የቤተሰብ የተውኔት ጨዋታ: ለሁሉም ዕድሜ የሚሆኑ ሀሳቦች

በAct Up ቡድን · የተሻሻለው: 8 ኦክቶበር 2026

የቤተሰብ የተውኔት ጨዋታ ከአያቶች እስከ ትናንሽ ልጆች ሁሉም በአንድ ሳሎን የሚሳተፉበት ጨዋታ ነው። ዋናው ሚስጥር ቡድኖቹን በዕድሜ ማደባለቅ፣ ለልጆች ቀላል ካርዶችና ተጨማሪ ጊዜ መስጠት፣ አያቶች ተቀምጠው እንዲተውኑ መፍቀድ ነው። ምርጥ ቃላት ሁሉም የሚያውቃቸው ናቸው: እንደ አያትና አጎት ያሉ የቤተሰብ አባላት፣ እንስሳት፣ ካርቱኖችና የቤት ትዕይንቶች።

የቤተሰብ የተውኔት ጨዋታ ለምን ለሁሉም ዕድሜ ይመቻል?

የኢትዮጵያ ቤተሰብ ሲሰበሰብ ብዙውን ጊዜ ሶስት ትውልድ በአንድ ቤት ይገኛል። ቴሌቪዥን ሁሉንም አያስማማም፣ የካርድ ጨዋታ ለልጆች ከባድ ነው፣ የኳስ ጨዋታ ለአያቶች አይሆንም። የተውኔት ጨዋታ ግን ማንበብ፣ መሮጥ ወይም ልዩ መሳሪያ አይጠይቅም። የሚያስፈልገው የፊት ገጽታ፣ እጅና ትንሽ ድፍረት ብቻ ነው።

ሌላው ጥቅሙ ትውልዶችን ማገናኘቱ ነው። ልጆች አያቶቻቸው እንደ ዝንጀሮ ሲዘሉ አይተው አይረሱም፣ አያቶችም የልጅ ልጆቻቸው ካርቱን ሲተውኑ ስለ ዘመናዊው ዓለም ይማራሉ። ለዚህም ነው ብዙ ቤተሰቦች ከበዓል ምሳ በኋላ ወይም ከቡና ሥነ ሥርዓት ጎን ለጎን የሚጫወቱት።

ቡድኖችንና ህጎችን ለተደባለቀ ዕድሜ ማስተካከል

ቡድኖቹን ሲከፋፍሉ እያንዳንዱ ቡድን ቢያንስ አንድ ትንሽ ልጅና አንድ ትልቅ ሰው ይኑረው። ባልና ሚስትን፣ እንዲሁም በጣም የሚግባቡ ወንድማማቾችን በተለያየ ቡድን ያድርጉ፤ እርስ በርሳቸው በአንድ ምልክት ስለሚግባቡ ጨዋታው ፍትሃዊ አይሆንም። ቡድኖቹ በበዓል ልብስ ቀለም ወይም በሚወዱት ክለብ ስም ቢሰየሙ ፉክክሩ ይደምቃል። የነጥብ አሰጣጥ ፍትሃዊ እንዲሆን ተጨማሪ ዘዴዎችን የተውኔት ጨዋታ ነጥብ አቆጣጠር በሚለው መመሪያ፣ ለትናንሽ ልጆች የሚሆኑ ቃላትን ደግሞ የተውኔት ጨዋታ ለልጆች በሚለው ገፅ ያገኛሉ።

የቤተሰብ አባላት: እራሳችሁን የምትተውኑበት ዙር

ከቤተሰብ ካርዶች የሚወሰዱ ካርዶች በቤተሰብ ጨዋታ ልዩ ሳቅ ያመጣሉ፣ ምክንያቱም ሁሉም በክፍሉ ውስጥ ያለውን ሰው ይመለከታል። ትናንሽ ልጆች እንደ አጎትና አክስት ያሉ የዝምድና ስሞችን በዚህ ጨዋታ በቀላሉ ይማራሉ።

