Uşaqlar üçün pantomima: yaşa görə asan sözlər və ideyalar
Uşaqlar üçün pantomimada sözlər yaşa uyğun seçilməlidir: 3-5 yaş üçün heyvanlar və sadə hərəkətlər (pişik, dovşan, əsnəmək), 6-8 yaş üçün cizgi filmi qəhrəmanları, uşaq mahnıları və peşələr, 9-12 yaş üçün nağıl obrazları və iki-üç sözdən ibarət ifadələr. Oxumağı bilməyən uşaqlara sözü qulağına pıçıldayın, vaxtı isə 2 dəqiqəyə qədər uzadın.
Uşaqlar üçün pantomima: neçə yaşdan oynamaq olar?
Pantomima uşaqlar üçün ən təbii oyunlardan biridir, çünki onlar onsuz da hər gün nəyisə «canlandırırlar»: pişik olurlar, sürücü olurlar, müəllim olurlar. Yaşa görə fərq yalnız sözlərin mürəkkəbliyində və qaydaların sayındadır.
| Yaş | Nəyi bacarır | Qaydalar |
|---|---|---|
| 3-5 | Heyvan, tanış hərəkət, sadə əşya | Vaxt yoxdur, xal yoxdur, sözü qulağa pıçıldayın |
| 6-8 | Cizgi filmi, peşə, mahnı, idman | Komanda, 90 saniyə, sadə xal |
| 9-12 | Nağıl obrazı, film adı, iki-üç sözlük ifadə | Söz sayı işarəsi, 60-90 saniyə, rəqabət |
Hər yaş qrupunda ən vacib qayda eynidir: uşaq səhnədən həmişə uğurla enməlidir. Söz tapılmırsa, böyüklər bir az kömək etsin ki, uşaq «bacarmadım» hissi ilə qalmasın.
3-5 yaş: heyvanlar və sadə hərəkətlər
Bu yaşda uşaqlar sözü bütün bədənləri ilə göstərir. Səs çıxarmamaq onlara çətindir, ona görə ilk oyunlarda heyvan səslərinə icazə verə bilərsiniz. Aşağıdakı kartlar Yalnız uşaqlar üçün dəstindəndir:
| Kart | Necə göstərmək olar |
|---|---|
| Pişik | Dörd ayaq üstə yeriyin, əlinizi yalayıb üzünüzü silin |
| Balıq | Dodaqları büzüb açıb-yumun, əllərlə üzgəc kimi tərpədin |
| Şir | Barmaqları caynaq kimi açın, ağzı geniş açıb səssiz nərildəyin |
| Dovşan | İki barmağı qulaq kimi başa qoyun, hoppanın |
| Ay | Qollarla başın üstündə dairə çəkin, sonra yatırmış kimi gözləri yumun |
| Tort | Şamları üfürün, sonra bir dilim kəsib yeyin |
| Avtobus | Böyük sükanı iki əllə fırladın, qapını açıb-bağlayın |
| Qayıq | Yerə oturub iki əllə avar çəkin |
Heyvanlar dəstindən də asan kartlar əlavə edin: Ördək, Meymun, Delfin, Dana. Bütün sözlər Yalnız uşaqlar üçün dəstində toplanıb.
6-8 yaş: cizgi filmləri və uşaq mahnıları
Bu yaşda uşaqlar komandanın nə olduğunu artıq yaxşı başa düşür və rəqabətdən zövq alır. Cizgi filmi qəhrəmanları və tanış mahnılar onların ən sevdiyi kartlardır.
Multfilmlər dəstindən:
- Tom və Cerri: biri pişik olub qaçır, biri siçan olub gizlənir (cüt göstərmək üçün əla).
- Dumbo: əlləri böyük qulaq kimi çırpıb «uçun».
- Aladdin: sehrli çırağı ovuşdurun, sonra xalça üstündə «uçun».
- Garfield: tənbəl-tənbəl uzanıb qarnınızı sığallayın, sonra bir boşqab yemək yeyin.
Uşaq mahnıları dəstindən:
- Cücələrim Var Beş Dənə: beş barmağı göstərin, sonra cücə kimi yerdən dən dimdikləyin.
- Ala Qarğa: qollarla qanad çalın, başı yana əyib baxın.
- Top Kimi Yumru: əllərlə top düzəldin, sonra özünüz yumru olub yuvarlanın.
