परिवारसँग खेल्ने डम्ब शराड्स: सबै उमेरका लागि आइडिया
परिवारसँग खेल्ने डम्ब शराड्समा पुस्ता मिसाएर टोली बनाउनुहोस् र सबै उमेरले बुझ्ने कार्ड छान्नुहोस्: जनावर, कार्टुन, चाडपर्व र नातागोता। ठूलोबुबा, माइजू वा सालीको अभिनय गर्दा हजुरआमादेखि नातिनातिनासम्म सबै एकैसाथ हाँस्छन्।
परिवारसँग खेल्ने डम्ब शराड्सको ढाँचा कस्तो हुन्छ?
नेपाली परिवारको जमघट सानो हुँदैन। दशैंमा टीका थाप्न आएका काका काकी, मामा माइजू, फुपू फुपाजू र उनीहरूका छोराछोरी, सबै एउटै आँगनमा। यति धेरै उमेर र स्वभावका मान्छेलाई एउटै खेलमा जोड्न यो ढाँचा अपनाउनुहोस्:
- पुस्ता मिसाएर टोली: हरेक टोलीमा एक ठूला, एक युवा र एक बच्चा।
- दम्पती छुट्याउने: श्रीमान श्रीमती फरक टोलीमा, एकअर्काको इशारा बुझ्ने फाइदा नहोस्।
- दुई थैली: सजिला र मध्यम कार्ड छुट्टाछुट्टै, खेलाडीले आफ्नो क्षमताअनुसार रोजोस्।
- एक संचालक: समय र अंक हेर्ने काम उठ्न नचाहने कुनै ठूलालाई दिनुहोस्, उहाँ पनि खेलको भाग बन्नुहुन्छ।
- छोटा पालो: ९० सेकेन्ड, ताकि पालो पर्खँदा कोही बोर नहोस् र हरेक सदस्यले कम्तीमा दुई पटक अभिनय गर्न पाओस्।
नातागोताका रमाइला कार्ड कुन हुन्?
परिवार डेकमा हाम्रा नातागोताका शब्द छन्, जुन नेपाली परिवारमा मात्र यति रमाइला लाग्छन्। अंग्रेजीमा “अंकल” भनेर सकिने नाता हामीकहाँ ठूलोबुबा, काका, मामा र फुपाजू गरी छुट्टाछुट्टै हुन्छन्। तिनलाई नबोली कसरी देखाउने भन्ने नै असली चुनौती हो:
| कार्ड | कसरी देखाउने |
|---|---|
| बुबा, आमा | सजिलो: बुबाका लागि जुँगा मुसारेको, आमाका लागि भान्सामा डाडु चलाएको |
| हजुरआमा | लौरो टेकेर, नातिलाई काखमा राखेर कथा सुनाएको |
| जुम्ल्याहा | दुई औंला उठाएर, अनि दुवै हात एउटै चाल दोहोर्याएको |
| ठूलोबुबा | बुबाको इशारा, अनि हात माथि उठाएर “उहाँभन्दा ठूलो” |
| ठूलीआमा, कान्छीआमा | आमाको इशारा, अनि ठूलो वा सानोको संकेत |
| माइजू | आमाको इशारा, अनि “दाइ वा भाइ”, अनि उसको श्रीमती |
| फुपाजू | बुबाको इशारा, “दिदी वा बहिनी”, अनि उसको श्रीमान |
| साली | श्रीमतीको इशारा, अनि “उसकी बहिनी” |
| देवर | श्रीमानको इशारा, अनि “उसको भाइ”, हात तल झारेर |
| ज्वाइँ | छोरीको इशारा, अनि उसको श्रीमान, अनि सबैले आदर गरेको भाव |
| भान्जी, भतिजी | भान्जीका लागि दिदीबहिनीको, भतिजीका लागि दाजुभाइको इशारा, अनि उनकी छोरी |
यस्ता कार्डमा पहिले मूल नाता देखाउने र त्यसपछि “को श्रीमती”, “को भाइ” जोड्ने तरिका सबैभन्दा छिटो हुन्छ। कहिलेकाहीं टोलीले “काका” भन्छ, “मामा” भन्छ, “फुपाजू” भन्छ, अनि बल्ल “माइजू” मा पुग्छ। त्यही बीचको अलमल नै यो विधाको असली रमाइलो हो। खेल सुरु हुनुअघि “श्रीमान”, “श्रीमती”, “छोरा”, “छोरी” का सजिला इशारा परिवारसँग मिलाउनुहोस्।
सबै उमेरले बुझ्ने कार्ड कुन हुन्?
जनावर: जनावरहरू डेकका “हात्ती”, “बाँदर केराको छिल्का चलाउँदै”, “सुँगुरको बच्चा” र “गाईले पुच्छरले झिँगा धपाउँदै” जस्ता कार्ड हजुरबुबाले पनि सजिलै बुझ्नुहुन्छ र नातिले पनि रमाउँदै अभिनय गर्छ।
कार्टुन: कार्टुनहरू डेकका “डोरेमोन”, “टम एन्ड जेरी”, “पिङ्क प्यान्थर”, “लिटल कृष्ण” र “बाल हनुमान” बच्चाहरूको मनपर्ने विधा हो। रोचक कुरा, आमाबुबाले पनि टम एन्ड जेरी र पिङ्क प्यान्थर आफ्नो बाल्यकालमा हेरेका हुन्छन्।
दैनिक घरायसी काम: भात पकाउनु, लुगा सुकाउनु, धारामा पानी भर्नु, गाईलाई घाँस हाल्नु जस्ता सामान्य आइडिया गाउँ र शहर दुवैका सदस्यले चिन्छन्। यी कार्डमा प्रायः आमा र हजुरआमाको अभिनय सबैभन्दा प्रष्ट हुन्छ, र बच्चाहरूले “हाम्री आमा पनि यस्तै गर्नुहुन्छ” भनेर ताली बजाउँछन्।
चाडपर्वका कुन कार्ड राख्ने?
