दशैंमा डम्ब शराड्स: परिवारसँग खेल्ने चाडपर्वका रमाइला शब्द
दशैंमा डम्ब शराड्स खेल्न टीका लगाउनू, जमरा राख्नू, पतंग उडाउनू, पिङ खेल्नू र दक्षिणा लिनू जस्ता कार्ड राख्नुहोस्। टीकाको बेलुका घर भेला भएका सबै पुस्ता मिसाएर टोली बनाउनुहोस्, अनि दहीचिउरा जस्ता परिकार र नाताका कार्ड थप्नुहोस्।
दशैंमा डम्ब शराड्स किन यति जम्छ?
दशैं नेपालको सबैभन्दा ठूलो पारिवारिक चाड हो। सहर र विदेशमा बस्ने सन्तान गाउँघर फर्कन्छन्, र एउटै घरमा हजुरबुबादेखि भर्खर हिँड्न सिकेका नातिनातिनासम्म भेला हुन्छन्। यस्तो बेला सबैलाई एकसाथ हँसाउने खेल चाहिन्छ, र डम्ब शराड्सका केही विशेषताले यो काम सजिलै गर्छ:
- सामग्री चाहिँदैन: कागज, कलम र फोनको टाइमर भए पुग्छ, बिजुली गएको साँझ पनि खेल्न सकिन्छ।
- उमेरको बाधा छैन: पढ्न नजान्ने बच्चा र आँखा कमजोर भएका हजुरआमा दुवै खेल्न सक्छन्।
- भाषाको बाधा छैन: नेपाली, मैथिली, नेवारी वा अरू मातृभाषा बोल्ने आफन्त पनि बराबर हुन्छन्।
- कथा र सम्झना: दशैंका दृश्य अभिनय गर्दा बूढापाकाले आफ्नो पालाको दशैंको कुरा सुनाउन थाल्नुहुन्छ।
दशैंका कुन कार्ड सबैभन्दा सजिला छन्?
यी कार्ड हाम्रो चाडपर्व डेक बाट हुन्। दशैंमा हरेक घरमा देखिने दृश्य भएकाले पहिलो राउन्डका लागि उत्तम छन्:
| कार्ड | अभिनय गर्ने तरिका |
|---|---|
| दशैं | रातो टीका, जमरा र पिङ एकपछि अर्को छिटो देखाउने |
| टीका लगाउनू | एउटा हातले अर्काको निधारमा टीका थिचेर आशिष दिएको |
| जमरा राख्नू | कोठाको कुनामा बालुवा राखेर जौ छरेको, अँध्यारोमा छोपेको |
| ठूलाबडासँग दक्षिणा लिनू | निहुरिएर ढोग्ने, अनि दुवै हात थापेर पैसा लिएर निधारमा छुवाउने |
| पतंग उडाउनू | धागो तान्दै र छोड्दै आकाशतिर हेर्ने, अर्काको चङ्गा काटेपछि खुसीले उफ्रने |
यसका साथै सबैले चिनेका अरू दृश्य पनि राख्न सकिन्छ: पिङ खेल्नू (दुवै हातले डोरी समातेर अगाडि पछाडि झुल्ने), नयाँ लुगा लगाउनू (ऐनामा घुमीघुमी हेर्ने) र गाउँ जाने बसमा कोचिनू (छतमा झोला राखेर भित्र उभिँदै हल्लिने)।
हँसाउने राउन्डका लागि दशैंका यस्ता घरायसी दृश्य पनि लेख्न सकिन्छ: दिनभरि टीका थापेर निधार भारी हुनू, दक्षिणा लुकाएर गन्नू, धेरै खाएर पेट समात्नू र पिङमा पालो कुर्दा अधैर्य हुनू। यी कार्ड पढ्नेबित्तिकै बच्चाहरू आफैं हाँस्न थाल्छन्, किनकि हरेकले यो वर्ष नै यस्तो भोगेका हुन्छन्।
घटस्थापनादेखि कोजाग्रतसम्म: दिन अनुसारका कार्ड
दशैं पन्ध्र दिनको चाड भएकाले हरेक मुख्य दिनको आफ्नै दृश्य छ। यी सामान्य आइडिया गाह्रो तहका लागि राम्रा हुन्छन्:
| दिन | कार्डको आइडिया | अभिनयको संकेत |
|---|---|---|
| घटस्थापना | जमरा रोप्नू | माटो र बालुवा मिलाएर बीउ छर्ने, कलश राख्ने |
| फूलपाती | फूलपाती भित्र्याउनू | फूल र पातको बिटो बोकेर जुलुसमा हिँड्ने |
| महाअष्टमी र नवमी | मन्दिर दर्शन गर्नू | लाइनमा उभिएर घण्टी बजाउने, हात जोड्ने |
| विजया दशमी | मालश्री धुन सुन्नू | आँखा चिम्लेर शान्त भई धुनमा टाउको हल्लाउने |
| कोजाग्रत पूर्णिमा | राति जाग्राम बस्नू | निद्रा लागे पनि आँखा खोलेर जुन हेरिरहने |
धार्मिक विधिको अभिनय गर्दा आदर राख्नुहोस्: पूजाको खिल्ली उडाउने होइन, दृश्य चिनाउने उद्देश्य मात्र राख्नुहोस्।
दशैंका परिकारको राउन्ड कसरी खेल्ने?