ይህ ዙር ደግና አስቂኝ እንዲሆን አንድ ህግ ያስታውሱ: ባህሪውን እንጂ ሰውየውን አትቀልዱበት። ለምሳሌ “አክስት” ሲደርስዎ በክፍሉ ያለችውን አክስትዎን መምሰል ሳይሆን፣ ሁሉም አክስቶች የሚያደርጉትን ደግ ልማድ ማሳየት ይሻላል። ልጆች ደግሞ “አባት” ወይም “እናት” ሲደርሳቸው ብዙውን ጊዜ የራሳቸውን ወላጅ ይመስላሉ፤ ያኔ የሚመጣው ሳቅ የምሽቱ ምርጥ ትዝታ ይሆናል።

ሁሉም ዕድሜ የሚያውቃቸው ካርቱኖችና እንስሳት

ካርቱኖች ልጆችን ያስደስታሉ፣ ብዙዎቹ ደግሞ ወላጆችም በልጅነታቸው ያዩአቸው ናቸው። አያቶች ካርቱኑን ባያውቁትም ልጆቹ ሲተውኑ ማየታቸው ብቻ ያስቃቸዋል፤ ሲገምቱ ደግሞ የልጅ ልጆቻቸው በጭብጨባ ያከብሯቸዋል። ጥቂት ምሳሌዎች ከካርቱኖች ካርዶች:

• ቶም ኤንድ ጄሪ: ድመት ሆኖ ማሳደድ፣ ከዚያ በር ላይ መጋጨት።
• ኒሞ: ትንሽ ዓሳ ሆኖ በባህር ውስጥ እየዋኙ አባቱን መፈለግ።
• ፕሉቶ: ውሻ ሆኖ ጭራ ማወዛወዝና አጥንት መቆፈር።
• አና: በበረዶ ላይ እየተንሸራተቱ እህትን መፈለግ።
• ዶራ: ቦርሳና ካርታ ይዞ ጉዞ መጀመር፣ ወደ ተመልካቾች ዞሮ መጠየቅ።

እንስሳት ደግሞ ሁልጊዜ ይሰራሉ: ውሻ፣ ዝንጀሮ፣ ዳክዬና ፓንዳ ሁሉም ትውልድ ያውቃቸዋል፣ ልጆችም አያቶችም በፍጥነት ይገምቷቸዋል። አያቶች በገጠር ያዩአቸውን እንስሳት፣ እንደ ጅብ ወይም ቁራ፣ ሲተውኑ ለከተማ ልጆች አዲስ ትምህርት ይሆናል።

የዕለት ተዕለት የቤት ትዕይንቶች

ከየዕለት ተዕለት ኑሮ ካርዶች የሚመጡ ትዕይንቶች ሁሉም በቤቱ ያየዋቸው ስለሆኑ የተደባለቀ ዕድሜ ላለው ጨዋታ ምርጥ ናቸው።

• እንግዳ መቀበል: በር ከፍቶ ማቀፍ፣ ወንበር ማቅረብ፣ ቡና ለማፍላት መሮጥ።
• ልጆችን ትምህርት ቤት ማድረስ: ቦርሳ ማሸከም፣ እጅ ይዞ በፍጥነት መራመድ፣ በር ላይ ማውለብለብ።
• ገበያ መሄድ: ቅርጫት ይዞ ዋጋ መከራከር።
• ወጪ ማስላት: ደረሰኞችን እየቆጠሩ ራስን መያዝ።
• ቤተሰብ ችግር መፍታት: ሁለት ሰዎችን አስቀምጦ በእጅ ማረጋጋትና እጅ ማጨባበጥ።
• የቤት ኪራይ መክፈል: በር አንኳኩቶ ብር መቁጠር፣ በእያንዳንዱ ኖት ላይ እያዘኑ መስጠት።
• ልጆችን ማስተኛት: ብርድ ልብስ ማልበስ፣ ተረት መንገር፣ ከዚያ ተዋናዩ ራሱ እንቅልፍ ሲወስደው።