- Günəş Çıxdı Bax: yerə çöməlin, sonra yavaş-yavaş qalxıb qolları şüa kimi açın.
Yalnız uşaqlar üçün dəstindən: Kəpənək, Raket, Balerina, Sabun Köpüyü, Polis.
Bu yaşda komandaları bölüşdürəndə ehtiyatlı olun: güclü və zəif oyunçuları qarışdırın ki, bir komanda həmişə uduzmasın. 6-7 yaşlı uşaq üçün uduzmaq ağır ola bilər, ona görə hər raunddan sonra hər iki komandanı tərifləyin, ən gülməli göstərmə üçün isə ayrıca «ulduz» verin. Beləcə hər uşaq nəyəsə görə mükafat alır.
Daha çox qəhrəman üçün Multfilmlər dəstinə, mahnılar üçün isə Uşaq mahnıları dəstinə baxın.
9-12 yaş: nağıllar, Novruz adətləri və çətin sözlər
Məktəbli uşaqlar söz sayı, heca işarəsi və «oxşar səslənir» jestini rahat öyrənir. Onlara bir az çətin, amma tanış kartlar verin.
| Kart | Haradan | İpucu |
|---|---|---|
| Cırtdan | Multfilmlər dəsti | Çox balaca olun, sonra divin evindən gizlicə qaçın |
| Kosa-Kosa | Uşaq mahnıları dəsti | Başınıza papaq qoyun, çənənizdə seyrək saqqal «çəkin», qapı-qapı gəzib oynayın və pay yığın |
| Tonqal Üstündən Tullanmaq | Uşaq mahnıları dəsti | Əllərlə alov göstərin, sonra üstündən tullanın |
| Səməni Göyərtmək | Uşaq mahnıları dəsti | Boşqaba dən səpin, su verin, otun boy atdığını göstərin |
| Papaq Kimin Papağı | Uşaq mahnıları dəsti | Qapının arxasında gizlənib papağı içəri atın |
| Nəhəng Kimi Yerimək | Yalnız uşaqlar üçün dəsti | Ayaqları geniş açıb ağır-ağır, yeri titrədərək addımlayın |
| Gizlənmək | Yalnız uşaqlar üçün dəsti | Gözləri yumub sayın, sonra stolun altına girin |
Ümumi ideya kimi xalq nağıllarından «Tıq-tıq xanım», «Məlikməmməd» və «Şəngülüm, Şüngülüm, Məngülüm» də əla kartlardır: uşaqlar onları bağçadan tanıyır və hər birinin yadda qalan səhnəsi var.
Uşaqlarla oyunun qaydalarını necə sadələşdirmək olar?
- Qulağa pıçıltı. Oxumağı bilməyən uşaq üçün sözü böyük biri qulağına deyir.
- Şəkilli kartlar. Kağıza söz əvəzinə şəkil çəkin: pişik, top, maşın.
- Cüt göstərmə. Kiçik uşaq böyük bacısı və ya babası ilə birlikdə göstərir.
- Xal əvəzinə alqış. Hər düzgün cavabdan sonra hamı əl çalır, heç kim uduzmur.
- Səsə yumşaq yanaşma. Kiçiklər təsadüfən «miyav» desə, gülümsəyin və davam edin.
- Qısa oyun. 3-5 yaşlılar 15-20 dəqiqədən sonra yorulur. Onlar hələ maraqla oynayarkən dayanın.
Bağçada, məktəbdə və ad günündə necə oynamaq olar?
Bağçada tərbiyəçi aparıcı olur, uşaqlar 4-5 nəfərlik qruplarda heyvanları və gündəlik hərəkətləri göstərir. İbtidai siniflərdə müəllim yeni öyrənilən sözləri kart edə bilər: «yazmaq», «oxumaq», «saymaq». Böyük qrupda ən rahat format bütün komandanın birlikdə göstərdiyi variantdır, onu tərs pantomima yazısında izah etmişik.
Ad günündə isə oyunu tortdan əvvəl keçirin, uşaqlar hələ enerjiliykən. Qalib komanda ilk tort dilimini alır, amma hamı mütləq bir dilim yeyir. Novruz axşamında isə tonqal, səməni və papaq atmaq kimi bayram sözləri ilə xüsusi raund qurun: uşaqlar həm oynayır, həm də bayram adətlərini təkrarlayır.