दशैंमा भान्सा कहिल्यै खाली हुँदैन, त्यसैले खानाको राउन्डले सबैलाई भोक र हाँसो दुवै लगाउँछ। खाना डेक बाट यी कार्ड लिन सकिन्छ:
- दहीचिउरा: कचौरामा चिउरा हालेर दही खन्याउने, चम्चाले मिसाउँदै खाने।
- छोयला: मासु पोलेको र मसला मिसाएर टपरीमा पस्केको। नेवार परिवारमा सबैले चिन्छन्।
- जुजु धौ: माटोको कचौरा दुवै हातले समातेर उल्टो पार्दा पनि दही नखसेको देखाउने।
- तिहुनको तरकारी: ठूलो कराहीमा पन्यूँले चलाउँदै नुन चाखेको।
- पुरी: पीठो बेलेर तातो तेलमा छाड्ने, फुलेको देखेर खुसी हुने।
सेलरोटी र अचार जस्ता घरैपिच्छे बन्ने परिकार पनि सामान्य आइडियाका रूपमा थप्न सकिन्छ।
नाताको राउन्ड किन सबैभन्दा हँसाउने हुन्छ?
दशैंमा मात्र भेट हुने आफन्त धेरै हुन्छन्, र कसले कसलाई के भनेर बोलाउने भन्ने अलमल बच्चालाई सधैं हुन्छ। परिवार डेक का नाता अभिनय गर्दा यो अलमल रमाइलो खेल बन्छ:
- हजुरआमा: लौरो टेकेर बस्ने, नातिनातिनालाई टीका लगाएर आशिष दिने।
- माइजू: मामाघर पुगेका भान्जाभान्जीलाई खाना पस्कँदै “अझै खाऊ” भनेझैं थाल भरिदिने।
- फुपाजू: ढोकाबाट मुस्कुराउँदै पस्ने, बच्चालाई दक्षिणा थमाउने।
- ज्वाइँ: ससुराली पुगेर लजाउँदै बस्ने, सबैले खातिरदारी गरेको।
- भतिजी र भान्जी: गाह्रो कार्ड, किनकि कसको छोरी हो भन्ने देखाउनुपर्छ। पहिले बुबाको दाजुभाइ वा आमाको दाजुभाइ देखाएर सुरु गर्नुहोस्।
पारिवारिक खेलका थप आइडिया परिवारसँग डम्ब शराड्स मा छन्।
तिहारसम्म खेल कसरी लम्ब्याउने?
दशैं सकिएको केही हप्तामै तिहार आउँछ, र धेरैको बिदा दुवै चाडसम्म जोडिन्छ। चाडपर्व डेकका तिहारका कार्ड थपेर खेल नयाँ बनाउनुहोस्:
- देउसी रे भैलो गाउनू: समूहमा ढोकामा उभिएर नाच्ने, घरमुलीले सेलरोटी र दक्षिणा दिएको।
- कुकुरलाई टीका लगाउनू: कुकुरको घाँटीमा माला लगाएर निधारमा टीका लगाउने, पुच्छर हल्लाएको।
- भाइटीका लगाउनू: दिदीबहिनीले भाइको निधारमा सात रङको टीका लगाएर मखमलीको माला लगाइदिएको।
- तिहारमा घर सिँगार्नू: झ्यालमा बत्ती र दियो सजाउने, आँगनमा रङ्गोली कोर्ने।
हजुरबुबादेखि नातिसम्म सबैलाई कसरी खेलाउने?
- पुस्ता मिसाएर टोली: हरेक टोलीमा कम्तीमा एक बूढापाका, एक ठूलो र एक बच्चा राख्ने।
- समय लचिलो: साना बच्चाको पालोमा दुई मिनेट, बूढापाकाको पालोमा ९० सेकेन्ड, अरूको ६० सेकेन्ड।
- निर्णायक घरमुली: घरका सबैभन्दा जेठा सदस्यलाई अन्तिम निर्णय गर्ने जिम्मा दिँदा विवाद छिटो टुङ्गिन्छ।
- अंक कापीमा: एक जना किशोरलाई अंक लेख्ने जिम्मा दिने। टोलीबीच अंक बाँड्ने तरिका डम्ब शराड्समा अंक गन्ने तरिका मा छ।
- पुरस्कार: जित्ने टोलीलाई पहिले मिठाई रोज्ने वा पिङमा पहिलो पालो पाउने अधिकार।
कागजका पर्ची लेख्ने समय नभए Act Up एपमा चाडपर्व, खाना र परिवारका डेक तयार छन्: एक जनाले फोन निधारमा राख्छ, अरू आफन्तले अभिनय गर्छन्, र फोन झुकाएर अंक वा पास गरिन्छ।
