Pantomimë për Ditën e Verës: lojë familjare me ballokume
Një pantomimë për Ditën e Verës është lojë e lehtë familjare për 14 Marsin, kur shumë familje pushojnë, dalin në natyrë ose mblidhen rreth një tepsie me ballokume. Luani fjalë për pranverën, lulet, kafshët që zgjohen, ushqimet e festës dhe zakonet si verorja, me ekipe ku përzihen fëmijët e të rriturit, në oborr, në park ose në piknik.
Pse Dita e Verës i shkon kaq mirë një loje familjare?
Dita e Verës është festë e vjetër shqiptare që përshëndet fundin e dimrit dhe ardhjen e stinës së ngrohtë. E festojnë familjet e të gjitha besimeve, ndaj në një tavolinë mund të ulen pa problem fqinjë, miq e kushërinj me tradita të ndryshme. Elbasani është qendra e festës, por ballokumet sot piqen dhe gjenden në shumë qytete, dhe dita kalon zakonisht jashtë, me shëtitje e piknikë.
Pantomima përshtatet me këtë frymë: nuk kërkon tavolinë, as ekran, dhe e bën festën më të gjallë për fëmijët që përndryshe mërziten pas drekës.
Zakonet e festës si letra pantomime
Këto janë ide të përgjithshme nga traditat e ditës, me këshilla si t’i luash:
| Letra | Si ta luash |
|---|---|
| Verorja | Lidh një fije të hollë rreth kyçit të dorës së dikujt, me kujdes |
| Dallëndyshja e parë | Shiko lart, trego me gisht një zog që kalon dhe gëzohu |
| Mbledhja e luleve | Përkulu, këput lule një nga një dhe bëj një buqetë |
| Varja e verores në degë | Hiq fijen nga dora dhe lidhe në një degë trëndafili |
| Shëtitja në kala | Ngjitu në një rrugë me kalldrëm dhe shiko qytetin nga lart |
| Piknik në bar | Shtro një mbulesë, ulu, hap shportën dhe ndaj ushqimin |
| Pastrimi i pranverës | Hap dritaret, shkund qilimat dhe fshi pluhurin |
Për fëmijët, verorja dhe dallëndyshja janë mënyrë e bukur për t’u shpjeguar zakonin: verorja mbahet në dorë dhe, sipas traditës, hiqet kur shihet dallëndyshja e parë.
Ushqimet e festës dhe të tavolinës
Paketa Ushqim ka ballokumen si letër më vete, bashkë me pjata të tjera që gjenden shpesh në tavolinat shqiptare:
- Ballokume: gatuaj brumin, formo topa të vegjël, shtypi lehtë dhe fut tepsinë në furrë.
- Byrek me spinaq: pri tepsinë në copa katrore dhe shpërndaj nga një copë për çdo mysafir.
- Qofte të fërguara: formo qofte në pëllëmbë dhe hidhi në tigan, duke u ruajtur nga vaji që kërcen.
- Kifle me djathë: mbështill brumin si brirë të vegjël dhe fut djathin brenda.
- Kompot fruta: qëro, prit, hidh frutat në tenxhere dhe përziej.
Ballokumja është letra yjore e ditës: kush e gjen i pari, merr i pari një copë nga tepsia e vërtetë.
Natyra që zgjohet
Paketa Natyra është ideale për lojën në park ose në kodër. Shembuj nga paketa:
| Niveli | Letra | Ide |
|---|---|---|
| E lehtë | Pemë, Trëndafil, Luledielli, Shkurre, Lis | Luledielli: kthe fytyrën ngadalë pas diellit |
| Mesatare | Jasemin, Hardhi, Luleradhiqe, Bambu | Luleradhiqja: fry farat dhe ndiq me sy si fluturojnë |
| E vështirë | Tundër, Tajgë, Atol, Delta | Delta: ndaj një lumë me gishta në shumë degë |
Letrat e lehta janë për fëmijët, ndërsa ato të vështirat janë sfidë e mirë për nxënësit që sapo kanë mësuar gjeografinë.
Familja në festë
Dita e Verës është ditë vizitash, ndaj paketa Familja shkon natyrshëm. Letra si “Gjysh”, “Nip”, “Mbesë”, “Dajë (vëlla nëne)”, “Teze (motër nëne)” dhe “Stërgjyshe” i bëjnë fëmijët të mendojnë si t’i tregojnë të afërmit pa folur. Gjyshi luhet me shkop dhe kurriz pak të kërrusur, teza me një përqafim të fortë e të gjatë, nipi i vogël me një vrap të shpejtë rreth tavolinës.
Pantomimë për Ditën e Verës në natyrë, hap pas hapi
- Përgatitni letrat në shtëpi. 30 deri në 40 letra në një shportë ose qese pëlhure.
- Zgjidhni vendin. Një lëndinë e sheshtë, larg rrugës dhe pa gurë.
- Ndani ekipet me shami. Një ekip me shami të bardha, tjetri me të kuqe, si ngjyrat e verores.
- Mbani kohën me telefon. 60 sekonda për të rriturit, 90 për fëmijët.
- Luani tri raunde. Zakonet, ushqimet dhe natyra, me nga një letër për çdo lojtar.
Ide për kopshtet, shkollat dhe diasporën
Ditët para 14 Marsit, shumë edukatore e mësuese përgatitin aktivitete për festën. Pantomima është mënyrë e thjeshtë për t’u treguar fëmijëve zakonet pa ligjërata të gjata:
- Në kopsht: vetëm letra me një veprim, si “lidh verorën”, “nuhat lulen”, “ha ballokume”, “fluturo si dallëndyshe”.
- Në shkollën fillore: raunde me ekipe dhe pyetje të shkurtra pas çdo letre: pse lidhet verorja, pse pritet dallëndyshja.
- Në shkollat shqipe të diasporës: fëmijët që nuk e kanë parë kurrë festën në Elbasan e mësojnë duke e luajtur, dhe fjalët e reja shqipe u ngelin në mend.
Në fund, ndani ballokume të vërteta ose të bëra në shtëpi me prindërit. Fëmijët e kujtojnë më mirë festën kur e kanë luajtur dhe shijuar njëkohësisht.
Nëse loja ju pëlqen, paketa Festa ka letra për festat që vijnë pas saj, si “Dita e Shën Gjergjit”, “Pashkët Katolike”, “Gjuetia e vezëve të Pashkëve” dhe “Dita e Punëtorëve (1 Maj)”. Kështu e njëjta lojë mund të kthehet në traditë të familjes për gjithë pranverën.
