгээрээ айлчлах, Хамаатан садан цуглаан, Ач зээгээ тэвэрч авах.
- Хэцүү: Олон үеийн гэр бүлийн цуглаан, Хамаатан садны угийн бичиг.
Хүргэнийг дуурайхдаа хадам аав ээждээ анх золгох гэж сандарч, хадагаа хэд хэд засаж буйгаар харуулна. Энэ нь залуу хосууд байгаа цуглаанд хамгийн их инээд дагуулдаг карт.
Малчин айл, хөдөөгийн дүр зураг
Цагаан сараар олон гэр бүл хөдөө нутагтаа очиж, малчин хамаатнуудтайгаа золгодог. Малчны амьдрал багцаас Морь, Ишиг, Ноос, Бэлчээр, Хашаа, Малчин, Отор зэрэг картыг нэмбэл хот, хөдөөгийн хүүхдүүд хоёулаа оролцох боломж бүрдэнэ. Хотын хүүхэд Ишгийг, хөдөөгийн хүүхэд Отрыг дуурайх нь бие биенээсээ суралцах сайхан боломж.
Хөдөөгийн картуудыг дуурайх зөвлөгөө:
- Морь: жолоо татаж, хөлөө өндөр өргөн давхина. Хурдан морины уралдаанд оролцсон хүүхэд бол бүр ч амархан.
- Ишиг: жижигхэн, дэвхцсэн алхаагаар ээжийгээ хайж гүйнэ.
- Ноос самнах: нэг гараараа малын нурууг барьж, нөгөө гараараа сам татна.
- Хашаа: гараараа тойрон хашаа барьж, малаа дотор нь оруулаад хаалгаа хаана.
- Отор: ачаагаа тэмээн дээр ачиж, малаа тууж, холын бэлчээр рүү удаан нүүнэ.
Хотод өссөн хүүхэд эдгээрийг дуурайж чадахгүй гацвал хажууд нь суугаа өвөө, эмээ нь гар хөдөлгөөнөөр зааж өгөхийг зөвшөөрч болно. Энэ нь тоглоомыг үе дамжсан сургалт болгодог.
Гурван үеийнхэн хамт тоглох дүрэм
- Багаа холих. Баг бүрт ахмад, дунд үе, хүүхэд байх ёстой.
- Ахмадыг шүүгч болгох. Хөдөлгөөн ихтэй тоглоомд оролцохыг хүсэхгүй ахмадууд оноо тоолж, маргааныг шийднэ.
- Хүүхдэд тусламж. Унших чадваргүй хүүхдийн чихэнд томчууд үгийг шивнэж өгнө. Хүүхдэд 90 секунд, бусдад 60 секунд.
- Сонгодог дүрэм. Ярихгүй, уруулаар хэлэхгүй, ширээн дээрх эд зүйлийг заахгүй.
- Хүндэтгэлтэй байх. Ахмадуудыг шоолсон, ёс заншлыг дорд үзсэн карт бичихгүй.
- Богино байлгах. Нэг айлд 15-20 минут, дараагийн айлд шинэ тойрог.
Тоглоомын үндсэн дүрмийг дуурайлга хэрхэн тоглох тухай заавраас дэлгэрэнгүй уншаарай.
Баярыг жил бүр санагдах уламжлал болгох нь
Цагаан сар бүр гэр бүлээрээ ижил тоглоом тоглож, ялагчийн нэрийг гэр бүлийн тэмдэглэлд бичиж үлдээвэл жил ирэх тусам үнэ цэнэтэй дурсамж болно. Ялагч багт ул боовны оройн чихэр, ааруул, эсвэл ахмадын ерөөл шагнал болгож болно. Жил бүр нэг шинэ карт нэмж, тухайн жилийн гэр бүлийн онцлох үйл явдлыг, жишээ нь шинэ төрсөн ач, хүүхдийн анхны сургууль, шинэ гэр зэргийг дуурайлгавал тоглоом гэр бүлийн өөрийн түүх болон хувирдаг.