ከተውኔት ምድብ ደግሞ “ቡና ማፍላት” እና “ፀጉር ማበጠር” ሁሉም ዕድሜ በአንድ ሰከንድ የሚገምታቸው ናቸው፤ ለትንሹ ልጅ የመጀመሪያ ተራ ምርጥ ምርጫዎች ናቸው።

ለበዓልና ለቡና ሥነ ሥርዓት ምሽት

የቡና ሥነ ሥርዓት ሶስት ዙር አለው፣ ጨዋታውም በሶስት ዙር ሊደራጅ ይችላል:

1. አቦል ዙር: ቀላል ካርዶች፣ እንስሳትና የቤት ትዕይንቶች፣ ልጆች ይጀምራሉ። ሁሉም ገና እየተሰበሰበ ስለሆነ አጭርና ፈጣን ይሁን።
2. ቶና ዙር: መካከለኛ ካርዶች፣ ካርቱኖችና የቤተሰብ አባላት።
3. በረካ ዙር: ከባድ ካርዶች፣ ፊልሞችና ታዋቂ ሰዎች፣ ለትልልቆቹ። በዚህ ዙር መጨረሻ አሸናፊው ይታወቃል፣ ምርቃቱም ይከተላል።

በበዓል ቀን ደግሞ የበዓሉን ካርዶች ይጨምሩ: በገና የገና ጨዋታ፣ በፋሲካ የበዓል ድግስ፣ በኢድ አዲስ ልብስ መልበስ፣ በእንቁጣጣሽ አበባዬሆሽ። ከደመራ በኋላ ለሚሰበሰብ ቤተሰብ የተዘጋጁ ሃሳቦችን የመስቀል በዓል የተውኔት ጨዋታ በሚለው ገፅ ያገኛሉ።

ጨዋታውን ሰላማዊና አስደሳች ማድረግ

ትልቅ ቤተሰብ ሲጫወት ፉክክሩ አንዳንዴ ይሞቃል። እነዚህ ልምዶች ምሽቱ በሳቅ እንዲያልቅ ይረዳሉ።

• ዳኛ ይምረጡ። ከሁለቱም ቡድን ያልሆነ፣ ሁሉም የሚያከብረው ሰው፣ ብዙውን ጊዜ አያት ወይም ታላቅ ዘመድ። የዳኛው ቃል የመጨረሻ ነው።
• ሁሉም ይተውን። ማንም ሁለተኛ ጊዜ ከመተወኑ በፊት ሁሉም አባል አንድ ጊዜ ይተውን፤ ጎበዙ ሰው ብቻ መድረኩን እንዳይዝ።
• ዓይናፋሮችን አያስገድዱ። መተወን የማይፈልግ ሰው ገማች ወይም ሰዓት ቆጣሪ ሆኖ ይሳተፍ።
• እረፍት ይውሰዱ። ከእያንዳንዱ ዙር በኋላ ለቡናው፣ ለፈንዲሻውና ለወሬው ጊዜ ይስጡ።
• በጊዜ ያቁሙ። ልጆች ሲደክሙ ወይም ሳቁ ሲቀንስ ጨዋታውን ያጠናቅቁ፤ ሁሉም ሌላ ጊዜ መጫወት እየፈለገ ቢለያይ ይሻላል።

በመጨረሻ ትንሽ ሽልማት ያዘጋጁ። አሸናፊው ቡድን የመጀመሪያውን ስኒ ቢቀበል፣ ተሸናፊው ደግሞ ፈንዲሻውን ቢያድል፣ ሁሉም በደስታ ይጨርሳል፣ ቀጣዩን ስብሰባም በጉጉት ይጠብቃል። የወደዳችሁትን ካርዶች አስቀምጧቸው፣ በየበዓሉ የቤተሰባችሁ የራሱ የተውኔት ባህል ይፈጠራል።