Ailə üçün pantomima oyunu: bütün yaşlar üçün ideyalar
Ailə üçün pantomimada hamının tanıdığı sözlər seçin: heyvanlar, cizgi filmi qəhrəmanları, yeməklər və ailə üzvləri. Komandaları yaşa görə qarışdırın ki, nənə-baba ilə nəvələr bir tərəfdə olsun, uşaqlara daha çox vaxt verin və çətin sözləri böyüklərə saxlayın. Belə qurulan oyun bayram süfrəsində 6 yaşlı uşağı da, 70 yaşlı babanı da eyni dərəcədə əyləndirir.
Ailə üçün pantomima: böyük məclisdə oyunu necə qurmalı?
Azərbaycan ailəsində «ailə axşamı» çox vaxt 10-20 nəfər deməkdir: babalar, nənələr, əmilər, xalalar, gəlinlər və hər yaşdan uşaqlar. Belə qrupda oyunun hamı üçün maraqlı olması bir neçə qərardan asılıdır:
- Aparıcı seçin. Adətən ailənin ən enerjili üzvü. O, kartları paylayır, vaxtı tutur və mübahisələri həll edir.
- Komandaları qarışdırın. Hər komandada bir yaşlı, bir-iki orta yaşlı və bir-iki uşaq olsun.
- Kartları üç qaba bölün. Asan (heyvanlar, hərəkətlər), orta (yeməklər, cizgi filmləri), çətin (filmlər, atalar sözləri). Göstərən özü seçsin.
- Vaxtı yaşa görə tənzimləyin. Uşaqlar üçün 2 dəqiqə, böyüklər üçün 90 saniyə.
- Fasilə verin. 20-30 dəqiqədən sonra çay fasiləsi edin, sonra final raundu keçirin.
Ailə üzvləri və qohumluq sözləri
Azərbaycan dilində qohumluq adları çox zəngindir: əmi, dayı, xala, bibi, baldız, qayın… Onları göstərmək ailə pantomimasının ən gülməli raundudur, çünki «xala» ilə «bibini» jestlə ayırmaq hər kəsi düşündürür. Ailə dəstindən:
| Kart | Necə göstərmək olar |
|---|---|
| Ana | Körpəni qucaqlayıb yırğalayın, sonra alnından öpün |
| Baba | Əsaya söykənin, bığınızı sığallayın, nəvəni dizinizə oturdun |
| Bacı | Saçınızı hörün, sonra qardaşınızla bir şirniyyatı bölüşün |
| Xala | Əvvəl ananı göstərin, sonra onun yanında «bacısını» |
| Dayı | Əvvəl ananı göstərin, sonra onun yanında «qardaşını» |
| Əmi | Əvvəl atanı göstərin, sonra onun yanında «qardaşını» |
| Gəlin | Başınıza duvaq salın, utancaq-utancaq addımlayın |
| Nəvə | Babanı göstərin, sonra balaca uşağı onun qucağına verin |
| Ailənin böyüyü (ağsaqqal) | Süfrənin başında oturun, hamı sizə baxıb susur |
Bu kartlarda «əvvəl ananı, sonra qardaşını» kimi zəncirvari göstərmə əsas sirdir. Daha çoxu Ailə dəstindədir.
Heyvanlar: üç nəslin ortaq dili
Heyvanları hamı tanıyır, ona görə qarışıq yaşlı oyunun ən etibarlı kartlarıdır. Heyvanlar dəstindən:
- Pişik, Ördək, Meymun, Delfin, Canavar (asan, uşaqlar üçün).
- Eşşək, Panda, Qunduz, Ağacdələn (orta, böyük uşaqlar və valideynlər üçün).
- Bezoar keçisi, Ördəkburun, Narval (çətin, böyüklər üçün).
Baba və nəvəyə birlikdə «Eşşək» kartı verin: biri qulaqları, o biri inadla dayanmağı göstərsin. Belə cüt göstərmələr bütün süfrəni güldürür. Kənddə böyümüş babalar inəyi, keçini və toyuğu elə dəqiq göstərir ki, şəhərdə böyüyən nəvələr üçün bu, kiçik bir canlı dərsə çevrilir.
