Mimika umeentzat: hitz errazak eta ideiak adinaren arabera
Mimika umeentzat egokitzeko, aukeratu hitzak adinaren arabera: 3-5 urtekoekin animaliak eta ekintza sinpleak (Katua, Untxia, Lorea), 6-8 urtekoekin ipuinak eta marrazki bizidunak (Pinotxo, Errauskine, Dory) eta 9-12 urtekoekin pertsonaia eta hitz zailagoak. Eman txanda luzeagoak, bi minutu arte, utzi soinuak txikienei eta saritu parte hartzea, ez irabaztea bakarrik.
Mimika umeentzat: zein adinetan has daitezke?
Umeek oso goiz ulertzen dute mimikaren muina: zerbait egin hitzik gabe eta besteek asmatu. Baina adin bakoitzak bere mugak ditu.
| Adina | Zer egin dezakete | Nola egokitu |
|---|---|---|
| 3-5 urte | Animaliak eta ekintza sinpleak, helduaren laguntzarekin | Hitza belarrira esan, soinuak onartu, txanda luzeak |
| 6-8 urte | Bakarrik antzeztu, ipuinak eta marrazki bizidunak | Hitz kopuruaren keinua irakatsi, 90-120 segundoko txandak |
| 9-12 urte | Arau klasikoak, taldeak eta puntuak | Seinale guztiak, 90 segundoko txandak, hitz zailagoak |
Gogoratu partida batean adin desberdinak egon daitezkeela. Txikienek ez dute zertan arau berberak izan: bost urteko batek soinuak egin ditzake eta hamar urteko bere anaiak ez.
Zein hitz dira egokiak 3-5 urteko umeentzat?
Txikienentzat, hitz bakarra, ezaguna eta gorputz osoarekin antzezteko modukoa. Haurrentzat sortako eta Animaliak sortako adibideak:
| Hitza | Nola antzeztu |
|---|---|
| Katua | Lau hankan ibili, eskuarekin aurpegia garbitu eta miau keinua |
| Arraina | Ezpainak estutu eta eskuak alboetan mugitu hegatsak bezala |
| Lehoia | Atzaparrak atera eta ahoa zabaldu orro egiten |
| Untxia | Bi hatz buru gainean belarri gisa, eta saltoka ibili |
| Ilargia | Begiak itxi lotan, eta gero zirkulu bat marraztu zeruan |
| Tarta | Kandelak putzez itzali eta eskuak txalo |
| Autobusa | Bolante handi bat biratu eta atea ireki botoi bati sakatuz |
| Txakurra | Mihia kanpoan, isatsa astindu eta pilota baten atzetik korrika |
Irakurtzen ez dakitenentzat, heldu batek hitza belarrira esan diezaieke, edo marrazki txiki bat egin paperean. Txikienek asko gozatzen dute helduekin bikotean antzezten ere: aitak lehoiaren atzaparrak egiten ditu eta alabak orroa, eta biak batera dira lehoia.
Zein hitz dira egokiak 6-8 urteko umeentzat?
Adin honetan ipuinak eta marrazki bizidunak dira gogokoenak. Hitz elkartuak eta izenburu laburrak ere sar daitezke.
- Ipuinak (Ipuinak sorta): Errauskine, Rapunzel, Hiru Txerritxoak, Ahate Itsusia, Igel Printzea, Pinotxo, Robin Hood, Kristalezko Zapatila.
- Marrazki bizidunak (Marrazki Bizidunak sorta): Mickey Mouse, Dory, Moana, Anna, Doraemon.
- Haurrentzat sortako ertainak: Tximeleta, Suziria, Aztia, Polizia, Dantzaria, Tobogana, Xaboi Puxikak.
Aholku batzuk: Hiru Txerritxoetarako, hiru hatz altxatu, sudurra hatzarekin gora bultzatu txerri baten moduan, eta gero putz egin etxe bat botatzeko. Rapunzelentzat, ile luze imajinario bat leihotik behera bota eta itxaron norbait gora igotzen den arte. Doryrentzat, igeri egin eta bat-batean gelditu, ahaztu zer egiten zenuen bezala.
