Шарады на Купалле: летнія ідэі для свята з сям'ёй і сябрамі
Шарады на Купалле складайце з вобразаў свята, якое адзначаюць на прыродзе: вогнішча, вянок на вадзе, папараць-кветка, русалка, купальскае кола і ранішняя раса. Дадайце летнія забавы («Купанне ў возеры», «Купалле на рацэ», «Дачны ўчастак») і гуляйце вялікімі сямейнымі камандамі каля вогнішча, па 60 секунд на слова, пакуль не пачнецца пошук папараць-кветкі.
Чаму шарады пасуюць Купаллю
Купалле адно з самых беларускіх святаў. Яго адзначаюць не за сталом, а на беразе ракі ці возера, вялікай кампаніяй, часта разам з дзецьмі, бацькамі і суседзямі па дачы. Пакуль распальваюць вогнішча і плятуць вянкі, ёсць час, які трэба чымсьці заняць. Шарады падыходзяць ідэальна: не патрабуюць стала, электрычнасці і рэквізіту, а самі купальскія традыцыі такія выразныя, што паказваць іх адно задавальненне.
Святкуюць Купалле і ў гарадскіх парках, і на вялікіх фестывалях, і проста на беразе возера каля дачы. Дзе б вы ні былі, ёсць некалькі простых парад, каб гульня на прыродзе ўдалася. Па-першае, выберыце месца без высокай травы, каб паказчыку было зручна рухацца. Па-другое, паклапаціцеся пра святло: пасля захаду сонца паказчык павінен стаяць тварам да вогнішча або пад ліхтаром. Па-трэцяе, гуляйце, пакуль яшчэ ёсць энергія: на світанку, калі ўсе ідуць умывацца расой, ужо не да шарад.
Купальскія традыцыі для паказу
Гэта агульныя ідэі, вядомыя кожнаму, хто хоць раз святкаваў Купалле:
| Слова | Як паказаць |
|---|---|
| Вогнішча | Складаеце дровы, раздзьмуваеце агонь, грэеце рукі |
| Скакаць праз вогнішча | Бярыцеся за рукі з партнёрам і пераскоквайце праз «агонь» |
| Плесці вянок | Збіраеце кветкі і пляцеце іх у кола, прымяраеце на галаву |
| Пускаць вянок па вадзе | Асцярожна кладзеце вянок на ваду і глядзіце, куды плыве |
| Папараць-кветка | Шукаеце ў цемры з ліхтарыкам, раптам знаходзіце і асляпляецеся ззяннем |
| Купальскае кола | Падпальваеце кола і скочваеце яго з гары |
| Умывацца расой | На світанку збіраеце расу з травы далонямі і ўмываеце твар |
| Карагод | Усе бяруцца за рукі і ідуць па крузе |
| Збіраць лекавыя травы | Нахіляецеся, нюхаеце, кладзеце ў пучок |
Парада: «Папараць-кветку» лепш паказваць як цэлую гісторыю. Спачатку доўгі пошук, потым спалох і захапленне. Калі адгадаюць «скарб», пакажыце кветку пальцамі, і адказ знойдзецца.
Летнія забавы з калоды «Лета»
Купалле прыпадае на самае спякотнае лета, таму калода Лета тут вельмі дарэчы. У ёй нават ёсць асобная картка «Купалле на рацэ»:
- Лёгкія: Пляж, Купальнік, Загар, Купанне ў возеры, Ровар, Замак з пяску, Шэзлонг, Плаванне.
- Сярэднія: Купалле на рацэ, Дачны ўчастак, Спякотная сярэдзіна ліпеня, Прагулка на захадзе сонца, Прычал, Парк атракцыёнаў.
- Смешныя: Сонечны апёк, Згубіць адзін шлёпанец, Пясок усюды.
«Згубіць адзін шлёпанец» лепш за ўсё паказваць, скачучы на адной назе па гарачым пяску.
Прырода і купальская міфалогія
Купальская ноч вядомая таямнічымі вобразамі. З калоды Прырода падыдуць Лес, Балота, Мох, Расінка, Стары дуб і Папараць, а з калоды Міфалогія Русалка, Лада і Пярун.
| Персанаж | Як паказаць |
|---|---|
| Русалка | Сядзіце на «беразе», расчэсваеце доўгія валасы і клічаце рукой |
| Лада | Багіня кахання і лета: рукі на сэрцы, ласкава вітаеце ўсіх |
| Пярун | Бог грому: узмах рукой і ўдар маланкі ў зямлю |
| Стары дуб | Шырока расстаўленыя ногі-карэнні, рукі-галіны |
Калі побач ёсць дзеці, раскажыце ім пасля гульні, чаму ў купальскую ноч русалкі выходзяць на бераг і чаму ўсе шукаюць папараць-кветку. Гульня становіцца жывым урокам беларускай культуры. Можна нават зрабіць правіла: той, хто адгадаў персанажа, расказвае пра яго адзін факт. Калі ніхто не ведае, расказвае вядучы, і ўсе даведваюцца нешта новае пра свята, якое адзначаюць шмат стагоддзяў.
Сямейны раўнд: тры пакаленні каля вогнішча
На Купалле часта збіраецца ўся радня, таму варта дадаць карткі з калоды «Сям’я»: Маці, Бацька, Дзядуля, Унук, Блізняты, Цётка, Пляменнік. Для вопытных ёсць Прабабуля, Продак і Нашчадак. Цікавы прыём: прапануйце дзецям паказаць сваіх родных, а дарослым адгадаць, каго з прысутных мелі на ўвазе. Па звычках, хадзе і ўлюбёных фразах, паказаных без слоў, дзядулю пазнаюць хутчэй, чым ён паспее здагадацца сам, і смяецца ўжо ўся паляна.
Купальскія песні і гульні
Песні таксама можна паказваць, і для Купалля гэта асабліва дарэчы. Як агульныя ідэі падыдуць «Купалінка» (пляценне вянка і пошук «Купалінкі» па ўсёй паляне) і «Ой, рана на Івана» (світанак і купальскае вогнішча). Каб песні было лягчэй адгадаць, спачатку пакажыце жэст «песня», потым колькасць слоў.
Падыдуць і старыя дваровыя гульні, якія многія памятаюць з лета ў вёсцы ў бабулі: «Ручаёк», «Даганялкі», «Жмуркі», «Хованкі». Паказваць іх цікава, а пасля шарад можна згуляць у іх па-сапраўднаму. Для дзяцей гэта шанец даведацца, у што гулялі іх бацькі.
Як арганізаваць шарады на Купалле
- Выберыце месца. Роўная паляна каля вогнішча, дзе ўсе бачаць паказчыка.
- Падрыхтуйце словы загадзя. На прыродзе пісаць нязручна, таму складзіце спіс дома або вазьміце гатовыя калоды з шарад онлайн бясплатна на тэлефоне.
- Падзяліцеся на дзве каманды, напрыклад «Вянкі» і «Вогнішчы», каб у кожнай былі і дзеці, і дарослыя.
- Таймер 60 секунд, для малых 90 секунд. На прыродзе зручна выкарыстоўваць тэлефон з гучным сігналам, каб яго было чуваць праз шум ракі і песні.
- Апошні раўнд перад пошукам папараць-кветкі. Каманда-пераможца вядзе ўсіх на пошукі, а дарослыя ідуць разам з дзецьмі.
Каб усе ведалі агульныя знакі, перад гульнёй нагадайце асноўныя правілы гульні ў шарады.