Cizgi filmləri: həm nəvələr, həm valideynlər
Cizgi filmləri nəsilləri birləşdirən kateqoriyadır: bəzi qəhrəmanları babalar uşaqlıqdan, bəzilərini nəvələr bu gündən tanıyır. Multfilmlər dəstindən:
| Kart | Kim tanıyır | İpucu |
|---|---|---|
| Tom və Cerri | Hamı | Biri pişik olub qovur, biri siçan olub qaçır |
| Krokodil Gena | Babalar, nənələr | Qarmon çalın, ad günü mahnısı oxuyurmuş kimi yırğalanın |
| Cırtdan | Hamı | Çox balaca olun, divin evindən gizlicə qaçın |
| Dumbo | Uşaqlar | Böyük qulaqları çırpıb «uçun» |
| Aladdin | Valideynlər, uşaqlar | Çırağı ovuşdurun, xalçaya oturub uçun |
| Garfield | Valideynlər | Divanda uzanıb tənbəl-tənbəl qarnınızı sığallayın |
Babanın «Krokodil Gena» kartını nəvəyə izah etməsi özü ayrıca tamaşadır. Daha çox qəhrəman Multfilmlər dəstindədir.
Yeməklər: süfrədən götürülmüş sözlər
Ailə məclisi süfrəsiz olmur, yemək kartları da həmişə tez tapılır. Yemək dəstindən:
- Bozbaş: böyük qazanda ət və noxud qaynadın.
- Dolma (yarpaq dolması): kiçik yarpağa qiymə qoyub səliqə ilə bükün.
- Səbzi plov: düyünü dəmləyin, göyərtini doğrayın.
- Şəki pitisi: saxsı qabda bişirin, çörəyi doğrayın.
- Göy qutabı: xəmiri açın, göyərti qoyub yarımay kimi qatlayın.
- Kəllə qənd: böyük qəndi çəkiclə sındırıb çayın yanına qoyun.
Nənələr yemək kartlarını göstərəndə adətən ən dəqiq resepti də «danışmadan» izah edirlər. Uşaqlar isə dolmanı bükməyə çalışanda yarpağı hər tərəfə «dağıdır» və bu, ayrıca gülüş mənbəyidir. Bütün kartlar Yemək dəstindədir.
Nənə-baba ilə nəvəni bir komandada necə oynatmaq olar?
Ailə pantomimasının ən qiymətli tərəfi nəsillərin birlikdə oynamasıdır. Bunun üçün bir neçə sınanmış üsul var:
- Cüt göstərmə. Nəvə və baba birlikdə çıxır: uşaq hərəkəti edir, baba isə ona kartı pıçıltı ilə xatırladır və jesti düzəltməyə kömək edir.
- Rol bölgüsü. Yaşlı oyunçu ayağa qalxmaqda çətinlik çəkirsə, oturduğu yerdən üz və əllərlə göstərsin, bədən hərəkəti isə nəvənin işi olsun.
- Bilik mübadiləsi. Babalar köhnə filmləri və atalar sözlərini, nəvələr isə müasir cizgi filmlərini daha yaxşı bilir. Komandada hər kəs öz «ixtisasında» tapan olsun.
- Səbir qaydası. Yaşlı oyunçuya və kiçik uşağa əlavə 30 saniyə verin. Bunu oyundan əvvəl elan edin ki, heç kim haqsızlıq görməsin.
- Ortaq mükafat. Ən yaxşı cüt göstərməyə ayrıca alqış və ya kiçik şirniyyat verin.
Bayram axşamları üçün ideyalar
Ailə pantomiması bayram ənənəsinə çevrilə bilər. Hər bayramın öz sözləri var və bu sözlər oyuna xüsusi əhval qatır:
| Bayram | Kart ideyaları |
|---|---|
| Novruz | Tonqal üstündən tullanmaq, səməni göyərtmək, şəkərbura bişirmək, papaq atmaq, qulaq falına çıxmaq |
| Yeni il | Şaxta Baba, yolka bəzəmək, hədiyyə gizlətmək, saat on ikini gözləmək |
| Ramazan və Qurban bayramı | Bayram süfrəsi açmaq, qohumlara bayramlığa getmək, şirniyyat paylamaq |
| Ad günü | Şamları üfürmək, hədiyyə açmaq, qulaq dartmaq |
Novruz üçün hazır ideyaları Novruz bayramı pantomiması yazısında, 31 dekabr gecəsi üçün isə Yeni il pantomima oyunu yazısında topladıq. Oyunu axşam süfrəsindən sonra, çay arxasında keçirin. Hər il eyni bayramda oynanılan oyun uşaqların ən çox gözlədiyi gecə olur, nənə-babalar isə nəvələrin hər il bir az daha yaxşı göstərdiyini görüb sevinir.