Zein hitz dira egokiak 9-12 urteko umeentzat?
Adin honetan erronka nahi dute. Txartel zailagoak eta pertsonaia ez hain begi-bistakoak:
- Ipuinak: Hamelingo Txirula-jotzailea, Kaskahauslea, Urrezko Antzara, Ogi Apurren Bidea, Lamiak Errekan, Akerbeltz.
- Marrazki bizidunak: Shrek, Lilo, Jack-Jack, Inspector Gadget, Cruella de Vil.
- Animaliak: Koala, Foka, Kurriloa, Alpaka, Uhandrea.
- Haurrentzat sortako zailak: Kilimak, Hipoa, Ezkutatzea, Erraldoi Bat Bezala Zapaltzea.
Lamiak Errekan eta Akerbeltz euskal mitologiatik datoz, eta ikastolan edo etxean ipuin horiek entzun dituzten umeek berehala ezagutzen dituzte. Lamientzat, eseri ibai ertzean eta orraztu ile luzea urrezko orrazi batekin. Akerbeltzerako, adarrak buruan eta baserriko animaliak zaintzen.
Nola egokitu arauak umeentzat?
Umeekin jolasteko helburua ez da irabaztea, baizik eta denek parte hartzea eta barre egitea. Hona hemen arau moldaketa onenak:
- Txanda luzeagoak: bi minutu txikienentzat, 90 segundo nagusienentzat.
- Soinuak bai: animalien soinuak eta txaloak onartu, gutxienez 6 urte arte.
- Inor ez da kanporatzen: galtzen duen taldea ere jolasten jarraitzen du amaiera arte.
- Pasatzea libre: ume batek ez badaki hitz bat nola antzeztu, beste bat har dezake.
- Talde mistoak: heldu bat edo ume nagusi bat talde bakoitzean, txikienei laguntzeko.
- Saritu ahalegina: antzezpen onenarentzat txalo zaparrada, asmatu ez bada ere.
Nola prestatu txartelak umeekin batera?
Txartelak egitea jolasaren parte bat izan daiteke, eta umeek asko gozatzen dute. Hamabost minutuko jarduera bat da:
- Moztu kartoi mehe bat karta tamainako zatietan, ume bakoitzeko hamar bat.
- Aukeratu gaiak elkarrekin: animaliak, ipuinak, kirolak, etxeko gauzak.
- Idatzi edo marraztu. Irakurtzen dakitenek hitza idazten dute; txikienek marrazki bat egiten dute, eta heldu batek izena azpian idazten du.
- Koloreztatu ertzak mailaren arabera: berdea errazentzat, horia ertainentzat, gorria zailentzat.
- Gorde kutxa batean hurrengo partidetarako, eta gehitu txartel berriak noizean behin.
Bide horretatik, umeek hitzak beraiek aukeratzen dituzte, eta antzezteko orduan askoz gogotsuago aritzen dira. Gainera, euren marrazkiak ikusteak harrotasun handia ematen die.
Non jolastu mimikan umeekin?
Mimikak ez du materialik behar, eta horregatik edonon funtzionatzen du:
- Etxean: euri egunetan, oporretan edo afaldu ondoren, telebistaren ordez.
- Ikastolan eta eskolan: hiztegia lantzeko, gelako 20-25 ume lau edo bost taldetan banatuta.
- Udalekuetan eta aisialdi taldeetan: eguraldi txarra denean edo gaueko jardueretan.
- Urtebetetzeetan: tarta eta opariak ireki ondoren, umeak lasaitzeko jolas gisa.
- Familia bazkarietan: aitona-amonekin batera, belaunaldi guztiak nahastuta. Ideia gehiago mimika familian gidan dituzu.
Ume elebidunentzat edo euskara ikasten ari direnentzat, mimika hiztegia lantzeko modu ezin hobea da: hitza irakurri, ulertu eta gorputzarekin adierazi behar da, eta besteek euskaraz asmatu.