परिवार प्रायः चाडमै भेला हुने भएकाले चाडपर्व डेक सबैभन्दा सान्दर्भिक हुन्छ। यसका नमुना कार्ड:
- दशैं, टीका लगाउनू, जमरा राख्नू: ठूलाबडाअगाडि शिर झुकाएर टीका थापेको।
- ठूलाबडासँग दक्षिणा लिनू: दुवै हात जोडेर लिएको, अनि खल्तीमा राखेर मुसुक्क हाँसेको।
- पतंग उडाउनू: आकाशतिर हेर्दै धागो तानेको र लटाई घुमाएको।
- देउसी रे भैलो गाउनू: समूहमा ढोकाअगाडि उभिएर नाचेको।
- कुकुरलाई टीका लगाउनू: तिहारमा कुकुरलाई माला लगाएर टीका दिएको।
- भाइटीका लगाउनू: दिदीबहिनीले दाजुभाइको निधारमा सात रंगको टीका लगाएको।
- तीज, माघे संक्रान्ति, लोसार: चाडअनुसार नाच, खाना र पहिरन।
दशैंका थप आइडिया दशैंमा डम्ब शराड्स मा छन्।
परिवारसँग कहिले र कहाँ खेल्ने?
परिवारको डम्ब शराड्सका लागि विशेष दिन कुर्नु पर्दैन, तर केही अवसरमा यो खेल झन् जम्छ:
- दशैंको टीकापछिको साँझ: टीका र खानपिन सकिएपछि सबै आँगनमा बसेका हुन्छन्, यही बेला खेल सुरु गर्नुहोस्।
- तिहारमा देउसी भैलोको पर्खाइ: देउसी टोली आउनुअघिको खाली समयमा।
- बिहे र व्रतबन्धको जमघट: टाढाका आफन्त वर्षौंपछि भेटिँदा परिचय र हाँसो दुवै हुन्छ।
- पारिवारिक वनभोज: खाना पाक्दै गर्दा रुखमुनि घेरा बनाएर।
- जाडोको लामो रात: आगो तापेर बसेका बेला, बसेरै देखाउन मिल्ने कार्ड रोजेर।
यस्ता अवसरमा कतिपय आफन्त एकअर्कालाई राम्ररी चिन्दैनन् पनि। खेलले छिटो नजिक ल्याउँछ, र अर्को वर्ष भेट्दा “त्यो हात्तीको अभिनय सम्झनुहुन्छ?” भनेर कुरा सुरु हुन्छ।
उमेरअनुसार नियममा कस्तो छुट दिने?
| सदस्य | समय | छुट |
|---|---|---|
| ४ देखि ७ वर्षका बच्चा | २ मिनेट | ठूलाले कानमा शब्द भनिदिने, अंक नगन्ने |
| ८ देखि १२ वर्ष | ९० सेकेन्ड | सजिला कार्डको थैली |
| किशोर र युवा | ६० सेकेन्ड | छुट छैन, गाह्रो कार्ड पनि |
| आमाबुबा | ९० सेकेन्ड | आफैं थैली रोज्ने |
| हजुरबुबा हजुरआमा | २ मिनेट | बसेरै अभिनय, एक पटक थप पास |
परिवारको खेल रमाइलो र सहज बनाउने टिप्स
- कसैलाई जबर्जस्ती नगर्नुहोस्: लजालु काकी वा थाकेका हजुरबुबालाई अनुमान लगाउने भूमिकामा मात्र राख्न सकिन्छ।
- हार र जित हल्का राख्नुहोस्: हार्ने टोलीले सबैलाई चिया पकाएर खुवाउने जस्तो रमाइलो नियम राख्नुहोस्, जसमा हार्दा पनि कसैको मन नदुखोस्।
- ठाउँ मिलाउनुहोस्: आँगन वा ठूलो बैठक कोठा, जहाँ सबैले अभिनय गर्नेलाई देख्न सकून्।
- पुराना कुरा पनि राख्नुहोस्: रेडियोमा कथा सुन्नु, ढिकीमा धान कुट्नु जस्ता कार्डले ठूलाहरूलाई आफ्नो जमानाको कथा सुनाउने मौका दिन्छन्।
- नयाँ कुरा पनि राख्नुहोस्: भिडियो कल गर्नु वा सेल्फी खिच्नु जस्ता कार्डमा हजुरबुबाको अभिनय हेर्दा नातिनातिना हाँसोले लोटपोट हुन्छन्।
- चिट सबैले लेखून्: हरेक सदस्यले दुई दुई चिट लेख्दा सबैको रुचि खेलमा आउँछ।
